Trong suốt hơn một thế kỷ qua, kể từ ngày triết học và tôn giáo phương Tây bắt đầu tiếp xúc sâu hơn với Phật giáo, một loạt diễn giải thiếu chính xác đã hình thành, lan rộng và bám rễ vào nhiều công trình học thuật. Những công trình ấy, dù được trình bày dưới dáng vẻ uyên bác, vẫn mang một lỗi cơ … Đọc tiếp Lôi Am: Giữa Hai Bờ Tư Tưởng – Khi Phật Giáo Gặp Tri Thức Tây Phương
Trong dòng văn học Việt Nam hậu chiến, rất ít tác phẩm có thể phá vỡ những ảo tưởng tập thể sâu đến mức được xem như nền tảng của cả một thế hệ và lại càng hiếm có cuốn sách nào chạm đến tầm mức triết học của thân phận con người như Nỗi Buồn Chiến Tranh của Bảo Ninh. Xuất hiện trong bối … Đọc tiếp Uyên Nguyên: ‘Nỗi Buồn Chiến Tranh’ – Bản Kinh Thế Tục Phơi Bày Vô Minh
Khi dòng nước đục ngầu cuộn qua những mái nhà của người dân miền Trung năm nay, chúng ta lại nghe hai chữ quen thuộc “bất ngờ” hay những câu nói dễ dãi và hời hợt, một kiểu thái độ buông xuôi để né tránh trách nhiệm: “Xả cũng chết, không xả cũng chết.” Câu nói ấy, mới nghe tưởng chỉ là lời phân bua … Đọc tiếp Nguyên Việt: Việt Nam: Xả Lũ – Một Quốc Nạn | Một Khía Cạnh Khác Về Nhân Quyền Tại Việt Nam
Không phải từ một buổi thuyết giảng và cũng không phải từ một trang kinh dịch, mà từ giữa khoảng lặng, khi một người đứng trước vận mệnh dân tộc mà vẫn giữ trọn nhịp thở tự tại, di sản bắt đầu hiện hữu. Chúng ta có thể nói về thơ, về tư tưởng, về triết lý hay khí tiết, nhưng thực ra, những điều … Đọc tiếp Lôi Am: ‘Di Sản Tuệ Sỹ’ – Khả Tính Thức Tỉnh Của Việt Nam Trong Đêm Dài Thế Kỷ
“Rồi ngã xuống nghe suối tràn ngập máu Thân là thân cỏ lá gập ghềnh xuôi Chờ mưa tạnh ta trải trăng làm chiếu Nghìn năm sau hoa trắng trổ trên đồi.” (Tuệ Sỹ – Đoạn 8 trong chuỗi thơ Thiên Lý Độc Hành, 2011-2012) Dưới vầng trăng muộn của dặm trường hiện sinh bao trùm bóng tối, câu thơ ấy hiện lên như một … Đọc tiếp Huệ Đan: ‘Nghìn Năm Sau Hoa Trắng Trổ Trên Đồi’…
Trong những ngày mưa bão ngập lụt, giữa tiếng kêu cứu vọng lên từ mái nhà lạnh run của người dân miền Trung, một câu hỏi cứ day dứt: “Vì sao mực nước lại dâng nhanh đến thế? Vì sao lũ đã tạnh mà nước vẫn còn lên?” Có lẽ ngay lập tức, dư luận hướng mắt về phía Bắc – nơi nhiều người tin … Đọc tiếp Nguyên Việt: Quả Bom Nước Không Chỉ Treo Trên Đầu – Mà Nằm Ngay Dưới Chân Chúng Ta
“Phật giáo đứng ở đâu trong lòng dân tộc?” – câu hỏi tưởng chừng chỉ thuộc phạm vi tôn giáo, nhưng thực ra là bài toán bản mệnh quốc gia, đạo đức công quyền và cách chúng ta kể lại lịch sử nửa sau thế kỷ XX. Đặt tên cố Tổng thống Ngô Đình Diệm bên cạnh cố Hòa Thượng Thích Trí Quang không phải … Đọc tiếp Lôi Am: Phật giáo đứng ở đâu trong lòng dân tộc?
Ngày 10 tháng 10 năm 2025, tại Stockholm, Viện Hàn lâm Thụy Điển công bố giải Nobel Văn chương dành cho László Krasznahorkai, nhà văn Hungary sinh năm 1954, vì đã tái tạo trong văn học một thế giới nơi con người vật lộn giữa sự sụp đổ của trật tự và khát vọng tìm lại ý nghĩa tồn tại. Ông đã viết nên những … Đọc tiếp Uyên Nguyên: László Krasznahorkai và sứ mệnh văn học về con người trong thời đại hỗn độn
Có lẽ Ông viết văn không phải để nói, mà để lắng nghe – lắng nghe tiếng thở dài của nhân thế, tiếng động khẽ của lương tri trong đêm dài thế kỷ. Văn chương nơi Ông không phải là sự phô bày tài hoa mà là hành trình đi tìm ý nghĩa trong bản thể vô thường của kiếp người. Nơi những trang viết … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Hơi Thở Của Chữ Nghĩa và Niềm Tĩnh Lặng Trong Cõi Người
Phật giáo vốn khai thị một chân lý vượt thời gian: “Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc; thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị.” Đây không phải chỉ là lời tuyên ngôn triết lý trong Bát Nhã Tâm Kinh, mà chính là con mắt thấy xuyên suốt bản thể vạn pháp. Sắc là hình tướng, là y phục, là nghi lễ, là … Đọc tiếp Lôi Am: Phật giáo và Sắc – Không: Thanh tịnh là đường về
Trong ký ức mười năm, ngọn gió vẫn khẽ rung như hơi thở của vũ trụ, thong dong mà bất tuyệt. Có những câu thơ như kệ, tưởng chừng viết chơi ở quán cà phê buổi sáng, lại trở thành chiếc phao cứu vớt một kiếp người khi vấp té giữa dòng đời. “Vũ trụ thiền hành tiết điều hơi thở / Vũ trụ mỉm … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Mười Năm, Câu Kệ Hiền Lành…
Bài đăng trên tạp chí Ngôn Ngữ, số 39, phát hành tháng 9 năm 2025 Từ khi con người biết cất tiếng gọi tên nỗi khổ của mình, văn học đã trở thành một chiếc gương soi cả hai mặt – một bên là bóng dáng phù du của thế giới, bên kia là những mảng tối sâu thẳm của tâm thức. Trong lịch sử … Đọc tiếp Huệ Đan: Ngôn Ngữ và Giải Thoát – Mỹ Học và Sứ Mệnh Văn Học Phật Giáo
Giữa một thời đại rộn rã sắc màu và đầy biến động, Lê Thiết Cương không ồn ào, không khoa trương, nhưng từng nét bút của anh lại như những bài kệ thiền – giản dị mà thấu tận tâm can. Cương vẽ tranh như một họa sĩ lặng lẽ giữa phố thị nhưng trong tàng thức tĩnh lặng lại như một đạo sư: điềm … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Họa Không…
Văn học là tấm gương của dân tộc, nhưng cũng là cửa sổ nhìn ra thế giới. Đứng giữa ngưỡng cửa thế kỷ XXI, khi bản sắc và biên giới không còn là điều cố định, khi những cuộc lưu vong không chỉ là hệ quả của chiến tranh mà còn là biểu tượng của thời đại di động, thì văn học Việt Nam — … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Giữa Hai Dòng Sông: Văn Học Việt Nam Và Văn Học Việt Nam Hải Ngoại Trong Dòng Chảy Toàn Cầu
Mỗi thế kỷ đều có những khoảnh khắc như tiếng chuông ngân vọng, thức tỉnh cả một thế hệ. Đối với thế kỷ XX của Trung Hoa – quốc gia từng gọi là “trung tâm thiên triều” – sự kiện Thiên An Môn năm 1989 là một vết thương chưa lành trong lịch sử đương đại, và là một biểu tượng ngổn ngang giữa khát … Đọc tiếp Nguyên Việt: Thiên An Môn 1989: Không Thể Nghiền Nát Một Giấc Mơ
Mỗi mùa ra trường, sân chùa hay giảng đường lại rộn rã tiếng chân người, lòng rộn niềm tri ân và hy vọng. Trong giây phút ấy, người học Phật – dù là Tăng, Ni hay cư sĩ – thường đứng trước lựa chọn: khoác chiếc áo thụng đen và mũ vuông theo nghi lễ đại học Tây phương, hay bước lên pháp tòa trong … Đọc tiếp Lôi Am: Nghi Thức Ra Trường và Căn Tính Phật Môn
Đôi khi, một bài pháp không nằm trong kinh điển, mà len vào một buổi trò chuyện tưởng như ngẫu nhiên, được trao đi không bằng diễn đàn lớn, mà bằng ánh nhìn xa xăm của bậc thầy đã nếm đủ mùi vị của trầm luân và siêu thoát. Như một cơn gió từ đỉnh núi thổi qua cánh rừng im vắng, lời nói của … Đọc tiếp Huệ Đan: Ngọn Gió Vượt Qua Đỉnh Núi
Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất (GHPGVNTN) không phải là kết quả của một toan tính tổ chức, càng không phải là một phản ứng thuần túy chính trị nhất thời. Sự ra đời của Giáo hội này là một hiện tượng mang tính lịch sử – không đơn giản là việc hợp nhất các tổ chức Phật giáo rời rạc, mà là … Đọc tiếp Lôi Am: Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, Trong Tận Cùng Cô Liêu…
Uyên Nguyên 