Mỗi độ Xuân về, dù đang đứng giữa một thành phố xa lạ, giữa những con đường không mang tên quê cũ, người Việt vẫn chợt nhận ra mình đang lắng nghe một nhịp thời gian khác. Không phải nhịp của đồng hồ hay lịch làm việc, mà là nhịp của ký ức – nơi mùi giấy mới, sắc mực in và những trang Báo Xuân từng được lật ra bên bếp lửa ngày Tết lại âm thầm trở về.

Ở những phương trời hải ngoại, mùa Xuân không phải lúc nào cũng hiện diện bằng hoa mai hay pháo đỏ. Nó đến bằng một cảm giác mong manh hơn, nỗi nhớ không tên và khát vọng giữ cho năm mới không trôi qua như một ngày thường. Trong khoảnh khắc ấy, Báo Xuân không đơn thuần chỉ là một ấn phẩm, mà là một điểm tựa tinh thần – nơi con người tạm dừng giữa dòng đời tất bật để nhận ra mình vẫn còn thuộc về một mạch văn hóa chưa từng cắt lìa.

Báo Xuân, tự thân không những là một ấn phẩm theo mùa, nó là một không gian tinh thần đặc biệt – nơi thời gian như được phép chậm lại, nơi ký ức, văn hóa và suy tưởng có cơ hội cất tiếng nói bằng ngữ điệu khoan hòa hơn, sâu lắng hơn. Bấy giờ, khi đặt những tờ Báo Xuân của cộng đồng Việt Nam dưới những phương trời hải ngoại, trong bối cảnh của thời đại toàn cầu hôm nay, câu hỏi không còn là Báo Xuân có tồn tại được hay không, mà là Báo Xuân đang đứng ở đâu trong một thế giới không còn ranh giới địa lý cho thông tin, nhưng lại đầy rạn nứt về căn tính?

Thời đại toàn cầu đã làm biến đổi tận gốc nhịp sống con người. Tin tức vận hành không ngừng nghỉ, không còn giao thừa cho thông tin, không còn mùa cho cảm xúc. Mạng xã hội cuốn mọi khoảnh khắc vào dòng chảy tức thì, nơi hiện tại vừa xuất hiện đã lập tức bị thay thế. Trong bối cảnh ấy, Báo Xuân – vốn sinh ra từ nhịp sống truyền thống, từ chu kỳ Tết và tiết khí – dường như đi ngược dòng. Nhưng chính ở sự “đi ngược” đó, Báo Xuân bộc lộ giá trị cốt lõi của mình chính là chống lại sự vội vã của thời đại bằng chiều sâu của suy tưởng và ký ức.

Bởi vì Báo Xuân chưa bao giờ chỉ là báo chí. Nó là một dạng tư liệu văn hóa sống, nơi thơ, truyện ngắn, tùy bút, hồi ức, khảo luận lịch sử, mỹ thuật và triết học… cùng hiện diện trong một tinh thần chung để nhìn lại và để đi tới. Báo Xuân giữ vai trò mà báo chí thời sự khó đảm đương – đó là lưu giữ tâm thức dân tộc trong khoảnh khắc chuyển mùa, khi con người có nhu cầu tự hỏi mình là ai, đến từ đâu và sẽ đi về đâu. Trong thời đại toàn cầu, khi các nền văn hóa dễ bị làm phẳng lì bởi thị hiếu đại chúng và thuật toán, chính những ấn phẩm như Báo Xuân lại trở thành điểm tựa để nhận diện và bảo toàn bản sắc.

Dưới những phương trời hải ngoại, ý nghĩa ấy không những không phai nhạt mà còn trở nên sâu sắc hơn. Đối với cộng đồng người Việt xa quê, Báo Xuân vừa đánh dấu năm mới, vừa đánh dấu sự tiếp nối của căn tính Việt trong không gian đa văn hóa. Một tờ Báo Xuân đến tay người Việt ở California, Paris, Toronto hay Sydney không đơn thuần là thông tin hay giải trí, mà là một mảnh quê hương được chưng cất bằng chữ nghĩa. Ở đó có ngôn ngữ mẹ đẻ, ký ức Tết, phong tục, lịch sử và cả những trăn trở âm thầm của kiếp sống tha hương. Báo Xuân trở thành nhịp cầu lặng lẽ nhưng bền bỉ giữa “nơi đang sống” và “nơi đã sinh ra”, giữa hiện tại hội nhập và ký ức nguồn cội.

Tuy nhiên, thời đại toàn cầu cũng đặt ra cho Báo Xuân những đòi hỏi mới. Thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ hay hình thức mà ở nội dung và tầm nhìn tư tưởng. Nếu Báo Xuân chỉ dừng lại ở hoài niệm, ở việc lặp lại những mô-típ quen thuộc, nó sẽ tự thu hẹp mình thành một bảo tàng cảm xúc. Trong bối cảnh mới, Báo Xuân cần bước thêm một bước nữa đó là từ chỗ nhớ sang chỗ đối thoại. Đối thoại với hiện thực đương đại, với đời sống người Việt hải ngoại, với những vấn đề chung của nhân loại như chiến tranh, di dân, khủng hoảng môi sinh, khủng hoảng niềm tin và căn tính – nhưng luôn từ một điểm đứng Việt Nam, với nhãn quan Việt Nam.

Một ấn phẩm Báo Xuân của thời đại toàn cầu không chỉ hỏi “năm qua ta được gì, mất gì,” mà cần đặt ra câu hỏi sâu hơn chính là Người Việt đang hiện diện như thế nào trong thế giới này? Văn hóa Việt có thể đóng góp gì cho nhân loại ngoài những biểu hiện bề mặt? Tư tưởng nhân bản Việt Nam, kinh nghiệm lịch sử của một dân tộc từng đi qua chiến tranh, chia cắt và lưu vong có thể soi chiếu điều gì cho thế giới đầy bất an hôm nay? Khi Báo Xuân đặt ra những câu hỏi ấy, nó không còn bị giới hạn bởi mùa Tết, mà trở thành một diễn đàn tư tưởng có giá trị vượt thời điểm,thời gian.

Hình thức, dĩ nhiên, cũng cần được mở rộng. Thời đại toàn cầu không buộc Báo Xuân phải từ bỏ bản in – bởi bản in vẫn mang giá trị biểu tượng và cảm xúc đặc thù – nhưng đòi hỏi Báo Xuân phải mở thêm những không gian hiện diện mới bằng nền tảng số, tuyển tập chuyên đề, lưu trữ văn hóa, hay những hình thức đối thoại đa phương tiện. Nhưng điều cốt lõi không nằm ở phương tiện, mà ở tinh thần luôn giữ được chiều sâu, sự chọn lọc và thái độ biên tập nghiêm cẩn – những phẩm chất đang ngày càng hiếm hoi trong môi trường truyền thông hiện đại.

Cuối cùng, Báo Xuân Việt Nam dưới những phương trời hải ngoại không nên tự định nghĩa mình bằng nỗi lo “còn hay mất,” mà bằng một nhận thức vững vàng hơn chính là mình là ai và mình cần nói gì trong thời đại này. Khi thế giới càng mở rộng, tiếng nói có căn tính càng trở nên quý giá. Khi thông tin càng dồn dập, suy tưởng càng cần được gìn giữ. Và khi nhịp sống càng gấp gáp, một ấn phẩm dừng lại để nhìn sâu – như Báo Xuân – lại càng có lý do để hiện diện.

Báo Xuân, vì thế, không đứng ngoài thời đại toàn cầu hôm nay. Nó đứng ngay trong thời đại này, nhưng với một tư thế khác từ những người trách nhiệm lặng lẽ, chậm rãi và kiên trì giữ lửa cho một nền văn hóa biết nhớ, biết nghĩ và biết hướng về tương lai – dù ở bất cứ phương trời nào.

Yuma, AZ 12.01.2026

UYÊN NGUYÊN