Chữ nghĩa thơm thảo tình, Bố cho

 

1.
Mê sách thì có mê thật đấy, nhưng luôn tâm niệm lời cố nhạc sĩ Ngô Mạnh Thu dặn lúc anh còn sống: “Coi chừng trở thành cái đãy sách.”

Ấy vậy mà vẫn cứ mê. Những tác phẩm mua về hoặc do ai tặng, đem để ở đầu giường, thong thả đọc cho đến hết mới đặt lên kệ. Ở nhà sách mỗi ngày mỗi nhiều, có lúc phải mang tặng bớt đi. Và sau mấy bận gian truân di chuyển chổ ở, bây giờ chỉ giữ lại những đầu sách mình quý, thích và cần nhất.

2.
Hồi mới sang Mỹ, chưa thể lái xe, chưa đi học và đi làm, suốt ngày ở trong nhà của gia đình người sponsor. Sách vở đã cứu vãn tình huống hoang man và buồn bã nơi xứ lạ. Mình nhớ cuốn sách đầu tiên Bố mang về khuyên đọc, là “Nghĩ về Thơ” của anh Nguyễn Hưng Quốc. Từ đó đọc sách anh hoài, mầy mò lên cả mạng tienve.org talawas.org để đọc. Về sau thích hơn, khi gặp anh ở Hoa Kỳ nhân một buổi thuyết trình ở Viện Việt Học. Anh kể, đại khái có nhiều người hỏi rằng tại sao trước đây anh chuyên mảng phê bình văn học nghệ thuật. Nhưng gần đây lại “lấn” luôn sân chính trị, xã hội, nhất là những vấn đề thời sự Việt Nam? Câu trả lời tuy có vẻ dễ hiểu, và có thể nhiều người nhìn ra kể cả công nhận rằng nó đúng. Nhưng tại sao cả hai phạm trù văn hóachính trị, trở nên bức thiết như vậy, nhất là đối với công cuộc dân chủ, xây dựng và phát triển đất nước.

3843B490-EFF8-46D9-8653-7D22E4D82CA1Viết về chính trị, thường, người ta tập trung vào một trong ba khía cạnh chính: một là các sự kiện; hai là các chính sách và ba là cơ chế. Riêng tôi, tôi thích viết về một khía cạnh khác: văn hóa, tức những yếu tố liên quan đến niềm tin và giá trị ẩn tàng phía sau và chi phối sự chọn lựa cũng như các động thái chính trị ở một nước. – Nguyễn Hưng Quốc, Nhìn chính trị từ góc độ văn hóa

Nói thêm về điều này, trong một bài khác cùng chủ đề, anh nhận định:

Gần đây, nhiều nhà nghiên cứu cũng dùng văn hóa để giải thích con đường cách mạng dân chủ đầy gập ghềnh ở các nước Trung Đông và Bắc Phi trong năm 2011. Sau đó dân chúng ào ạt đổ xuống đường biểu tình làm sụp đổ hàng loạt các chế độ độc tài từng thống trị cả mấy chục năm, thoạt đầu, người ta ngỡ dân chủ đã xuất hiện và quyền tự do được tôn trọng. Nhưng một năm đã trôi qua, những biến động diễn ra tại các quốc gia ấy cho thấy dân chủ vẫn còn là một lý tưởng và một ước mơ xa vời. Vời vợi. – Nguyễn Hưng Quốc, Văn Hóa và Chính Trị

Rồi, có một viễn cảnh nào cho Việt Nam không?

Nếu chính trị và văn hóa có quan hệ chặt chẽ với nhau, hệ luận đầu tiên có thể được rút ra là: muốn có một sinh hoạt chính trị đàng hoàng nghiêm túc, điều cần có, trước hết, là một văn hóa chính trị thích hợp. Cũng vậy, muốn có dân chủ, điều cần có đầu tiên chính là văn hóa dân chủ. Không có văn hóa làm nền tảng, những thay đổi, cho dù lớn lao đến mấy, như thay đổi giới lãnh đạo hay thậm chí, thể chế, chỉ có tính cách tạm thời. Và hời hợt. Rồi, cuối cùng đâu cũng lại hoàn đấy. Con quái vật độc tài, một lúc nào đó, sẽ ngoi đầu dậy trở lại, nuốt chửng nền dân chủ còn phôi thai và lại hãm hại những người dân đang ngây thơ ngỡ mình đã hoặc sẽ được giải phóng khỏi mọi kiềm kẹp. Chính vì vậy, yếu tố văn hóa, cụ thể là văn hóa chính trị càng ngày càng được quan tâm nghiên cứu. Nguyễn Hưng Quốc, Văn Hóa Chính Trị là gì? 

3.
Bố ở xa, thỉnh thoảng lái về Little Saigon ghé thăm các con, có lúc ở lại vài hôm. Bố nghèo xơ, nên đôi lần về quà của Bố vẫn là sách. Sách không chỉ tự mua, mà ông cắc củm in lại từ nhiều nguồn, đóng thành tập tươm tất. Hôm Bố khệ nệ đem một chồng vào nhà, rồi viết thư để lại trên bàn dặn con nên đọc. Từ nhỏ, ông nuôi anh em tôi, hình như chỉ chừng ấy vốn liếng. Tập vở đi học, ông cắc nhặt từ những quyển vở cũ dư trang, đem đóng lại thành tập. Rồi cũng tự tay may những chiếc cặp táp bằng vải thô cắt từ cái bao bố, gởi ra từ trong trại giam Phú Yên – A30, cho con đến trường

Mấy mươi năm sau, ông vẫn tỉ mỉ cho con những món quà như vậy, dù ở cái xứ sở người ta tưởng dư dã nhiều thứ. Nhưng những thứ mà Bố cho các con ngày xưa, đến giờ biết tìm đâu ra, nếu không có những lần ông ghé về nhà, nhìn cách ông mân mê một quyển sách, và cả cái cách ông cắc củm làm cho con những quyển sách chọn lọc.

Người ta cứ tưởng thời buổi điện toán thì mọi thứ đều có thể google (internet), một phát là xong. Nhưng tôi biết chắc một điều, ở đó không có cái tình thơm thảo chữ nghĩa, Bố cho.

Gì thì gì, google (internet) thì hay thật đấy, nhưng tôi vẫn cần có một kệ sách in, để cảm nhận Bố luôn ở bên cạnh, trong nhà.

22 tháng 9, 2013
UYÊN NGUYÊN

Advertisements


Chuyên mục:Độc thoại

Thẻ:

2 replies

  1. Cám ơn bài viết của Uyên Nguyên. Đó là những người Bố VN hiếm hoi còn sót lại đấy! Cái tình của Bố Mẹ bao giờ cũng bao la không gì thay thế được. Xin chia xẻ cái hạnh phúc có được những quyển sách chắc lọc từ Bố của Uyên Nguyên.

    Số lượt thích

  2. Dạ vâng! xin cám ơn a/c Trịnh Gia Mỹ:-)

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: