Cái thời đại mà ta ngày càng nói nhiều về “hòa giải,” “hậu chiến,” “ký ức tập thể” và “chữa lành dân tộc,” nghịch lý lớn nhất của người Việt có lẽ nằm ở chỗ chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ, nhưng nhiều vết thương tinh thần vẫn chưa thật sự có cơ hội được nhận diện trong chiều sâu nhân tính. Không … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Học Chữa Lành
Đừng bảo xuân tàn hoa rụng hết Đêm qua sân trước một nhành mai.”* Bài kệ này của Mãn Giác thiền sư (1052 – 1096) đã được đọc suốt nhiều thế kỷ như một khúc ngâm về vô thường và niềm tin vào sự tiếp nối. Cách đọc và hiểu ấy không sai. Nhưng nếu chỉ ngừng lại ở đó, chúng ta đã vô … Đọc tiếp Tịch Lâm Sơn Nhân: Nhành Mai Mãn Giác, Mỹ Học Hiện Hữu Giữa Thời Đại Trì Hoãn
Viết về Giải Thưởng Việt Báo “VIẾT VỀ NƯỚC MỸ” nhân đọc tác phẩm “Giọt Lệ Biết Bao Giờ Ngưng” sắp phát hành của tác giả Lê Xuân Mỹ, Giải Đặc Biệt 2019; và Quán Quân Chung Kết năm 2023 Từ ngày 30 tháng Tư năm 2000, giữa lòng Little Saigon của miền Nam California, chương trình Viết Về Nước Mỹ được khởi sự … Đọc tiếp Uyên Nguyên: “Viết Về Nước Mỹ” – Quê Hương Chữ Nghĩa Nơi Xứ Người
Một dân tộc từng đi qua thuộc địa, chiến tranh, chia cắt, lưu đày và những cuộc tự phân hóa kéo dài hơn trăm năm, rốt cùng rồi cũng sẽ phải trở lại đối diện với một câu hỏi căn bản nhất: điều gì còn lại để nhận ra mình giữa những đổ vỡ của lịch sử? Sau tất cả những cuộc tranh thắng, những … Đọc tiếp Hư Đăng: Một Thế Kỷ – GHPGVNTN với “Ý Thức Về Nguồn”
Tác phẩm đi vào đời sống không bằng cốt truyện, nhưng bằng dư âm. Khép sách lại rồi, người đọc vẫn chưa bước ra khỏi nó. Không phải vì ở đó chúng ta còn nhớ rõ một nhân vật nào, hay một biến cố nào mà vì còn nghe lảng vảng đâu đó những điều khó diễn tả. Như mùi khói của một buổi chiều … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Hư Ảo Mùi Hương…
Sự việc nhiều nhân vật trong giới giải trí Việt Nam gần đây liên tục vướng vào lao lý, nếu nhìn kỹ, thật ra không phải là một hiện tượng “bất ngờ.” Nó chỉ là phần nổi của một cấu trúc xã hội đã vận hành suốt nhiều năm, nơi sự giàu có được đẩy lên thành biểu tượng thành công gần như tuyệt đối, … Đọc tiếp Nguyên Việt: Khi Đất Nước Tiến Lên Xã Hội Chủ Nghĩa… Showbiz
Trong lịch sử hiện đại Việt Nam, nhiều thực thể xuất hiện như một cơ cấu tổ chức rồi biến hoại theo thời cuộc. Nhưng cũng có những hiện tượng lịch sử vượt khỏi giới hạn của một tổ chức thông thường để trở thành ký ức tinh thần của cả một dân tộc. Bấy giờ, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, nhìn … Đọc tiếp Dạ Hà Mặc Chiếu: GHPGVNT và Chiều Sâu Của Phẩm Giá Con Người
Sự suy tàn của một nền văn học không phải là lúc nó không còn tác giả, càng không là lúc thiếu sách in hay vắng bóng những diễn đàn huyên náo. Dấu hiệu đầu tiên và sâu nhất của sự suy tàn thường nằm ở chỗ chữ nghĩa bắt đầu đánh mất khả năng cư trú trong linh hồn con người. Ngôn ngữ khi … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Bùi Vĩnh Phúc – Nỗ Lực Giữ Lấy “Cõi Người Việt” Bên Trong Tiếng Việt
Hẳn, chưa bao giờ trong lịch sử văn minh nhân loại, con người lại đứng trước một nghịch lý lớn như hôm nay, đó là tạo ra được một công cụ có khả năng mô phỏng trí tuệ, ngôn ngữ và cảm xúc nhanh đến mức chính con người bắt đầu hoang mang về vị trí của mình trong thế giới do mình tạo nên. … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Chương Là Thân Phận Con Người
Nhân đọc Thi Vũ* Nửa sau thế kỷ XX của Việt Nam là một cơn địa chấn tinh thần lớn chưa từng có. Không những chiến tranh làm đổ vỡ xã hội mà sâu xa hơn, toàn bộ nền tảng ý thức của con người Việt Nam bị rung chuyển dữ dội giữa Đông và Tây, giữa truyền thống và hiện đại, giữa đức … Đọc tiếp Lôi Am: Phạm Công Thiện: Cuồng Giả Kiến Không
Trong thời đại mà thông tin di chuyển nhanh hơn nhận thức, “tự do báo chí” đã trở thành một trong những khái niệm vừa được tôn vinh nhiều nhất, vừa mang sẵng nguy cơ sâu sắc trong thế giới hiện đại. Nó không còn đơn thuần là quyền của người cầm bút mà đã trở thành nơi va chạm giữa quyền lực, ý thức … Đọc tiếp Nguyên Việt: Giải Thưởng Nào Cho Cái Giá của Tự Do Đích Thực
Giữa lịch sử đầy biến động của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất sau năm 1975, những cuộc gặp gỡ giữa hai bậc cao tăng, mấy khi, chỉ là một buổi trò chuyện. Ở đó là sự tương tác giữa hai thái độ lịch sử, hai cách gánh lấy vận mệnh của đạo pháp trong một thời kỳ mà mọi cánh cửa đều … Đọc tiếp Phổ Tịch: Tùy Duyên Hoằng Đạo – Bất Biến Giữ Đạo
Sau sự ra đi của thi tài Phạm Thiên Thư, điều còn đọng lại không hẳn chỉ là những bài thơ, càng không phải chỉ là nhiều ca khúc từng đi qua một thời thanh xuân của bao thế hệ. Điều còn ở lại sâu đậm hơn là một thứ không khí tinh thần rất riêng mà Ông từng tạo ra trong thế giới văn … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Thơ Tuệ Không Phạm Thiên Thư, Tiếng Chuông Qua Mùa Lá Đổ
Mở sách, bấy giờ không phải là một tuyển tập để mình đọc bình thường. Lật trang, đi qua, rồi khép lại, ở đó là một trường khí ngôn ngữ, nơi chữ nghĩa hiện diện như một phương tiện nhưng đồng thời, cũng như chính thân phận của một đời sống đang tự mình dò dẫm trên những lớp sóng cuộn, chồng lấp, của ký … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Gió Lùa Phiến Văn…
Tác phẩm, lắm khi giống những con thuyền nhỏ rời bến trong một buổi sương mù. Tác giả đóng vai người đóng thuyền và người đọc như kẻ chờ ở bờ bên kia. Bấy giờ, nhà xuất bản là người làm thủ tục cho chuyến hải hành. Song, có một thực tế là con thuyền có sang được bờ hay không lại phụ thuộc vào … Đọc tiếp Uyên Nguyên: ‘Phát Hành’ Như Một Sứ Mệnh Văn Hóa Giáo Dục
Trên bao mùa sử lịch sóng dậy, khi tiếng nói bị nghiền nát bởi bạo quyền và sự thật lắm phen phải trú ngụ trong thinh lặng, đức Nhẫn Nhục Ba-la-mật hiển bày không còn như một khái niệm kinh viện mà như nội lực âm thầm của những bậc Sa Môn gánh lấy khổ đau cho người khác được tồn tại. Trong hàng tôn … Đọc tiếp Lôi Am: Ôn Trí Thủ – ‘Vinh nhục khen chê chỉ mỉm cười…
Mọi bài viết về một tác phẩm đều nhằm đi vào chính tác phẩm? Không. Đôi khi, những bài viết xuất hiện không phải để nói về một tác phẩm, mà để vô tình soi rọi một tập quán đọc. Và cũng có những tập quán, vì đã kéo dài quá lâu trong một cộng đồng, trở thành điều hiển nhiên đến mức không còn … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Cảm Nhận và Phê Bình, Khoảng Trống của Mỹ Học Văn Chương
Nhân đọc “Văn Học Thiền” của Cư sĩ Tâm Huy Huỳnh Kim Quang, đăng trên Việt Báo 10/04/2026. Văn học, từ buổi sơ nguyên của ý thức, đã không đứng yên trong một khuôn khổ nhất định, mà luôn trôi dạt giữa hai bờ của tự thân và khái niệm. Một phía nghiêng về tự thuật, nơi đời sống tự kể lại chính mình. … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Học Thiền: Khi Ngôn Ngữ Không Là Ngôn Ngữ…
Uyên Nguyên 