Cơ chi mà bày chuyện, làm báo!?

Cuối năm Ta kể chuyện, trong nhà…!

Nhà bình luận Ngô Nhân Dụng

Sách xuất bản năm 2006[1], nên xét ra, vẫn rất mới, khi anh Ðỗ Ngọc Yến còn ở với anh em, viết lời giới thiệu mà cho đến hôm nay mỗi khi đọc lại, mình vẫn cảm nhận đó là những dòng tâm bút đầy ‘bản lĩnh’ của ‘người làm báo’ nói chung, và riêng cho thế hệ bạn trẻ tiếp nối sự nghiệp của Anh trong công ty, có thể xem đó như một di huấn sâu sắc.

‘Gần đây Việt ngữ đã cùng với dân tộc Việt Nam hội nhập vào thế giới và trong ngôn ngữ có thêm hàng ngàn từ ngữ mới, lối viết mới. Các nhà báo được đặt vào tuyến đầu trong việc vận dụng, sáng chế, mô phỏng và áp dụng các từ mới, sắp xếp những cụm từ mới, cũng như sáng tạo những văn phong mới để đáp ứng với nhu cầu mọi mặt của đời sống tân tiến, hiện đại…’ [2]

Nhận thức rằng, nhà báo luôn đặt mình ở vị trí ‘tuyến đầu’ của ngôn ngữ Việt Nam, bởi tính chất đặt thù của nghề nghiệp dính líu tới thời sự, trong một thế giới luôn biến đổi và luôn có nhu cầu sáng tạo.

‘Chúng ta phải dùng các chữ mới, lối viết mới để diễn tả các khái niệm được cả thế giới đưa ra rồi được du nhập vào tiếng nước ta; người viết báo phải đi trước những người khác ở trong cộng đồng chữ nghĩa.’ [3]

Về điểm này, trong khi ‘diễn tả các khái niệm được cả thế giới đưa ra,’ không riêng nhà báo, mà cả giới học thuật văn học Việt Nam hiện nay, xem đó như là một thử thách to lớn trong thời đại toàn cầu hóa.

‘Hầu hết các thuật ngữ mới trong tiếng Việt đều chưa có độ ổn định để trở thành rõ nghĩa, chưa có đủ độ dày về thời gian để mang tính biểu cảm, và cũng chưa có độ rộng liên văn bản cần thiết để dẫn dụ người đọc vào thế giới trí thức còn xa lạ. Do đó, chúng thành khó hiểu. Và có thể gây hiểu lầm.’ [4]

Ðó là vấn nạn chung của lãnh vực học thuật, nhưng để giải quyết vấn nạn này thì không thể làm gì khác hơn, ngoài việc dựa vào yếu tố của ‘thời gian.’ Nên, nhà bình luận văn học Nguyễn Hưng Quốc nhận xét:

‘Ðặc điểm của thời gian của con người là: nếu chúng ta không bắt đầu thì nó sẽ không tới. Không bao giờ tới.’ [5]

Trở lại, vị trí ‘tuyến đầu’ mà anh Ðỗ Ngọc Yến từng đề cập khi viết lời giới thiệu cho ‘Sổ tay của Người Làm Báo,’ mà tác giả là nhà báo chuyên nghiệp, Ngô Nhân Dụng, hẵn cũng ngụ hàm ý nghĩa của sự  ‘bắt đầu.’

‘Trong khi chờ đợi có những cơ quan chuẩn định ngôn ngữ chính thức, người làm báo Việt ngữ cần ý thức vai trò đi hàng đầu của mình trong việc sáng tạo thêm vào kho tàng ngôn ngữ của người Việt Nam, để phần nào cung ứng kịp thời nhu cầu chữ nghĩa cho các thế hệ mới, trong đại chúng cũng như trong trường ốc.’ [6]

Nhà bình luận Nguyễn Hưng Quốc

Rõ ràng, tương ứng với tác phẩm ‘The Profressional Journalist’ của giáo sư Báo chí học Viện Ðại Học Columbia, John Hohenberg, được hai tác giả Lê Thái Bằng và Lê Ðình Ðiểu chuyển ngữ là ‘Ký giả chuyên nghiệp,’ cũng do nhà xuất bản Người Việt in lại tại Hoa Kỳ năm 1988, đã giúp chúng ta có vô số những kiến thức kỹ năng nghề báo mà, nếu hiểu một cách lý tưởng, theo đó thì trở thành chuyên nghiệp; Song, ‘Sổ tay của Người Làm Báo’ của tác giả Ngô Nhân Dụng biên soạn thì, ngoài những kiến thức mang tính kỹ năng đặc thù, chuyên nghiệp thì còn đòi hỏi ở người làm báo, cái tình.

Cho nên mỗi lúc xem lại ‘Sổ tay của Người Làm Báo,’ mình thấy chú bác thật ‘thâm,’ ông không dạy mình làm báo giỏi, mà nhắc nhở mình phải cố gắng trở thành ‘thằng nhà báo có tình,’ có tình với chữ nghĩa. Một khi giữ trọn cái tình đó, người mang nghiệp báo chí, tự đã sống hết mình, trước hết là cho đồng hương độc giả của mình rồi.

Tiếc là, ‘Sổ tay của Người Làm Báo,’ chỉ khiêm tốn được xem là một quyển ‘sổ tay’ dành riêng trong nội bộ anh em của tòa soạn nhật báo Người Việt. Nhưng giả thiết, nếu một ngày quyển sách này được phổ biến rộng rãi hơn nữa, thì những người thích thú và thường quan tâm tới lãnh vực truyền thông, cũng như khoảng cách giữa người đọc và người làm báo, có khi hai mà lại là một, một vì gặp nhau trong mối tình chữ nghĩa. Mặt khác, nó giúp giảm thiểu những điểm‘hiểu lầm’ (nếu có) từ một vấn nạn căn để mà nhà bình luận văn học Nguyễn Hưng Quốc từng nói, đã đề cập ở đoạn trên.

Chủ nhiệm sáng lập Nhật báo Người Việt, ô. Đỗ Ngọc Yến (by NGUYEN HUY VU / The Orange County Register)

Rõ là, ở buổi đầu chân ướt chân ráo, tay trắng bàn tay, anh Lê Ðình Ðiểu đã chỉ cho cái kỹ năng báo chí, nên bằng hữu anh em nhờ đó có vốn liếng tạo được chén cơm trước đã; rồi đến thời anh Thu, khi cơm áo có phần được sung túc, thì rủ rỉ nhắc ‘Chúng ta đi mang theo Quê hương,’ nghĩa là đừng quên vốn liếng Việt Nam, mà vốn liếng ấy là gì? Ai một lần nghe qua chương trình phát thanh chủ đề mỗi ngày của cố nhạc sĩ Ngô Mạnh Thu, quãng diễn ý nghĩa về những tập tục, truyền thống, văn hóa hay đẹp của dân tộc Việt Nam, thời đã hiểu hết. Rồi suốt lời giới thiệu cho quyển sách được biên soạn bởi nhà báo kỳ cựu Ngô Nhân Dụng – ‘Sổ tay của Người Làm Báo,’ anh Yến không hề nói gì đến chuyện viết báo hay, dỡ chi cả. Xa hơn, anh nói chuyện ‘tiếng Việt’.

‘Báo Người Việt trong quá trình trưởng thành đã đặc biệt lưu tâm đến việc sử dụng văn tự và văn phong tiếng Việt.’[7]

Nhiều lúc mình tự hỏi, có phải vì yêu tiếng Việt, mà mấy ‘ổng’ bày chuyện làm báo!?

Nhưng, bấy giờ thì được nghe một câu thành ngữ quen thuộc trong cộng đồng người Việt tỵ nạn: ‘Tiếng Việt còn, Nước Việt còn.’

Cơ chi mà, các bác, bày chuyện làm báo!?

 

Little Saigon, tháng Giêng, 2012

___________________

[1] Cũng năm 2006, tháng 8, anh Ðỗ Ngọc Yến đã qua đời.
[2] Sổ tay Người Việt – Sổ tay của Người Làm báo – Ngô Nhân Dụng biên soạn, Ðỗ Ngọc Yến viết lời giới thiệu. Người Việt xuất bản 2006. Tr. 7
[3] Sổ tay Người Việt – Sổ tay của Người Làm báo – Ngô Nhân Dụng biên soạn, Ðỗ Ngọc Yến viết lời giới thiệu. Người Việt xuất bản 2006. Tr. 8.
[4] Văn học Việt Nam thời toàn cầu hóa – Nguyễn Hưng Quốc, tr. 11. Nxb Văn Mới, 2010.
[5] Văn học Việt Nam thời toàn cầu hóa – Nguyễn Hưng Quốc, tr. 11. Nxb Văn Mới, 2010.
[6] Sổ tay Người Việt – Sổ tay của Người Làm báo – Ngô Nhân Dụng biên soạn, Ðỗ Ngọc Yến viết lời giới thiệu. Người Việt xuất bản 2006. Tr. 8.
[7] Sổ tay Người Việt – Sổ tay của Người Làm báo – Ngô Nhân Dụng biên soạn, Ðỗ Ngọc Yến viết lời giới thiệu. Người Việt xuất bản 2006. Tr. 8.

 

 

Advertisements


Chuyên mục:Nhân vật, Sự kiện, Tác giả, tác phẩm, Tưởng niệm, Độc thoại

Thẻ:, , ,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: