Trí Như: Tản mạn về bốn nghệ thuất sống

Nói về nghệ thuật sống tức là nói đến “đời sống cao cấp”, chứ không phải đời sống thường nhật của bất cứ chúng sanh nào… Đời sống ở đây đã vượt lên trên những nhu cầu căn bản, không còn phải đặt vấn đề ăn mặc hưởng thụ, mà là “sống như thế nào”, và con người ở đây là con người xã hội toàn diện, một mẫu người lý tuởng.

Mỗi xã hội, mỗi thời đại, mỗi tôn giáo đều có một mẫu (người) lý tưởng riêng, ví dụ ngày xưa ở phương Tây có mẫu người lý tưởng là những chàng hiệp sĩ (cavaliers), ở Nhật thì có những võ sĩ đạo (samurai), Trung Hoa thời Khổng Mạnh thì có hình tượng “người quân tử”, còn đối với người Phật tử thì mẫu người lý tưởng là một vị bồ-tát. Bồ-tát không chỉ là vị xuất gia mà có thể là một cư sĩ như trưởng giả Duy-ma-cật.

Thời đức Phật còn tại thế, các vị đại đệ tử của ngài chỉ được gọi là A-la-hán nhưng chúng ta thấy các ngài ấy rõ ràng đã hành bồ-tát đạo suốt cuộc đời mình, vì các ngài sống và đi theo bước chân đức Phật phục vụ chúng sanh từng ngày từng giờ cho đến cuối đời. Chúng ta hãy nhớ lại lời tôn giả Xá-lợi-phất khi ngài bạch Phật về các hạnh nguyện của ngài: sống như Đất, như Nước, như Gió và như Lửa. Đây chính là những bài học đáng quý mà chúng ta rút ra đuợc từ vị Thầy sống cách đây hơn hai ngàn năm.

Thế nào là Sống theo hạnh của ĐẤT của ngài Xá-lợi-phất?

Sống như Đất nghĩa là bắt chước cái hạnh của Đất: dù ta đổ lên đất những chất dơ, chất độc chất hôi thối hay đổ lên đất những đồ quý giá thơm tho như vàng bạc châu báu, nước hoa… thì đất vẫn tiếp nhận tất cả những thứ ấy một cách thản nhiên không vui mừng cũng không lấy làm oán thán, tủi nhục… Cũng thế, tôn giả Xá-lợi-phất muốn dạy chúng ta rằng: khi những cảm thọ hạnh phúc hay đau khổ, thắng lợi hay thất bại, danh dự hay tủi nhục khởi lên trong lòng, chúng ta phải giữ Tâm Chánh niệm, Tỉnh thức, không để sự rối loạn (thất niệm) tràn ngập vào Tâm. Trên thực tế, những ngày “tranh đấu bất bạo động” của năm 1963 các em ngành Thiếu của chúng ta, trong khi đang ngồi tuyệt thực, đã bị bom acit ném lên thân thể gây ra đau đớn và để lại những hậu quả tai hại, nhưng các em không hề khởi lên tư tưởng trả thù. Từ đó đến nay đã hơn nửa thế kỷ, vẫn còn những người muốn đổ nước dơ lên anh chị em chúng ta nhưng học theo hạnh của Đất, chúng ta vẫn thản nhiên không sinh tâm thù hận, thậm chí không cần đến việc giải thích, mà chỉ giữ Tâm tĩnh lặng, vì những người đó không phải hiểu lầm mà có mục đích bôi nhọ rất rõ.

Thế nào là Sống theo hạnh của NƯỚC?

Nước có đặc tính uyển chuyển, khi bình thường nước chảy êm, khi gặp trở ngại, nó có thể đi quanh chướng ngại vật hay vượt tràn qua. Nước có nhiều hình thức: lỏng, đặc, hơi, tuyết, sương… Nước luôn giúp đỡ và phục vụ chúng sanh. Chúng ta học hạnh của nước, dù ở trong hoàn cảnh nào cũng làm việc ích lợi cho tha nhân. Cũng như Đất, Nước có thể thu nhận bất cứ gì đổ vào, dơ bẩn hay sạch sẽ, tốt lành hay độc hại, kể cả xác người hay xác thú vật v.v… Nước vẫn không từ chối. Chúng ta cũng vậy, phục vụ tha nhân với tâm bao dung, không phân biệt.

Thế nào là Sống theo hạnh của GIÓ?

