Sự suy tàn của một nền văn học không phải là lúc nó không còn tác giả, càng không là lúc thiếu sách in hay vắng bóng những diễn đàn huyên náo. Dấu hiệu đầu tiên và sâu nhất của sự suy tàn thường nằm ở chỗ chữ nghĩa bắt đầu đánh mất khả năng cư trú trong linh hồn con người. Ngôn ngữ khi … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Bùi Vĩnh Phúc – Nỗ Lực Giữ Lấy “Cõi Người Việt” Bên Trong Tiếng Việt
Hẳn, chưa bao giờ trong lịch sử văn minh nhân loại, con người lại đứng trước một nghịch lý lớn như hôm nay, đó là tạo ra được một công cụ có khả năng mô phỏng trí tuệ, ngôn ngữ và cảm xúc nhanh đến mức chính con người bắt đầu hoang mang về vị trí của mình trong thế giới do mình tạo nên. … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Chương Là Thân Phận Con Người
Nhân đọc Thi Vũ* Nửa sau thế kỷ XX của Việt Nam là một cơn địa chấn tinh thần lớn chưa từng có. Không những chiến tranh làm đổ vỡ xã hội mà sâu xa hơn, toàn bộ nền tảng ý thức của con người Việt Nam bị rung chuyển dữ dội giữa Đông và Tây, giữa truyền thống và hiện đại, giữa đức … Đọc tiếp Lôi Am: Phạm Công Thiện: Cuồng Giả Kiến Không
Trong thời đại mà thông tin di chuyển nhanh hơn nhận thức, “tự do báo chí” đã trở thành một trong những khái niệm vừa được tôn vinh nhiều nhất, vừa mang sẵng nguy cơ sâu sắc trong thế giới hiện đại. Nó không còn đơn thuần là quyền của người cầm bút mà đã trở thành nơi va chạm giữa quyền lực, ý thức … Đọc tiếp Nguyên Việt: Giải Thưởng Nào Cho Cái Giá của Tự Do Đích Thực
Giữa lịch sử đầy biến động của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất sau năm 1975, những cuộc gặp gỡ giữa hai bậc cao tăng, mấy khi, chỉ là một buổi trò chuyện. Ở đó là sự tương tác giữa hai thái độ lịch sử, hai cách gánh lấy vận mệnh của đạo pháp trong một thời kỳ mà mọi cánh cửa đều … Đọc tiếp Phổ Tịch: Tùy Duyên Hoằng Đạo – Bất Biến Giữ Đạo
Sau sự ra đi của thi tài Phạm Thiên Thư, điều còn đọng lại không hẳn chỉ là những bài thơ, càng không phải chỉ là nhiều ca khúc từng đi qua một thời thanh xuân của bao thế hệ. Điều còn ở lại sâu đậm hơn là một thứ không khí tinh thần rất riêng mà Ông từng tạo ra trong thế giới văn … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Thơ Tuệ Không Phạm Thiên Thư, Tiếng Chuông Qua Mùa Lá Đổ
Mở sách, bấy giờ không phải là một tuyển tập để mình đọc bình thường. Lật trang, đi qua, rồi khép lại, ở đó là một trường khí ngôn ngữ, nơi chữ nghĩa hiện diện như một phương tiện nhưng đồng thời, cũng như chính thân phận của một đời sống đang tự mình dò dẫm trên những lớp sóng cuộn, chồng lấp, của ký … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Gió Lùa Phiến Văn…
Tác phẩm, lắm khi giống những con thuyền nhỏ rời bến trong một buổi sương mù. Tác giả đóng vai người đóng thuyền và người đọc như kẻ chờ ở bờ bên kia. Bấy giờ, nhà xuất bản là người làm thủ tục cho chuyến hải hành. Song, có một thực tế là con thuyền có sang được bờ hay không lại phụ thuộc vào … Đọc tiếp Uyên Nguyên: ‘Phát Hành’ Như Một Sứ Mệnh Văn Hóa Giáo Dục
Trên bao mùa sử lịch sóng dậy, khi tiếng nói bị nghiền nát bởi bạo quyền và sự thật lắm phen phải trú ngụ trong thinh lặng, đức Nhẫn Nhục Ba-la-mật hiển bày không còn như một khái niệm kinh viện mà như nội lực âm thầm của những bậc Sa Môn gánh lấy khổ đau cho người khác được tồn tại. Trong hàng tôn … Đọc tiếp Lôi Am: Ôn Trí Thủ – ‘Vinh nhục khen chê chỉ mỉm cười…
Mọi bài viết về một tác phẩm đều nhằm đi vào chính tác phẩm? Không. Đôi khi, những bài viết xuất hiện không phải để nói về một tác phẩm, mà để vô tình soi rọi một tập quán đọc. Và cũng có những tập quán, vì đã kéo dài quá lâu trong một cộng đồng, trở thành điều hiển nhiên đến mức không còn … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Cảm Nhận và Phê Bình, Khoảng Trống của Mỹ Học Văn Chương
Nhân đọc “Văn Học Thiền” của Cư sĩ Tâm Huy Huỳnh Kim Quang, đăng trên Việt Báo 10/04/2026. Văn học, từ buổi sơ nguyên của ý thức, đã không đứng yên trong một khuôn khổ nhất định, mà luôn trôi dạt giữa hai bờ của tự thân và khái niệm. Một phía nghiêng về tự thuật, nơi đời sống tự kể lại chính mình. … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Học Thiền: Khi Ngôn Ngữ Không Là Ngôn Ngữ…
Ngay lúc này, giữa thời đại mà ngôn ngữ có thể được sản sinh với tốc độ của thuật toán và câu chữ dường như không còn là đặc quyền của trải nghiệm con người, văn học hơn bao giờ hết đang đứng trước một khoảnh khắc cần tự nhìn lại chính mình. Không phải để phòng vệ, càng không phải để khước từ mà … Đọc tiếp Nguyên Việt: Văn Học AI – Văn Học Hậu-Nhân Loại
Có một thời, người ta tin rằng ngòi bút là một phương tiện thuần dẫn, một thanh kim loại nhỏ, một bàn phím vô tri, chỉ chờ bàn tay con người đặt hay gõ xuống để mực chảy thành chữ, phím hiện thành từ. Nhưng lịch sử của văn chương chẳng bao giờ đơn giản như vậy. Từ khi chữ viết được khắc lên đá, … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Phía Sau Con Chữ Là, Người…
Ở một lằn ranh mong manh giữa tiếng nói và sự im lặng, giữa điều được thốt lên và điều còn chưa kịp nói ra, văn chương từ lâu đã hiện hữu như một nỗ lực âm thầm của con người để tự nhận diện chính mình. Không phải chỉ để kể lại đời sống mà để dò dẫm vào những khoảng sâu chưa từng … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Thuật Toán Và Linh Hồn: Một Phản Tỉnh Về Chủ Thể Sáng Tạo Trong Thời Đại AI
Khi bàn về “Tự Do Tôn Giáo Tại Việt Nam,” có những vấn đề không thể nhìn thấy hết bằng những biểu hiện bên ngoài, cũng như có những thực tại không thể đo lường chỉ bằng những tiêu chí hữu hình. Tự do tôn giáo tại Việt Nam, đặc biệt trong trường hợp của Phật giáo, là một trong những thực tại vừa nêu. … Đọc tiếp Lôi Am: Phật Giáo Việt Nam – Giữa Hiện Hữu Và Tự Chủ | Suy Nghĩ Từ Một Nhận Định của Cư sĩ Nguyên Thọ Trần Kiêm Đoàn
Trong dòng vận động của văn chương nhân loại qua các thời đại, mỗi lần xuất hiện một công nghệ mới, chúng ta lại vội vàng đặt câu hỏi rằng liệu sáng tạo có bị đe dọa, liệu cái đẹp có bị cơ giới hóa, liệu con người có bị thay thế bởi chính những gì mình tạo ra. Từ máy in của Gutenberg cho … Đọc tiếp Uyên Nguyên: AI Và Sự Tái Định Nghĩa Sáng Tác Văn Chương
Trong lịch sử phát triển của nhân loại, mỗi bước tiến của tri thức đều mang theo một nghịch lý âm thầm, đó chính là càng mở rộng chân trời hiểu biết, con người lại càng phải đối diện sâu hơn với chính giới hạn của mình. Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo hôm nay không nằm ngoài quy luật ấy. Nhưng điều đáng … Đọc tiếp Nguyên Việt: Chia Rẽ Vì AI – Khi Trí Tuệ Bị Đặt Trước Một Tấm Gương Không Dung Thứ
Kính Tưởng niệm lần thứ 53 Đức Đệ Nhất Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Đại lão Hòa thượng Thích Tịnh Khiết Trong những ngày đầu Xuân, khi đất trời vừa bước qua một vòng chuyển vận, không gian dường như trở nên tĩnh lặng hơn để chúng ta có thể lắng nghe những điều sâu kín của thời gian. Trước … Đọc tiếp Trừng Tâm: Ý Thức Về Nguồn Và Con Đường Giải Thoát
Uyên Nguyên 