Uyên Nguyên – Thét lên, ‘Tâm Thức Việt Nam’

 

vaclav havel, president, praha 24.11.2009Cố Tổng Thống Tiệp KhắcVáclav Havel (1936-2011) – Foto: www.patheos.com

 

… Ngày hôm nay chúng tôi, những người đã từng bị khủng bố quá lâu trong cái thế giới siêu thực của chủ nghĩa xã hội hiện thực, hiểu được hầu như khá chắc chắn rằng, khủng bố thì không thành công, và bất bạo động mới thành công… 

1969230_777713242275355_849148166270715314_nTrên tờ US News & World Report, số ra ngày 26 tháng Hai, 1990, cố tổng thống Tiệp Khắc, Václav Havel, đã nói như thế trong một bài viết đề tựa “Vận hội mới”, được nhà văn Thạch Chương chuyển ngữ, phổ biến trên tạp chí chính trị – văn học – lịch sử, Thế Kỷ 21, số 12, tháng Tư, 1990.

Trước đó, ngày 21 tháng Hai, 1990, nhân chuyến công du lần đầu tiên kể từ sau ngày ông nhậm chức, Václav  Havel đã hùng hồn phát biểu trước lưỡng viện Quốc Hội Hoa Kỳ, mà toàn văn lời phát biểu này cũng đã được phổ biến trên tờ báo Time vào tháng Ba cùng năm. Bấy giờ, những điều mà Václav Havel đã chia sẻ, không chỉ riêng với người dân Hoa Kỳ, mà cả thế giới về lý tưởng dân chủ, về sự phục sinh của tâm linh nhân loại, như một nền tảng cho cuộc cách mạng nhằm thay đổi xã hội và xây dựng lại, không chỉ riêng cho khối các quốc gia Âu Châu văn minh, mà cho cả  ‘gia đình nhân loại’ toàn cầu thời hậu chiến tranh lạnh. Buổi ấy, lời phát biểu của Václav Havel được nhận xét là giá trị của sự  ‘phi thường.’ (bản Việt dịch của tác giả Đặng Hoàng, tr. 29. Tạp chí Thế Kỷ 21. số 12, tháng 4, 1990) 

Bởi sự thấu cảm của những người đã từng đau khổ, hoặc đã nhìn thấy người khác đau khổ dưới một chế độ chuyên chính; là những người đã từng đấu tranh một cách bền bỉ, để rốt cuộc giải phóng mình thoát ra khỏi cảnh trói buộc nhưng không dựa vào một lực lượng nào từ bên ngoài, ngoại trừ sự phát triển ý chí của hàng triệu cá thể tích hợp lại, hay nói một cách khác là tinh thần trách nhiệm cá nhân trước sinh mệnh của một cộng đồng dân tộc và, là những người dân của một nước thường xuyên bị chia rẽ hay bị xúi giục phản bội lẫn nhau, hầu dễ bị đè bẹp hết thảy mọi niềm khát vọng tự do và khát vọng tự chủ bởi những dân tộc khác; và sau hết, bằng chính niềm tin vào một đường lối khả dĩ có thể và duy nhất, là một thái độ hòa bình, một phương thức đấu tranh bất bạo động, để đạt đến sự thay đổi xã hội một cách tốt đẹp.

Václav Havel đã nhận định, hệ thống chuyên chính thuộc loại cộng sản đã để lại cho hai dân tộc Tiệp Khắc và Slovakia, cũng như các dân tộc ở Liên Xô hoặc đã từng bị Liên Xô chinh phục, trong đó có Việt Nam, là:

Một di sản gồm vô số xác chết, một quang phổ vô tận những suy sụp kinh tế sâu xa và, trên hết, sự làm nhục con người đến tột độ.

Nó là di sản của áp bức!

Song, từ cái hệ thống chuyên chính đã mang lại những cảnh tượng khủng khiếp, đắng cay cho các dân tộc từng bị nó kềm hãm hay đè bẹp, đã giúp cho dân tộc này thiết lập những tư duy tích cực, một khả năng đặc biệt, may mắn vì có thể nhìn tương đối xa hơn.

Kẻ nào không thể chuyển động và không được sống một cuộc sống tạm cho là bình thường bởi hắn đã bị đè bẹp dưới một tảng đá lớn, thì kẻ ấy có được nhiều thời giờ để nghĩ đến những niềm hy vọng của mình hơn là người nào chưa từng bị sập bẫy như thế.

Cho nên, biến niềm hy vọng thành hiện thực, trong cái ý nghĩa ‘phục sinh tâm linh nhân loại,’ Václav Havel đặt trọn trách nhiệm nơi chính con người, điều này, chính bản thân Václav Havel đã từng trải nghiệm và xác tín, kinh qua quá trình lịch sử phải trả bằng xương máu của dân tộc, và đất nước ông.

Rằng tâm thức có trước hiện sinh, chứ không phải ngược lại, như người Marxism từng rêu rao. Vì lẽ đó mà sự cứu rỗi thế gian này không nằm nơi nào khác ngoài trái tim loài người, trong cái khả năng suy nghĩ của loài người, trong cái yếu đuối của loài người và trong tinh thần trách nhiệm của loài người.

Điều này, không phải là một tư duy mới mẻ, và nghe có vẻ đơn giản, song, toàn bộ ý nghĩa và giá trị ‘phi thường’ từ những lời phát biểu của Václav Havel, là chính hành động của bản thân ông đã hỗ trợ cho những lời mình nói. Nên chẳng lạ nhân loại thế giới yêu chuộng tự do hòa bình, đã vinh danh cố Tổng thống Václav Havel như ‘một người châu Âu vĩ đại’ hay, ‘một người yêu nước vĩ đại nhất.’

Và, cuối bài diễn văn phát biểu trước Quốc Hội Mỹ hôm 21 tháng Hai, 1990, Václav Havel đã nhắc lại lời của tổng thống đời thứ 3, Thomas Jefferson, tác giả của Bản Tuyên Ngôn Độc Lập và Tự do Tôn Giáo, mượn đó như cách để bày tỏ bổn phận, thái độ và tinh thần lãnh đạo của chính ông đối với công dân quốc gia của mình mà, ngày nay, nhân loại thế giới đã nhìn nhận như một đường lối ‘cai trị’ đậm đà tính nhân bản.

Các cơ quan cai trị được lập nên giữa loài người, nhận lãnh những quyền hành chính đáng của mình từ lòng ưng thuận của những người được cai trị.

Chẳng ngạc nhiên, khi Václav Havel nằm xuống, thế giới từng biết ơn ông như một ‘linh hồn của cuộc cách mạng nhung, 1989’, vì ‘cuộc đối kháng bất bạo động của Václav Havel đã làm rung chuyển nền móng của một đế quốc, phơi bày sự trống rỗng của ý thức hệ hà khắc, đồng thời chứng minh rằng đức lãnh đạo tinh thần công chính có sức mạnh vượt trội hơn bất kỳ loại vũ khí nào’Barrack Obama. Thế giới, vinh danh ông như một biểu tượng Nhân Bản!

Xem ra, những người đang lèo lái hệ thống chuyên chính cộng sản tại Việt Nam, hay nói một cách khác, còn mơ mồng ôm giữ cái ‘di sản của áp bức’ cho một thời đại đầy rẫy khẩu hiệu tuyên truyền sáo rỗng, che đậy dưới lớp son phấn một chế độ ruỗng mục trong mọi lãnh vực chính trị, luật pháp, kinh tế và mọi quyền tự do căn bản của công dân, ngày càng khốc liệt những trường hợp những kẻ ‘hành pháp mà phạm pháp,’ đã thẳng thừng ra tay hoặc làm thế lực đàng sau những hành vi khủng bố dã man, bắt bớ vô cớ, hành hung cướp đoạt hay hăm dọa người dân yêu nước, yêu chuộng mọi giá trị tốt đẹp cho xã hội Việt Nam.

Nhưng xét ra, hiện tượng áp bức mỗi lúc càng dồn dập hơn, là dấu hiệu của sự lên cơn hấp hối, sẽ kết liễu chính cái hệ thống đã sản sinh ra những cảnh tượng khủng khiếp và cay đắng ở Việt Nam hôm nay. Điều mà bây giờ, không chỉ Václav Havel từng xác tín, đã trở thành lý tưởng cho mọi thời đại:

Nếu không có một cuộc cách mạng toàn cầu trong phạm vi tâm thức con người, thì không có gì sẽ thay đổi được theo chiều hướng tốt đẹp hơn trong phạm vi thân phận làm người của chúng ta.

Đã đến lúc phải cùng thét lên chưa, những ai còn tự hào mang Tâm thức Việt Nam?

Thét to lên, ngay cả lúc chúng ta chẳng còn chút hy vọng gì!

Hãy thét lên với Cù Hà Huy Vũ hiên ngang giành công lý, thét thật to với Điếu Cày đòi lại tự do, và với chị Bùi Thị Minh Hằng nhiệt tình tha thiết mong giữ lại tấc đất tiền nhân…; hãy thét lên với đồng bào mình!

Thét lên ‘Tâm thức Việt Nam’

07/01/2012
Uyên Nguyên

  • Cố Tổng Thống Tiệp KhắcVáclav Havel (1936-2011) – Foto: www.patheos.com

 

Advertisements


Chuyên mục:Nhân vật, Sự kiện, Xã hội

Thẻ:, , , , , ,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: