Thuở lót sách, kê ván nằm!

Do tôi post mấy tác phẩm nghệ thuật làm từ sách của nghệ sĩ Jacqueline Rush Leen, nhà văn Tôn Nữ Thu Dung, chủ bút nguyệt san văn chương Tương Tri, đã chia sẻ quan điểm về sứ mệnh của sách và lòng quý trọng sách, bên trang facebook. Chị gợi lại cho tôi nhiều kỷ niệm.

… chức năng của sách chỉ là để ĐỌC thôi mà Tran Triet. Bắt nó kiêm nhiệm chị không cam lòng!  Không nên bắt sách phải có công năng phụ như : Lót chân ghế, gói xôi hay… dù nhiều quyển cũng đáng để… Sách hay ĐỌC rất tuyệt. Và sách dở cũng cần ĐỌC để phân biệt với… sách hay…

Tôi tin có một quan niệm văn hóa chung chung cho thái độ quý trọng sách. Nhưng bàn về thái độ, tôi xin kể lại đây một vài trường hợp mà tôi đã mục kích.

Nhiều người nại cớ miếng cơm không đầy, không còn đủ tâm trí sáng tác, mà có sức viết cũng không dư dả tiền nông để in thành sách. Thời Thầy tôi ở chùa, nhân những lúc gặp gỡ giới văn nhân thi sĩ, nghe kể như vậy, ông liền nói: “Quý anh chị viết đi, tôi lo chuyện in”. Phật tử cúng dường bao nhiêu, Thầy tôi dành phần nhiều để thực hiện lời hứa đó.

Nhưng khổ, và thiếu ăn của thành phần trí thức miền Nam sau năm 1975, là điều có thật!

Tôi cũng còn có một vị thầy giáo khác nữa, có thói quen những khi đọc sách, thỉnh thoảng xé toạc một số trang trong quyển sách ấy, gấp lại ngay ngắn bỏ vào túi, về nhà ông lại mở ra, xếp vào một quyển sổ riêng. Phần còn lại, ông vứt. Vứt thật!

Gần đây tôi cũng biết nhiều bạn ở Việt Nam có dịp sang Mỹ, do thân hữu tặng hoặc mua từ nhà sách về, những quyển sách mình thích, đọc vội vàng, rồi cũng như vị thầy giáo kia, xé toạc những trang có thông tin cần, giấu đâu đó cho dễ trong vali, mang về được trong nước. Sách nặng và cồng kềnh thì “vứt” lại!

Thuở còn đi học, ngồi cạnh tôi là một anh bạn giỏi toán và vật lý nhất lớp, sách của anh luôn luôn là những quyển sách nhàu, chi chít những dòng phụ chú do tự tay anh ghi lại. Gia đình nghèo, đông con, anh không đủ tiền để mua tập vở…

Lâu lắm rồi, một lần về Việt Nam, bạn tôi là một nhà văn, từ chối dẫn tôi về nhà của vợ chồng chơi để biết nơi biết chốn. Buồn một chút! Nhưng sau có người kể lại: “Nó ngại nhà không có chỗ để tiếp cậu, căn phòng bốn bề là kệ sách, chỉ còn đủ một khoảnh kê bốn chồng sách, trên đặt một tấm ván, là chỗ vợ chồng con nhỏ ngả lưng”.

Cũng vậy, có hôm nhà văn Viên Linh kể lại với tôi, bây giờ mỗi bận sang Virginia thăm chú Nguyễn Hữu Hiệu, đi trong nhà, phải lấy chân gạt gạt đống sách dưới đất mới có đường mà đi, nhà chú toàn sách.

Bấy giờ, dù có một quan niệm xã hội khoa bảng chung chung của việc quý trọng sách, nhưng không có một thái độ chung chung chỉ nhìn vào những quyển sách, để đánh giá ai quý sách hơn ai!

Tất nhiên, ở đây tôi không bàn đến chuyện nhảm của cô cậu nào đó, dùng sách kê chân ghế cho một chương trình truyền hình thời XHCN. Nhưng tôi biết rất rõ một điều, sau tháng Tư 1975 cho đến tận bây giờ, biết đâu, vẫn có rất nhiều gia đình Việt Nam phải lâm cảnh “đốt sách”, và người cầm bút chân chính Việt Nam phải lót sách, kê ván mà nằm.

Giữa thời đại vi tính, khái niệm tác phẩm đang dần dà thay đổi, hoặc đã thay đổi. Một nhà văn có thể không có tác phẩm in, nhưng có nhiều trước tác online. Ở đây chúng ta đang bàn đến tác phẩm chứ không phải vớ vẩn là chuyện cái bìa cứng có kẹp xấp giấy ở giữa. Cũng vậy, một nhà văn đích thực thì không cậy sự khổng lồ như quyển thi vân kỷ lục, hay phải là thành viên của Hội Nhà Văn Việt Nam thì mới có thể sáng tác được. Ý nghĩa thiết cốt của sáng tác, trước hết, anh phải hoàn toàn tự do.

Ngay khi viết mà bị chế độ độc tài cầm tù, một nhà văn đích thực, vẫn tự cảm thấy mình tự do viết…

Ngày 8 tháng Năm, 2015
UYÊN NGUYÊN

Hình: http://www.jacquelinerushlee.com/about/

Advertisements


Chuyên mục:Nhân vật, Sự kiện, Thân hữu, Xã hội

Thẻ:, ,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: