Văn hiền như người

 

Vài năm trước, anh Ðinh Quát đi làm phóng sự xa ở Ðông Nam Á, khi về tặng cho một pho tượng ‘Chú Bé Phật.’ Mỗi lần nhìn, là nhớ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Vĩnh Hảo, đăng trong tác phẩm ‘Mẹ, Quê  hương và nước mắt,’ xuất bản 1989. Tác phẩm này, về sau được tái bản thêm hai lần nữa.

Trong mẩu truyện này có đoạn:

“Ba, cho người ta tiền đi ba.”

“Đông quá ba đâu có cho hết được.”

“Cho mỗi người một đồng thôi mà.”

“Cũng không có nữa. Họ khổ, họ nghèo, ba biết, nhưng con có biết là ba cũng đi làm cực khổ lắm mới nuôi được bà ngoại, mẹ con và hai cha con mình không! Con có biết là ba phải dành dụm từng đồng để mua sắm áo quần cho con đi học, mua gạo cho cả nhà ăn. Lúc nào ba cũng lo, cũng sợ trong nhà thiếu hụt. Còn mẹ con, không có tiền cúng dường Phật đản, đem công sức ra nấu nướng thức đêm thức hôm mà cúng dường đó.

Bé Lâm im lặng nghe ba nói. Cậu thấy thương ba quá và cậu ôm lấy ba. Ông Sự đứng lại xoa đầu con:

“Ba nói vậy thôi chứ khi nào có tiền ba cũng biết giúp đỡ người nghèo mà. Còn con, con phải ngoan ngoãn, ráng học giỏi, sau này thành tài, có tiền có bạc thì mới giúp đỡ nhiều người được.”

Bé Lâm như chẳng để ý lời ông vừa nói, ngước lên hỏi:

“Ba à, nếu con làm hao tốn của ba, ba có ghét con không?”

“Xì! Con nít mà hao tốn bao nhiêu lắm! Ủa, mà sao con hỏi vậy? Con làm đổ bể cái gì ở nhà phải không?”

“Không có, không có mà ba. Nhưng… con… ”

“Con làm sao?”

“Con xúc gạo ở nhà đem cho người ta…”

“Vậy hả? đâu có sao. Con làm vậy là tốt. Nhưng sau này con muốn cho ai cái gì cứ nói ba biết, nghe không?”

“Dạ,” Lâm tính nói thêm là ngoài gạo ra cậu còn cho đi thứ khác nữa. Nhưng ông Sự đã kéo cậu đi. Ông hỏi:

“Con xúc gạo cho hết mấy người ăn xin này đó hả?”

“Đâu có. Con cho có một người thôi. Ba mà thấy người đó ba cũng thương nữa. Giống như chú bé Phật đứng trong thau nước đó ba à. Tội nghiệp lắm. Ba nó… Má nó bỏ nó đó ba à.”

Ông Sự chẳng để ý chuyện ba má thằng bé nào hết, ông chỉ thấy vui vui khi con mình ví một thằng bé khác với đức Phật. Ông cười to:

“Đâu, chú bé đó đâu, chỉ ba xem.”

Lâm kéo tay ông Sự ra ngoài cổng. Lúc đó, Bường đã mặc chiếc áo ca rô mới của Lâm vào. Chiếc áo mà Lâm tính mặc đi dự lễ Phật đản hôm nay để cho bọn trẻ nhà giàu khỏi khinh. Lâm thấy Bường mặc áo của mình thì sung sướng là món quà đã làm Bường thích nhưng cậu cũng vừa lo sợ ông Sự la mắng hoặc đập cho một trận. Lâm nơm nớp ngước nhìn ba, chờ đợi thái độ của ông.

Ông Sự cũng đứng chết lặng trước cảnh tượng một đứa bé ăn xin cầm chiếc ca nhôm van lạy sự thương cảm của mọi người để nuôi nấng người cha tật nguyền suốt đời nằm vạ dưới đất. (Trích Chú Bé Phật của Vĩnh Hảo, 1989)

Tượng ‘Chú Bé Phật,’ còn nhắc cho mình những đạo lý khác, cũng thường xuyên được kể trong nhiều tản văn hay truyện ngắn của anh Vĩnh Hảo. Tôi thích văn phong của anh, hiền hòa như người.

Tuấn bước vào phương trượng, thấy thầy vẫn ngồi trên bồ đoàn. Không nói một lời, chú sụp lạy thầy. Nước mắt chú rơi xuống nền đất. Lạy xong ba lạy, chú quỳ thưa:
“Bạch thầy, sao con tu tập thiền quán đã gần bảy năm rồi mà vẫn chưa thoát được những đau khổ thường tình của thế nhân?”

“Hãy ra ngoài mà quét sân đi,” thầy chỉ nói với chú như vậy.

Chú lại lạy thầy ba lạy rồi lui ra. Vừa đi, chú vừa suy gẫm lời thầy. Có lẽ thầy muốn nói rằng quét sân chưa sạch thì đừng toan tính đến chuyện vào rừng lên non để làm chàng ẩn sĩ.

Chú bước ra sân. Lá hãy còn rụng đầy mà chưa ai quét. Chú nhớ có lần thầy dạy chú rằng hãy xem lá đa rụng ở vườn chùa như là những phiền não tham lam, sân hận, si mê nơi chính vườn tâm mình. Quét lá và rác rưởi cũng chính là quét đi những cấu bẩn của tự tâm: không để cho bất cứ một ngọn lá hay một cọng rác nhỏ nào sót lại thì mới tạo ra được một khu vườn sạch đẹp.

Có một cây chổi nằm trơ dưới đất, bị lá đa phủ lấp đi một nửa. Chú đến nhặt lấy cây chổi, cầm trên tay một lúc để nhớ lại bài nguyện nói về quét sân chùa mà lâu lắm rồi vì không quét sân nên chú không đọc tới. Chú vẫn chưa quên bài nguyện**.

Gió thổi qua vườn chùa làm rụng thêm nhiều chiếc lá vàng khô. Chú nhìn cái sân ngập lá mà vẫn thấy tâm mình thanh thản, nhẹ nhàng như được trở lại cái thời thơ ấu mới xuất gia năm xưa. Chú bắt đầu quét lá… (trích Thiên Thần Quét Lá, Vĩnh Hảo, 1991)

Vậy đó, đọc thơ hay văn của Vĩnh Hảo, tôi tìm thấy những con đường, trở về, nhiếp tâm.* Dù chỉ trong chốc lát thôi, có sự an lạc cho chính mình, và mong tỏa lan đến mọi người, quanh đây.

Lập Ðông 2013
UYÊN NGUYÊN 

 

* Nhiếp Tâm (攝心): Thu nhiếp tâm, chuyên chú vào 1 cảnh, khiến không hôn trầm, tán loạn.

 

**Cần tảo Già Lam địa
Thời thời phước huệ sanh
Tuy vô tân khách chí
Diệc hữu Thánh Nhân hành.

Nghĩa là:
Siêng quét đất Già Lam
Phước huệ trỗ thường khi
Tuy chùa không khách khứa.
Cũng có Thánh Thần đi.



Chuyên mục:Tác giả, tác phẩm, Thân hữu, Văn Chương, Độc thoại

Thẻ:,

8 replies

  1. Trước hết, xin cám ơn chủ nhà nhiều.

    I guess once your mind is cleared and you are free of all attachments in this world, then everything else (reading NVOL blogs included) is secondary/trivial 🙂

    Copied and pasted từ một bài thơ thấy trên Net.

    Bài Học Quét Lá

    Vâng lời Thầy con đi quét lá,
    Lá vàng rơi lả tả khắp nơi.
    Lá khô rơi như kiếp một con người,
    Giờ phút cuối là về cùng cát bụi…

    Con vừa quét sạch một gốc cây,
    Quay trở lại đã thấy đầy lá rụng,
    Con hỏi: nếu như gió đừng rung động,
    Thì lá kia hẳn còn ở trên cành.
    Một kiếp người cũng thế quá mong manh,
    Một hơi thở nếu đi rồi không đến nữa!

    Tạ ơn Thầy cho con bài học nhỏ,
    Mà thâm sâu như một triết lý không cùng.
    Con ra về lòng luống những bâng khuâng,
    Lá và con cũng trong vòng sanh diệt.

    Lá vừa sinh đã có mầm hủy diệt,
    Con vừa sinh đã có hẹn ngày đi.
    Một làn gió đâu có sức mạnh gì,
    Mà lá rơi không thể nào cưỡng lại.
    Hơi thở con như làn gió ấy,
    Nếu không về thì con sẽ đi đâu?

    Đã lâu rồi con vẫn lặn hụp chìm sâu,
    Trong mê mãi con đi tìm sự nghiệp:
    Con vẫn ước có căn nhà rộng đẹp,
    Con vẫn mơ con cái học thành tài,
    Con vẫn mong, vẫn đợi một ngày mai,
    Lũ con cháu trở nên người thành đạt.
    Con vẫn chưa có gì cho con hết,
    Làm hành trang khi cất bước lên đường.

    Tạ ơn Thầy đã cho con chút tư lương,
    Là bài học quét lá vàng rơi rụng.
    Lá và con cũng có cùng số phận,
    Đi về đâu là do con chọn lấy con đường.

    Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật

    Diệu Nhân
    San Jose, California
    11.26.2006

    Số lượt thích

  2. Thank You Uyen Thuyen, I love i t!

    Số lượt thích

  3. Cảm ơn Uyên Nguyên đã chia sẽ những mẫu truyện hay và am ngụ những lý lẽ sống mà con người ta không nên coi nhẹ, sao lãng.

    Cũng đây xin cám ơn Nothingness với sự xuất hiện thường xuyên của Anh nơi đây và Bài học quét lá.

    Đa tạ
    NTNC

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: