Sau sự ra đi của thi tài Phạm Thiên Thư, điều còn đọng lại không hẳn chỉ là những bài thơ, càng không phải chỉ là nhiều ca khúc từng đi qua một thời thanh xuân của bao thế hệ. Điều còn ở lại sâu đậm hơn là một thứ không khí tinh thần rất riêng mà Ông từng tạo ra trong thế giới văn … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Thơ Tuệ Không Phạm Thiên Thư, Tiếng Chuông Qua Mùa Lá Đổ
Mở sách, bấy giờ không phải là một tuyển tập để mình đọc bình thường. Lật trang, đi qua, rồi khép lại, ở đó là một trường khí ngôn ngữ, nơi chữ nghĩa hiện diện như một phương tiện nhưng đồng thời, cũng như chính thân phận của một đời sống đang tự mình dò dẫm trên những lớp sóng cuộn, chồng lấp, của ký … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Gió Lùa Phiến Văn…
Tác phẩm, lắm khi giống những con thuyền nhỏ rời bến trong một buổi sương mù. Tác giả đóng vai người đóng thuyền và người đọc như kẻ chờ ở bờ bên kia. Bấy giờ, nhà xuất bản là người làm thủ tục cho chuyến hải hành. Song, có một thực tế là con thuyền có sang được bờ hay không lại phụ thuộc vào … Đọc tiếp Uyên Nguyên: ‘Phát Hành’ Như Một Sứ Mệnh Văn Hóa Giáo Dục
Mọi bài viết về một tác phẩm đều nhằm đi vào chính tác phẩm? Không. Đôi khi, những bài viết xuất hiện không phải để nói về một tác phẩm, mà để vô tình soi rọi một tập quán đọc. Và cũng có những tập quán, vì đã kéo dài quá lâu trong một cộng đồng, trở thành điều hiển nhiên đến mức không còn … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Cảm Nhận và Phê Bình, Khoảng Trống của Mỹ Học Văn Chương
Nhân đọc “Văn Học Thiền” của Cư sĩ Tâm Huy Huỳnh Kim Quang, đăng trên Việt Báo 10/04/2026. Văn học, từ buổi sơ nguyên của ý thức, đã không đứng yên trong một khuôn khổ nhất định, mà luôn trôi dạt giữa hai bờ của tự thân và khái niệm. Một phía nghiêng về tự thuật, nơi đời sống tự kể lại chính mình. … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Học Thiền: Khi Ngôn Ngữ Không Là Ngôn Ngữ…
Ngay lúc này, giữa thời đại mà ngôn ngữ có thể được sản sinh với tốc độ của thuật toán và câu chữ dường như không còn là đặc quyền của trải nghiệm con người, văn học hơn bao giờ hết đang đứng trước một khoảnh khắc cần tự nhìn lại chính mình. Không phải để phòng vệ, càng không phải để khước từ mà … Đọc tiếp Nguyên Việt: Văn Học AI – Văn Học Hậu-Nhân Loại
Có một thời, người ta tin rằng ngòi bút là một phương tiện thuần dẫn, một thanh kim loại nhỏ, một bàn phím vô tri, chỉ chờ bàn tay con người đặt hay gõ xuống để mực chảy thành chữ, phím hiện thành từ. Nhưng lịch sử của văn chương chẳng bao giờ đơn giản như vậy. Từ khi chữ viết được khắc lên đá, … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Phía Sau Con Chữ Là, Người…
Ở một lằn ranh mong manh giữa tiếng nói và sự im lặng, giữa điều được thốt lên và điều còn chưa kịp nói ra, văn chương từ lâu đã hiện hữu như một nỗ lực âm thầm của con người để tự nhận diện chính mình. Không phải chỉ để kể lại đời sống mà để dò dẫm vào những khoảng sâu chưa từng … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Thuật Toán Và Linh Hồn: Một Phản Tỉnh Về Chủ Thể Sáng Tạo Trong Thời Đại AI
Trong dòng vận động của văn chương nhân loại qua các thời đại, mỗi lần xuất hiện một công nghệ mới, chúng ta lại vội vàng đặt câu hỏi rằng liệu sáng tạo có bị đe dọa, liệu cái đẹp có bị cơ giới hóa, liệu con người có bị thay thế bởi chính những gì mình tạo ra. Từ máy in của Gutenberg cho … Đọc tiếp Uyên Nguyên: AI Và Sự Tái Định Nghĩa Sáng Tác Văn Chương
Chữ nghĩa đôi khi không ươm vào trang giấy như một hành vi sáng tác mà trỗi dậy như phản xạ của ký ức trước hoàn cảnh bị xóa nhòa. Khi con người buộc phải rời khỏi không gian quen thuộc của mình, mang theo ngôn ngữ, lịch sử và những thương tích chưa kịp lành, thì văn chương âm thầm chuyển vai từ biểu … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Chương Cộng Đồng, Nơi Trú Ngụ của Ký Ức, Liên Đới và Khát Vọng
歲暮他鄉餘恨深 春來秉筆寄幽心 山河煙鎖千重遠 骨肉情長萬里吟 願守文懷如正氣 字存義在故園尋 Tuế mộ tha hương dư hận thâm, Xuân lai bỉnh bút ký u tâm. Sơn hà yên tỏa thiên trùng viễn, Cốt nhục tình trường vạn lý ngâm. Nguyện thủ văn hoài như chính khí, Tự tồn nghĩa tại cố viên tầm. Tha phương đứng giữa phong trần, Xuân sang vẫn giữ đạo tâm tròn đầy. Non sông khuất … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Khai Bút Đầu Năm Bính Ngọ
Mỗi độ Xuân về, dù đang đứng giữa một thành phố xa lạ, giữa những con đường không mang tên quê cũ, người Việt vẫn chợt nhận ra mình đang lắng nghe một nhịp thời gian khác. Không phải nhịp của đồng hồ hay lịch làm việc, mà là nhịp của ký ức – nơi mùi giấy mới, sắc mực in và những trang Báo … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Báo Xuân: Hồn Việt Nơi Trời Phương Ngoại
Chúng ta đừng hỏi nhà văn viết hay đến đâu. Hãy hỏi họ dám viết tới đâu. Bởi trong một thời đại mà sự thật bị bẻ cong thành “quan điểm”, lương tri bị đóng gói thành “lập trường” và im lặng được phong thánh dưới danh nghĩa “khôn ngoan”, thì mỗi ngòi bút đặt xuống trang giấy hay gõ xuống bàn phím đều là … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Nhà Văn viết, viết tới đâu? | Đọc “Thư gởi Người Thi Sĩ Trẻ Tuổi” của Rainer Maria Rilke, Phạm Công Thiện dịch
Sự thật không phát sinh từ tiếng súng, cũng không kết thúc khi chiến tranh khép lại. Nó tồn tại lặng lẽ, dai dẳng như nghiệp chưa trổ quả, âm thầm dẫn dắt đời sống tập thể đi qua những ngã rẽ mà chính nó không hay biết; nó theo dấu sinh mệnh của cả một dân tộc, vượt qua thời điểm mọi bài ca … Đọc tiếp Nguyên Việt: Còn Những Nỗi Buồn Hơn Chiến Tranh…
Từ khoảnh khắc con người đối diện với giới hạn của chính mình – một thời đại mà ý nghĩa bị phân rã thành vô số mảnh nhỏ, mà ngôn ngữ trở thành trận địa của ồn ào và văn hóa tưởng như tràn ngập nhưng lại rỗng ruột – thì những công trình giúp hiển lộ chiều sâu của tinh thần không còn là … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Học Như Con Đường Giải Thoát | Đọc ‘Văn Học Phật Giáo’ của Thầy Lê Mạnh Thát
Trong dòng văn học Việt Nam hậu chiến, rất ít tác phẩm có thể phá vỡ những ảo tưởng tập thể sâu đến mức được xem như nền tảng của cả một thế hệ và lại càng hiếm có cuốn sách nào chạm đến tầm mức triết học của thân phận con người như Nỗi Buồn Chiến Tranh của Bảo Ninh. Xuất hiện trong bối … Đọc tiếp Uyên Nguyên: ‘Nỗi Buồn Chiến Tranh’ – Bản Kinh Thế Tục Phơi Bày Vô Minh
“Rồi ngã xuống nghe suối tràn ngập máu Thân là thân cỏ lá gập ghềnh xuôi Chờ mưa tạnh ta trải trăng làm chiếu Nghìn năm sau hoa trắng trổ trên đồi.” (Tuệ Sỹ – Đoạn 8 trong chuỗi thơ Thiên Lý Độc Hành, 2011-2012) Dưới vầng trăng muộn của dặm trường hiện sinh bao trùm bóng tối, câu thơ ấy hiện lên như một … Đọc tiếp Huệ Đan: ‘Nghìn Năm Sau Hoa Trắng Trổ Trên Đồi’…
Ngày 10 tháng 10 năm 2025, tại Stockholm, Viện Hàn lâm Thụy Điển công bố giải Nobel Văn chương dành cho László Krasznahorkai, nhà văn Hungary sinh năm 1954, vì đã tái tạo trong văn học một thế giới nơi con người vật lộn giữa sự sụp đổ của trật tự và khát vọng tìm lại ý nghĩa tồn tại. Ông đã viết nên những … Đọc tiếp Uyên Nguyên: László Krasznahorkai và sứ mệnh văn học về con người trong thời đại hỗn độn
Uyên Nguyên 