Mở sách, bấy giờ không phải là một tuyển tập để mình đọc bình thường. Lật trang, đi qua, rồi khép lại, ở đó là một trường khí ngôn ngữ, nơi chữ nghĩa hiện diện như một phương tiện nhưng đồng thời, cũng như chính thân phận của một đời sống đang tự mình dò dẫm trên những lớp sóng cuộn, chồng lấp, của ký ức, lịch sử và tâm linh.

Tên Tiểu Lục Thần Phong, tự đã sẵn mang một nghịch lý. Nhỏ mà cuồng, nhẹ mà xoáy, là gió nhưng sao lại có hình. Bởi đó là một bút danh không trú xứ, cơ hồ chưa từng chịu đứng yên trong bất kỳ định nghĩa nào. Nguyễn Thanh Hiền không chỉ viết, hắn phân thân thành nhiều cái bóng: Du Tâm Lãng Tử, Đồng Thiện, Lãng Thanh… Và những cái tên ấy chắc gì là bút danh theo nghĩa biểu tượng. Nó vốn như những trạng thái của tâm thức khi băng ngang qua đời sống, rồi mỗi lần thay tên là một lần lột bỏ, một lần tự cắt lìa chính mình… ra khỏi chính mình…

Hầu như ngôn ngữ trong những tác phẩm của Tiểu Lục Thần Phong không còn là phương tiện để kể chuyện. Nó là nơi những mẫu chuyện xảy ra và cũng là nơi mọi thứ rã tan. Trong “Pháo Xuân Rộn Rã Niềm Vui”, một không gian gia đình trông có vẻ nhẹ nhàng, ấm cúng của người Việt nơi đất khách vì mở ra bằng tiếng cười, bằng mâm cỗ, bằng những câu đối thoại tưởng chừng giản dị. Nhưng càng đọc, càng nghe rõ có một âm thanh khác len vào giữa những tiếng cười, thứ âm thanh của một đời sống bị xé toạc. “Lâu lắm rồi em mới được nghe lại tiếng pháo…”— câu thoại tưởng chỉ là một ký ức, nhưng thực chất là một vết thương chưa liền da. Tiếng pháo ở đây không còn là âm thanh của Tết, đó là thanh âm của một nền văn hóa bị đứt lìa khỏi chính nó.

Trong “Giỗ Nhà Ông Phó Bộ Di”, không gian từ đường, mâm cỗ, nén hương… không còn là nghi lễ mà trở thành một phiên tòa không lời. Một người cha đi tập kết, một người con bay cho phía bên kia rồi chết trận, một người con khác vượt biên rồi mất tích, một người mẹ chờ chồng suốt hai mươi mốt năm để rồi nhận lại một đời sống khác. Mọi thức không cần kết luận, ở đó chỉ thu vào một chi tiết: “Ông đứng lặng người hàng tiếng đồng hồ trước di ảnh của thằng Đức.” Một con người đứng trước chính hậu quả của đời mình, không thể sửa, không thể giải thích, không thể biện minh.

Văn chương ở đây không khóc, nhưng chính vì nó không khóc, nên người đọc không thể không đau!

“Lãng Thanh” thì mở ra một cảnh giới khác, nhưng càng đi sâu, càng không phải như một cuộc đối thoại mà ở đó là một cuộc tự tiêu giải. “Ngươi quả là phiền não thật!”, câu nói tưởng chừng như đùa nhưng lại giống một nhát búa giáng thẳng vào toàn bộ cái gọi là “hiểu biết” của con người. “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”—câu kinh được nhắc lại ở đây không còn là lời dạy mà là một vực thẳm. Bước xuống thì không còn chỗ đứng, nhưng không bước thì mãi đứng bên ngoài.

Bấy giờ “Khù Khờ Thi Tứ” thì nghiêng sang một giọng văn khác, tiếng cười ở đây không hề nhẹ. Nó gằn, nó khô. Nó đắng! “Có ruồi nào mà chê mật?”, câu nói dân gian trong ngữ cảnh của truyện trở thành một bản cáo trạng, bóc trần cả một đời sống chữ nghĩa không bằng lý luận. Song lại là một thái độ tỉnh táo đến tàn nhẫn. Người đọc có thể cười, rồi chợt nhận ra chính mình cũng đang ở trong đó.

Nhiều những truyện khác, những bài thơ, những đoạn văn xuôi… tất cả không đứng riêng mà quấn quyện lấy nhau, chồng lấp lên nhau như những lớp sóng cuộn trào. Có những câu chỉ thoáng qua nhưng ám rất lâu, có những đoạn tưởng nhẹ mà càng nghĩ càng nặng lòng. Những câu chữ không cố gắng làm đẹp, chỉ đúng và chính cái đúng ấy nhiều khi sắt lạnh hơn dao bén.

Bên cạnh phần truyện, phần thơ và những đoạn văn mang tính tùy bút, hòa vào nhau làm nên một dòng chảy song hành. Thơ hắn không làm nhiệm vụ trang điểm, nó như những vết rạn vì những câu thơ bật lên rồi tắt, chỉ để lại dư âm như một thứ khói mong manh không nắm được rồi cũng không thể không hít phải. Những đoạn văn xuôi có lúc là một lời thú nhận, có khi như một cơn mê sản… và một khoảng trống kéo dài. Ở đó văn và thơ không còn phân định, chỉ còn một dòng ý thức đang tự lần mò trong bóng tối của chính tác phẩm, tác giả và biết đâu cho cả người đọc.

Toàn bộ tuyển tập vì thế không vận hành như một tập hợp rời rạc, nó như một dòng liên tục của ngôn ngữ, lúc đặc, lúc loãng, lúc dồn nén, lúc buông trôi. Đời sống hiện lên không giống một bức tranh mà như một vết cứa, cắt qua thời gian, qua ký ức, và cắt qua thân phận. Giữa cuộc chuyển mình dữ dội của thời đại trí tuệ nhân tạo, khi chữ nghĩa có thể được tạo sinh, cảm xúc bị mô phỏng, ký ức dễ hòng thay thế. Thì một ngòi bút như Tiểu Lục Thần Phong vẫn trung thành bằng nội lực truyền thống, bằng những gì đã sống, đã mất, đã chịu đựng, đã không thể nói thành lời… sẽ trở nên hiếm hoi như một thứ còn sót lại sau cơn bão, không phải dễ còn. Nhưng nếu còn, thì cũng khó nguyên vẹn!

Cuối cùng, những bằng hữu góp mặt trong số đặc biệt này, mỗi người mang một dáng vẻ, văn chương không làm vỡ mạch chung, chỉ làm cho trường văn ấy thêm nhiều cung bậc, nhiều luồng gió gặp nhau mà không làm tan rã nhau, thay vào đó, làm cho nhau dữ dội hơn.

Cảm nhận như thế, tuyển tập không chỉ giới thiệu một tác giả mà đang giới thiệu một thái độ tồn tại của văn chương trong một thời đại chính văn chương đang bị thử thách đến tận cùng—một thứ văn chương không tham vọng dẫn đường, nhưng cũng không khuất phục.

Và khi đi hết cuối trang, qua những truyện, những thơ và những đoạn văn xuôi. Qua những tiếng cười, nỗi buồn, những đối thoại và cả những im lặng, người đọc có thể sẽ không có được một kết luận nào, chỉ còn lại một cảm giác rất khó cảm nhận như thể đã đánh mất một điều gì đó nhưng không biết là gì, như thể vừa đi ngang qua một đời người mà không kịp ngoái chào. Cổ nhân từng viết “Nhân sinh như mộng, nhất tôn hoàn lặc giang nguyệt.” Đời như giấc mộng, nâng chén mà hỏi trăng sông. Nhưng ở đây, chén đã cạn, trăng vẫn đó, chỉ có người không biết mình đang đứng ở phía nào trong cuộc trường mộng.

Yuma, Az ngày 05.02.2026

UYÊN NGUYÊN

____________________

Đã Phát Hành 

NGÔN NGỮ ĐẶC BIỆT
TIỂU LỤC THẦN PHONG
– BẰNG HỮU & VĂN CHƯƠNG