Tác phẩm, lắm khi giống những con thuyền nhỏ rời bến trong một buổi sương mù. Tác giả đóng vai người đóng thuyền và người đọc như kẻ chờ ở bờ bên kia. Bấy giờ, nhà xuất bản là người làm thủ tục cho chuyến hải hành. Song, có một thực tế là con thuyền có sang được bờ hay không lại phụ thuộc vào … Đọc tiếp Uyên Nguyên: ‘Phát Hành’ Như Một Sứ Mệnh Văn Hóa Giáo Dục
Trên bao mùa sử lịch sóng dậy, khi tiếng nói bị nghiền nát bởi bạp quyền và sự thật lắm phen phải trú ngụ trong thinh lặng, đức Nhẫn Nhục Ba-la-mật hiển bày không còn như một khái niệm kinh viện mà như nội lực âm thầm của những bậc Sa Môn gánh lấy khổ đau cho người khác được tồn tại. Trong hàng tôn … Đọc tiếp Lôi Am: Ôn Trí Thủ – ‘Vinh nhục khen chê chỉ mỉm cười…
Mọi bài viết về một tác phẩm đều nhằm đi vào chính tác phẩm? Không. Đôi khi, những bài viết xuất hiện không phải để nói về một tác phẩm, mà để vô tình soi rọi một tập quán đọc. Và cũng có những tập quán, vì đã kéo dài quá lâu trong một cộng đồng, trở thành điều hiển nhiên đến mức không còn … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Cảm Nhận và Phê Bình, Khoảng Trống của Mỹ Học Văn Chương
Nhân đọc “Văn Học Thiền” của Cư sĩ Tâm Huy Huỳnh Kim Quang, đăng trên Việt Báo 10/04/2026. Văn học, từ buổi sơ nguyên của ý thức, đã không đứng yên trong một khuôn khổ nhất định, mà luôn trôi dạt giữa hai bờ của tự thân và khái niệm. Một phía nghiêng về tự thuật, nơi đời sống tự kể lại chính mình. … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Học Thiền: Khi Ngôn Ngữ Không Là Ngôn Ngữ…
Ngay lúc này, giữa thời đại mà ngôn ngữ có thể được sản sinh với tốc độ của thuật toán và câu chữ dường như không còn là đặc quyền của trải nghiệm con người, văn học hơn bao giờ hết đang đứng trước một khoảnh khắc cần tự nhìn lại chính mình. Không phải để phòng vệ, càng không phải để khước từ mà … Đọc tiếp Nguyên Việt: Văn Học AI – Văn Học Hậu-Nhân Loại
Có một thời, người ta tin rằng ngòi bút là một phương tiện thuần dẫn, một thanh kim loại nhỏ, một bàn phím vô tri, chỉ chờ bàn tay con người đặt hay gõ xuống để mực chảy thành chữ, phím hiện thành từ. Nhưng lịch sử của văn chương chẳng bao giờ đơn giản như vậy. Từ khi chữ viết được khắc lên đá, … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Phía Sau Con Chữ Là, Người…
Ở một lằn ranh mong manh giữa tiếng nói và sự im lặng, giữa điều được thốt lên và điều còn chưa kịp nói ra, văn chương từ lâu đã hiện hữu như một nỗ lực âm thầm của con người để tự nhận diện chính mình. Không phải chỉ để kể lại đời sống mà để dò dẫm vào những khoảng sâu chưa từng … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Thuật Toán Và Linh Hồn: Một Phản Tỉnh Về Chủ Thể Sáng Tạo Trong Thời Đại AI
Khi bàn về “Tự Do Tôn Giáo Tại Việt Nam,” có những vấn đề không thể nhìn thấy hết bằng những biểu hiện bên ngoài, cũng như có những thực tại không thể đo lường chỉ bằng những tiêu chí hữu hình. Tự do tôn giáo tại Việt Nam, đặc biệt trong trường hợp của Phật giáo, là một trong những thực tại vừa nêu. … Đọc tiếp Lôi Am: Phật Giáo Việt Nam – Giữa Hiện Hữu Và Tự Chủ | Suy Nghĩ Từ Một Nhận Định của Cư sĩ Nguyên Thọ Trần Kiêm Đoàn
Trong dòng vận động của văn chương nhân loại qua các thời đại, mỗi lần xuất hiện một công nghệ mới, chúng ta lại vội vàng đặt câu hỏi rằng liệu sáng tạo có bị đe dọa, liệu cái đẹp có bị cơ giới hóa, liệu con người có bị thay thế bởi chính những gì mình tạo ra. Từ máy in của Gutenberg cho … Đọc tiếp Uyên Nguyên: AI Và Sự Tái Định Nghĩa Sáng Tác Văn Chương
Trong lịch sử phát triển của nhân loại, mỗi bước tiến của tri thức đều mang theo một nghịch lý âm thầm, đó chính là càng mở rộng chân trời hiểu biết, con người lại càng phải đối diện sâu hơn với chính giới hạn của mình. Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo hôm nay không nằm ngoài quy luật ấy. Nhưng điều đáng … Đọc tiếp Nguyên Việt: Chia Rẽ Vì AI – Khi Trí Tuệ Bị Đặt Trước Một Tấm Gương Không Dung Thứ
Kính Tưởng niệm lần thứ 53 Đức Đệ Nhất Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Đại lão Hòa thượng Thích Tịnh Khiết Trong những ngày đầu Xuân, khi đất trời vừa bước qua một vòng chuyển vận, không gian dường như trở nên tĩnh lặng hơn để chúng ta có thể lắng nghe những điều sâu kín của thời gian. Trước … Đọc tiếp Trừng Tâm: Ý Thức Về Nguồn Và Con Đường Giải Thoát
Lịch sử tư tưởng Phật giáo Việt Nam hiện đại có những văn kiện không đơn thuần chỉ mang tính thời sự của một giai đoạn, mà mang giá trị như những tuyên ngôn đạo lý vượt thời đại. Bấy giờ, hai văn kiện “Thông điệp hướng về thế kỷ XXI” của Đức Đệ Tứ Tăng Thống Hòa thượng Thích Huyền Quang và “Lời kêu … Đọc tiếp Tráng Nguyện: Từ Lương Tri Phật Giáo Đến Lương Tri Nhân Loại — Đọc Lại Hai Văn Kiện Lịch Sử Nhân Húy Nhật Đức Tăng Thống Thích Quảng Độ
Trong lịch sử hơn hai thiên niên kỷ rưỡi của Phật giáo, Tăng đoàn vốn được nhìn nhận như một tập hợp những cá nhân xuất gia, đồng thời là một định chế tâm linh đặc biệt được Đức Phật thiết lập để bảo tồn, thực hành và truyền thừa Chánh pháp. Trong Tam Bảo – Phật, Pháp, Tăng – Tăng bảo giữ một vai … Đọc tiếp Lôi Am: Tăng Bảo Và Thử Thách Của Thời Đại
Trích Phật Việt #6, ấn hành tháng 2, 2026 Phật lịch 2569 Lịch sử có những trang được viết bằng huyết lệ. Nhưng cũng có những trang không để lại dấu vết bằng giấy mực, nó chỉ in sâu vào tầng khí vận của một dân tộc. Phật giáo Việt Nam đã đi qua những khúc quanh như thế — nơi sự hiện hữu … Đọc tiếp Pháp Trụ: Mai Nở Giữa Ngọn Gió Đông
Quả là không có một tiếng chuông báo hiệu nào đánh dấu khoảnh khắc nhân loại bước vào thời đại “sống với AI.” Nó xuất hiện dần dần, tích lũy và vượt ngưỡng mà con người chỉ nhận ra khi đã chạm tới. Sự chuyển mình ấy diễn ra âm thầm như một làn sương công nghệ phủ lên mọi ngóc ngách của đời sống. … Đọc tiếp Nguyên Việt: Thôi Đành Sống Với AI!
Chữ nghĩa đôi khi không ươm vào trang giấy như một hành vi sáng tác mà trỗi dậy như phản xạ của ký ức trước hoàn cảnh bị xóa nhòa. Khi con người buộc phải rời khỏi không gian quen thuộc của mình, mang theo ngôn ngữ, lịch sử và những thương tích chưa kịp lành, thì văn chương âm thầm chuyển vai từ biểu … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Chương Cộng Đồng, Nơi Trú Ngụ của Ký Ức, Liên Đới và Khát Vọng
歲暮他鄉餘恨深 春來秉筆寄幽心 山河煙鎖千重遠 骨肉情長萬里吟 願守文懷如正氣 字存義在故園尋 Tuế mộ tha hương dư hận thâm, Xuân lai bỉnh bút ký u tâm. Sơn hà yên tỏa thiên trùng viễn, Cốt nhục tình trường vạn lý ngâm. Nguyện thủ văn hoài như chính khí, Tự tồn nghĩa tại cố viên tầm. Tha phương đứng giữa phong trần, Xuân sang vẫn giữ đạo tâm tròn đầy. Non sông khuất … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Khai Bút Đầu Năm Bính Ngọ
Trong triết học Phật giáo, “bất biến” và “tùy duyên” không phải là hai cực giàng co nhau, mà là hai mặt của cùng một tuệ giác Trung đạo. Cái bất biến không tồn tại bên ngoài duyên khởi và tùy duyên nếu rời khỏi trục bất biến, chỉ còn là sự trôi dạt vô định. Khi đi vào lĩnh vực tổ chức, đặc biệt … Đọc tiếp Khế Đạt: Bậc Tăng Trưởng và Đạo Thống
Uyên Nguyên 