Gió là không khí chuyển động; cũng như nước, Gió thể hiện dưới nhiều hành tướng khác nhau: ngọn gió mát trưa hè chỉ gây ra những cảm giác nhẹ nhàng thanh thản, “chỉ hiu hiu gió cho vừa nhớ thương”, nhưng khi gió đổi chiều, khi những điều kiện về nhiệt độ và áp suất của môi truờng thay đổi thì Gió trở thành vũ bão, hùng hổ xua tan quét sạch tất cả gông cùm xiềng xích để phục vụ cho hạnh phúc của chúng sanh đau khổ. Trong lịch sử dân tộc Việt Nam cũng đã có những ngọn gió trở thành bão dữ để bảo vệ đất nước như thế, ví dụ những cơn bão Bạch Đằng Giang, cơn bão Gò Đống Đa quét sạch quân xâm lược tàn bạo đô hộ nước Nam, đem lại đời sống thanh bình no ấm cho dân Nam. Trong lịch sử thế giới thì ngọn Gió mới của cuộc cách mạng Pháp đầu tiên đã xóa tan chế độ Vua chúa đem lại tự do và bình đẳng cho mọi người. Mặt khác, cơn Gió vi tế nhất, cần thiết nhất, gần gũi nhất của con người, đó là hơi thở. Chúng ta luôn chú ý hơi thở để giữ gìn chánh niệm; quan sát

ngọn Gió này chính là Chánh niệm – “trái tim của sự sống”.

Thế nào là Sống theo hạnh của LỬA?

Lửa là hơi nóng, Lửa có thể đốt cháy tất cả, thanh lọc tất cả, nhưng Lửa cũng là yếu tố nuôi sống Trái Đất của chúng ta, từ lửa của mặt Trời hay lửa của một bếp hồng ở nông thôn, hay đốm lửa của một que diêm, đều

rất cần thiết cho đời sống của con người. Lửa là hơi ấm, là nguồn năng lượng nuôi sống muôn loài, lửa đem lại ánh sáng, xóa tan bóng đêm lạnh lẽo, đâm thủng màn vô minh đen tối. Dù là đốt cháy mọi thứ hay thanh lọc tất cả Lửa cũng không vì thế mà cảm thấy sân hận, tủi nhục hay oán thù. Lửa mãi mãi đem lại sức nóng và hơi ấm nuôi sống nhân lọai. Trong lịch sử Việt Nam chúng ta có ngọn lửa Quảng Đức, đã được đốt lên để thắp sáng nhân gian, đánh thức lương tâm con người, khai mở trái tim của thời đại, làm cho thế giới bên ngoài biết Phật giáo đồ Việt Nam đang chịu đày đọa trong địa ngục trần gian bởi bọn hung tàn, với súng đạn, gông cùm v.v… mà không một tiếng kêu cứu nào đuợc lọt ra ngoài. Chỉ có ngọn Lửa Quảng Đức mới đủ sức vươn cao kêu gọi và đánh động lương tâm nhân loại như thế.

Muốn sống theo các hạnh của Đất, Nước, Gió, Lửa, cần phải có Tâm rộng lớn như Đất, lòng TỪ mênh mông như Nước, lòng BI bao dung vô điều kiện, tâm HỶ hạnh phúc với cái vui của nguời khác và làm vơi khổ đau của họ, tâm XẢ bao la thanh thoát thấy được “ta” và “người” là MỘT.

Từ, Bi, Hỷ, Xả là bốn Tâm Vô Lượng giúp chúng ta đi trên con đường Bồ-tát – đó là Nghệ thuật Sống của vị Bồ-tát trên con đường thiên lý không có bắt đầu và kết thúc, vì họ đi vào Cuộc Đời này bằng nguyện lực cao cả chứ không phải vì nghiệp lực dắt dẫn như phàm phu chúng ta. Ví dụ ngài Bồ-tát Địa Tạng đã tuyên bố: Nếu còn một chúng sanh đang thọ nghiệp ở Địa ngục thì ta chưa thể thành Phật đuợc.

Chúng ta, người Phật tử, hơn nữa, là người Huynh Trưởng GĐPT, lý tưởng của chúng ta là thực hành Bồ-tát Đạo, là được đi trên con đuờng mà đức Phật đã đi, sống như đức Phật đã sống – chỉ vô phước là chúng ta sinh ra không nhằm thời có Phật nên phải tự mình “thắp đuốc lên mà đi”. Nhưng còn may là chúng ta có Sư phụ, có bạn hữu, có các bậc đàn anh đàn chị, và cả đàn em của mình cũng có thể giúp đỡ, chia vui xẻ buồn với chúng ta, đồng hành trên con đường Đạo.

Cầu mong ACE chúng ta sách tấn nhau áp dụng Nghệ thuật Sống mà kinh sách đã truyền lại một cách tinh tấn để có thể hoàn thành Luật Đoàn “dũng tiến trên đường Đạo” và luôn nhớ câu châm ngôn: “PHỤC VỤ ĐỂ TRỞ NÊN HOÀN TOÀN. HOÀN TOÀN ĐỂ PHỤC VỤ”.

Trí Như

(Trích Hương Tích Phật Việt – Phật Học Luận Tập số 4, 2018)

Advertisements


Chuyên mục:Trên kệ sách

Thẻ:,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: