Andrew Lam – Thưa Ông Tổng Thống, Nhân Quyền Không Chỉ Là Đầu Môi Chót Lưỡi

Nguyễn Thành lược dịch

diacritics-andrew-lam

Tổng thống Obama đã đến thăm Việt Nam trong tuần này với hy vọng sẽ củng cố chiến lược “tái cân bằng châu Á” của mình, cái đã khựng lại trong những năm gần đây. Muốn được vậy đòi hỏi phải thân thiện với các chế độ độc tài trong khu vực để họ chuyển lòng trung thành của họ với Trung Quốc sang các mối quan hệ vững chắc hơn với Chú Sam (Uncle Sam). Trong trường hợp Việt Nam, ông ta đã cho chế độ cộng sản món quà lớn nhất: Dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí, mở đường cho Hà Nội mua vũ khí sát thương từ Hoa Kỳ, bất kể chứng tích nhân quyền tệ hại của họ.
Tổng thống Mỹ cũng đã đến vào thời điểm Việt Nam đang kinh qua một biến động chính trị lớn. Kể từ đầu tháng, từ Nam ra Bắc, các cuộc biểu tình rải rác bùng lên chống lại sự bất lực và thiếu minh bạch liên quan đến việc xả thải chất độc hại lượng lớn được một số nhà quan sát gọi là “Fukushima của Việt Nam.” Trên YouTube, những cảnh tượng được người dân thâu lại cho thấy cảnh sát đánh đập dã man và bắt giữ người biểu tình xuống đường để đòi chính phủ điều tra tại sao hàng tấn cá chết trôi dạt vào bờ biển nguyên sơ của miền trung Việt Nam.
Nhiều người cho rằng Formosa Plastics Group, công ty sở hữu một nhà máy thép ở tỉnh Hà Tĩnh ở miền trung Việt Nam, là thủ phạm chính. Hóa chất độc hại mức độ cao – chromium và amoni cùng nhiều độc tố khác – đã được tìm thấy trong các vùng nước ven biển ở đó, tiêu diệt hệ sinh thái ven biển rộng lớn và triệt đường sinh kế của hàng chục ngàn người sống bằng nghề đánh cá. Nhưng nhà cầm quyền Việt Nam, hưởng lợi từ số đầu tư 10.5 tỉ đô la của Formosa, đã làm ngơ những sai phạm của công ty (Formosa) đưa đến việc diệt chủng hàng loạt sinh vật biển, và đổ lỗi cho các hiện tượng tự nhiên như “thủy triều đỏ.”
“Tổng thống có thể diễn thuyết về nhân quyền, nhưng lời nói của ông phải đôi với hành động, bằng không các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam sẽ chỉ chờ và nhận được các thương vụ béo bở và mua vũ khí,” Dân biểu Chris Smith (Đảng Cộng Hòa – Hamilton, NJ) ghi nhận trong một tuyên bố. Ông kêu gọi tổng thống gặp gỡ đại diện các hội đoàn xã hội dân sự và các nhà lãnh đạo tôn giáo ở Việt Nam, chứ không chỉ các nhà lãnh đạo cộng sản. “Nếu không đặt điều kiện về nhân quyền, sẽ không có gì thay đổi ở Việt Nam, và người dân Mỹ sẽ tiếp tục tài trợ cho việc trấn áp những người ủng hộ dân chủ và các tôn giáo.”
Than ôi, đời nó thế khi nói đến lãnh vực này, Chú Sam, trong khi công khai bày tỏ quan ngại về sự trấn áp nhân quyền, sẽ luôn luôn hành động vì lợi ích của Chú ấy. Tổng thống Bush đã đến thăm Việt Nam vào năm 2006 nhân hội nghị thượng đỉnh APEC, và đã cấp tốc đưa nước này ra khỏi danh sách “các nước kềm kẹp hà khắc tự do tôn giáo” ngay cả lúc các nhà bất đồng chính kiến bị bắt giam. Mỹ đã dỡ bỏ phần nào lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam trong năm 2014 (tập trung hạn chế vào khí mảnh an ninh hàng hải) và, thậm chí tệ hơn, hỗ trợ Việt Nam ứng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc.
Thái độ thờ ơ đối với công cuộc đấu tranh thật sự của người dân Việt Nam để cải cách chính trị trong lúc miệng thì nói về nhân quyền là điều tai hại. Nó khuyến khích Hà Nội tiếp tục đàn áp những người bất đồng chính kiến và các nhà hoạt động nhân quyền mà không sợ bị quốc tế chỉ trích hoặc bị Mỹ phản đối. Nó cũng sẽ gửi một thông điệp tới những người muốn cải cách chính trị rằng họ đừng mong có sự hổ trợ từ phía Washington.
Dưới thời ông Obama, Hoa Kỳ đang liếm miếng thịt sườn của Chú ta khi thấy cơ hội đăng đàn trên sân khấu Vành Đai Thái Bình Dương hầu kiểm soát sự bành trướng và thống trị của Trung Quốc trên biển Đông. Việt Nam ngày nay có nhiều tiền hơn bao giờ hết, và đang muốn một vị thế quốc tế tương xứng với tài sản mới. Họ cũng cần vũ khí tối tân để chống lại mối đe dọa u ám từ Trung Quốc. Tuần này, thể hiện lòng biết ơn cao độ, Vietjet của Việt Nam đã mua 100 máy bay trị giá khoảng 11.3 tỷ đô la từ Boeing khi Obama vừa đến.
Nguyễn Bảo, thị trưởng thành phố Garden Grove, thuộc Quận Orange, nơi dân số người Mỹ gốc Việt lớn nhất cư trú, ghi nhận: “Tình hình nhân quyền ở Việt Nam rất là tồi tệ. Mới tuần trước, tôi gặp bà Vũ Minh Khánh, vợ của nhà bất đồng chính kiến và là luật sư nhân quyền bị cầm tù, ông Nguyễn Văn Đài. Bà đến Mỹ để nêu rõ những vi phạm nhân quyền tại Việt Nam, nơi người ta đang tùy tiện giam giữ công dân như chồng bà trong xà lim mà không cần xét xử.”
Từng là một người tị nạn từ Việt Nam hiện đang ứng cử vào Quốc Hội, ông Bảo nói phong tỏa sự bành trướng quân sự của Trung Quốc trong khu vực Đông Nam Á là điều quan trọng. Tuy nhiên, ông nói thêm, “chúng ta phải rất cẩn thận và khôn khéo về cách chúng ta tiếp cận mối quan hệ của chúng ta với Việt Nam. Đó là lý do tại sao chúng ta cần một cách tiếp cận được chỉ đạo bởi tình báo (intelligence-focused) trong tình huống này, để chúng ta có thể tìm thấy các đối tác nơi hoạt động, biết bạn bè của chúng ta là ai, biết ai đang chống đối chúng ta, và bắt đầu xây dựng nền dân chủ trong khu vực.”
Vì Mỹ sẽ luôn đặt lợi ích lên trên lý tưởng khi nói đến chính sách đối ngoại, sự thất bại khi giữ quân bình cả hai điều ấy một ngày nào đó dẫn đến thảm kịch sẽ không phải là một nghi ngờ. Nhân quyền, chung quy, không thể chỉ là một công cụ ngoại giao. Đối với hàng triệu người mong một thế giới tốt hơn, nó là một cuộc đấu tranh của mồ hôi và máu và hy sinh. Hàng chục ngàn người đã xếp hàng trên đường phố Hà Nội cầm cờ Mỹ, hy vọng được nhìn thoáng qua tổng thống Mỹ, trong tâm trí của họ, vẫn còn đại diện cho một nhà lãnh đạo từ một xã hội tốt hơn, một thế giới tốt hơn, nơi mỗi người dân có quyền và chính phủ phải chịu trách nhiệm cho những hành động tệ hại. Thật là một bi kịch nếu một cuộc cách-mạng-mùa-xuân của người Việt bùng lên đòi hỏi sự thay đổi lại bị dập tắt bởi súng đạn của Mỹ.

Andrew Lam
(http://www.huffingtonpost.com/andre…)

* Gia đình Andrew Lâm đã phải rời khỏi Sài Gòn đến California vào cuối cuộc chiến tranh Việt Nam trên chiếc máy bay vận chuyển C-130 đông nghẹt người di tản. Lúc đó anh 11 tuổi. Anh là một biên tập viên thâm niên của New America Media tại San Francisco và là tác giả của “Birds of Paradise Lost”, một sưu tập những tiểu truyện về người tị nạn Việt Nam tại San Francisco; “East Eats West: Writing in Two Hemispheres,” một tiểu luận về quan hệ Đông-Tây; và cuốn hồi ký “Perfume Dreams: Reflecitons on the Vietnamese Diaspora.”

Feature Image: Tác giả Andrew Lam (ảnh: Kirsten Aguilar, The Chronicle / SF)

Advertisements


Chuyên mục:Bài hay trên net.

Thẻ:,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: