Phạm Ðoan Trang – Xã Hội Ảo… Nhưng Thật

TU FACEBOOXUONG DUONG COVER FINALTừ FaceBook Xuống Ðường, Nxb Hoàng San, 2016

Tóm tắt

13268180_866652833462783_4078808188326724551_oBài viết dưới đây (bản gốc được viết bằng tiếng Anh) cung cấp một cái nhìn tổng quan về xã hội dân sự Việt Nam trong 5 năm từ 2007 đến 2012. Bài viết nhấn mạnh vào tiến trình phát triển của xã hội dân sự kể từ năm 2011 với đóng góp trọng yếu của mạng xã hội trong bối cảnh văn hóa chính trị xung quanh vẫn đậm tính cộng sản. Ngoài việc mô tả sự phát triển của xã hội dân sự, tác giả cũng mong muốn trình bày nhiều biện pháp mà Đảng Cộng sản cầm quyền đang thực hiện để thắt chặt kiểm soát môi trường blog ở Việt Nam, và cuộc chiến truyền thông đang diễn ra giữa Đảng và các nhà hoạt động dân chủ.

Bất chấp sự kiểm soát đáng sợ của Đảng Cộng sản cầm quyền, xã hội dân sự vẫn đang bừng nở và mở rộng tầm ảnh hưởng của mình ở Việt Nam, với xuất phát điểm là Internet.

*

Ngày 21/10/2011 có thể được coi là “ngày thứ sáu đen tối” đối với Trần Gia Thái, giám đốc Truyền hình Hà Nội, đài truyền hình của Nhà nước. Là đảng viên của Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền và là một nhà báo với nhiều năm kinh nghiệm làm việc dưới sự lãnh đạo của đảng này, ông ta chưa bao giờ phải đối mặt với một chuyện kỳ lạ đến thế: Một nhóm khoảng 10-20 người tụ tập trước cổng đài, hô vang các khẩu hiệu “công lý và sự thật”, “phản đối Đài Truyền hình Hà Nội”, “các nhà báo, hãy tôn trọng sự thật”, v.v… Những người này đang phát động một cuộc biểu tình nho nhỏ phản đối đài vì đã “đưa tin vu khống, bôi nhọ người biểu tình yêu nước”. Ngoài mục đích chung này, họ còn có một điểm chung khác nữa: Tất cả họ đều là người dùng Facebook, hoặc là blogger, hoặc là cả hai. Cùng lúc đó, màn “tường thuật trực tiếp” cuộc biểu tình của họ được chia sẻ nhanh chóng trên các mạng xã hội và “Thông Tấn Xã Vỉa Hè” – một trong những blog chính trị hàng đầu ở Việt Nam.

Hai tháng trước đó, trong chương trình thời sự tối 21/8/2011, Đài Truyền hình Hà Nội – một trong những cơ quan ngôn luận chính thức của đảng bộ TP. Hà Nội – đã phát một phóng sự gọi tất cả những người biểu tình chống Trung Quốc ở Hà Nội là những kẻ kích động và là thế lực thù địch âm mưu phá hoại khối đoàn kết dân tộc và gây rối trật tự công cộng “dưới chiêu bài yêu nước”.

Đúng trong buổi sáng ngày hôm đó, một cuộc biểu tình của các blogger ở Hà Nội đã nhanh chóng bị đàn áp với 47 người bị bắt giữ, một vài trong số đó bị buộc tội “gây rối trật tự công cộng”. Đây là cuộc biểu tình cuối cùng trong chuỗi các cuộc biểu tình chống Trung Quốc bị đàn áp tàn tệ trong mùa hè 2011. Những người tham gia biểu tình bị bắt giữ thành xe buýt, một số bị khênh lên như lợn. Blogger Nguyễn Chí Đức bị một công an trẻ tuổi đẩy và đạp vào mặt. Mặc dù video nặc danh về cảnh tượng đáng sợ này lan truyền rộng khắp trên Facebook, nhưng cảnh sát thản nhiên cho nó là clip giả mạo.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, các cuộc biểu tình bị trấn áp bạo lực hơn nhiều và kết thúc sau ba ngày chủ nhật. Những bức ảnh lan truyền trên Internet cho thấy nhân viên an ninh mặc thường phục đấm và quật ngã những người biểu tình trẻ tuổi trên các con phố chính.

Ngoài công an, các phương tiện truyền thông nhà nước cũng được huy động triệt để vào việc “tuyên truyền quần chúng” chống lại các cuộc biểu tình. Các phương tiện truyền thông đại chúng được sử dụng chủ yếu để làm cho quần chúng nhân dân tránh xa người biểu tình, đánh đồng những bình luận phê phán chính phủ với “bôi nhọ nhà nước” và hạ uy tín của bất kỳ ai có vẻ như có ảnh hưởng với quần chúng mà vẫn chưa bị bắt.

Với bộ máy truyền thông như thế, Đảng Cộng sản Việt Nam có lẽ cảm thấy an tâm rằng mọi chuyện đều nằm trong tầm kiểm soát của mình: Mọi người tiếp tục bị tẩy não, và nếu một nhóm thiểu số muốn lên tiếng nói lên những ý kiến khác biệt, họ đơn giản là không thể tìm được cách nào để làm vậy. Ngoài ra, mọi người cũng không có cách nào để kết nối với nhau: không liên lạc, không có quyền hội họp. Không cách nào.

Nhưng ánh sáng cuối đường hầm lại lóe lên cùng với sự ra đời của các phương tiện truyền thông trên Internet.

Buổi bình minh của blog

Internet bắt đầu du nhập vào Việt Nam tháng 11/1997. Ban đầu, nó là một thứ xa xỉ: Chỉ những người giàu mới đủ sức chi trả mức phí cao ngất ngưởng để có quyền truy cập và sử dụng Internet. Tuy nhiên, theo thời gian, mức phí giảm dần và Việt Nam hiện là một trong những nước có tốc độ tăng trưởng Internet vào hàng cao nhất thế giới.

Ngoài việc sử dụng Internet để trò chuyện và chơi game, người Việt Nam tỏ ra đặc biệt quan tâm đến các mạng xã hội. Ngày 24/6/2005, Yahoo! 360° ra mắt tại Mỹ. Nó nhanh chóng trở thành một hiện tượng ở Việt Nam, một đất nước mà suốt nhiều năm trời người dân chỉ đọc, xem và nghe những gì chính quyền cho phép. Giờ đây, với blog Yahoo! 360°, mọi người có thể viết ra những gì họ nghĩ, trước tiên là cho bản thân họ, sau đó là cho những người họ muốn chia sẻ những nội dung đó. Họ không phải phụ thuộc tuyệt đối vào các phương tiện truyền thông nhà nước nữa.

Chẳng mấy chốc Việt Nam chứng kiến một làn sóng mới trong địa hạt truyền thông đại chúng: khoảng thời gian 2006-2008 là những năm bùng nổ của Yahoo! 360° ở Việt Nam. Người dùng mạng Việt Nam viết bài, đăng ảnh, chia sẻ file và các đường dẫn tới những nguồn nằm ngoài vùng kiểm soát của chính phủ. Cả một thế giới mới mẻ mở ra trước mặt họ với nhiều điều kỳ thú theo kiểu “lần đầu tiên”: lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, mọi người có thể tự xuất bản; một thế hệ “nhà văn mạng” đã hình thành khi các cây bút viết ra những tác phẩm lãng mạn và đăng tải lên blog; và quan trọng hơn cả, mọi người có thể kết nối với nhau theo những cách thức hoàn toàn nằm ngoài vòng kiểm soát của nhà nước.

Có một số cây bút mạng nổi bật, như Trần Thu Trang, Trang Hạ và Hà Kin. Không có gì lạ khi những nhà văn mạng nổi tiếng nhất là những phụ nữ trong độ tuổi 20-30 và tránh xa chính trị: Nói cho cùng, chính trị vẫn là thứ nguy hiểm ở đất nước Việt Nam cộng sản. Sau nhiều năm tuyên truyền, truyền thông đại chúng và hệ thống giáo dục đã thành công trong việc khiến mọi người, đặc biệt là những người trẻ, nghĩ về chính trị như là điều gì đó xấu xa và nguy hiểm hay chỉ là chuyện của “Đảng và Nhà nước”.

Trong khi chính trị bị cấm đoán, thì các tác phẩm văn học lãng mạn, dễ đọc là lựa chọn không tồi. Các truyện ngắn và tiểu thuyết về những đề tài được ưa chuộng như đời sống đô thị, tình yêu và tình dục được viết và đăng trên blog thành chuỗi như một dạng opera xà phòng, nhưng là trên Internet thay vì trên truyền hình. Một số blogger cố gắng tăng lượng người đọc bằng việc đăng tải những bài viết và hình ảnh sexy cũng như những nội dung liên quan đến người nổi tiếng. Only You và Cô Gái Đồ Long là hai blogger như vậy.

Cũng có một số blogger chính trị, hay nói chính xác là những blogger có định hướng chính trị. Nhưng họ ít về số lượng đến độ có thể đếm trên đầu ngón tay, và không ai trong số họ nổi tiếng: Vàng Anh (được biết đến chủ yếu với những bài viết liên quan đến tình dục và những câu chuyện giận gân, xen lẫn đây đó với các bình luận chính trị, tức là sốc, sex và chính trị), Người Buôn Gió, và Thông Tấn Xã Vỉa Hè của Anh Ba Sàm. Gió và Ba Sàm về sau trở thành những cái tên rất nổi tiếng trong cộng đồng blogger Việt Nam.

Vô sản, bọn mày không thể đoàn kết được!

Khả năng kết nối và truyền thông là những tiêu chí quan trọng để mọi người hình thành các nhóm vốn là nền tảng cho xã hội dân sự. Đảng Cộng sản chắc chắn ý thức được thực tế này, vì vậy mới kiểm soát báo chí nghiêm ngặt như trình bày ở phần trên. Ngoài ra, Đảng cũng theo dõi chặt chẽ khả năng người dân hình thành mạng lưới thật. Dùng luật như một công cụ quyền năng, đảng cầm quyền ngăn chặn sự hình thành và hoạt động  của các tổ chức không có sự can thiệp của nhà nước. Chẳng hạn, Điều 79 Bộ luật Hình sự áp cả án chung thân và tử hình lên những người “hoạt động, thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền”. Với điều khoản này, Đảng Cộng sản cản trở việc thành lập bất kỳ đảng phái chính trị tiềm năng nào.

Điều 258 còn đi xa hơn với ngôn ngữ pháp lý mơ hồ khi tuyên bố “Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí,… tự do hội họp, lập hội… xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân” sẽ bị bỏ tù. Điều khoản mơ hồ và khó hiểu này đã mở đường cho những cuộc bắt giữ tùy tiện và những án tù áp lên các nhà báo và các blogger.

Ngày 12/5/2008, giới nhà báo Việt Nam và cộng đồng Yahoo! 360° choáng váng trước vụ bắt giữ hai nhà báo điều tra, Nguyễn Văn Hải và Nguyễn Việt Chiến, hai phóng viên làm phóng phóng sự về một vụ tham nhũng lớn nhiều triệu đô-la. Ban đầu, cả hai đều bị buộc tội theo Điều 258, sau mới chuyển sang tội khác. Vụ bắt giữ và án tù sau đó đối với Hải Và Chiến là một đòn mạnh giáng xuống các phương tiện truyền thông chống tham nhũng và số lượng tin bài về chủ đề “nhạy cảm” này kể từ đó sụt giảm hẳn.

Cô Gái Đồ Long, một trong những blogger có nhiều người đọc nhất ở Việt Nam kể từ thời Yahoo! 360°, bị bắt vào ngày 26/10/2010 vì đã đăng tải một bài viết “nói xấu” một quan chức công an, tướng Nguyễn Khánh Toàn, và một lần nữa, chị cũng bị buộc tội theo Điều 258. Vấn đề ở đây, như nhiều blogger đã chỉ ra, rất khó phân biệt giữa đấu tranh chống tham nhũng và xâm hại “lợi ích Nhà nước”.

Ngoài ra, chính quyền cũng sử dụng Nghị định 38 (2005) về trật tự nơi công cộng để dập tắt các cuộc biểu tình, và Điều 88 Bộ luật Hình sự về tuyên truyền chống phá nhà nước để bỏ tù những người bất đồng chính kiến. Trong hai năm 2010-2012, hàng chục người biểu tình đã bị bắt đưa về các trải cải tạo và buộc tội vi phạm Nghị định 38. Chỉ riêng trong năm 2012, thống kê sơ bộ cho thấy 52 người đã bị câu lưu hoặc bị buộc tội theo Điều 88.

Thế thì chúng tôi đoàn kết trên mạng vậy!

Khi những nhà làm luật cộng sản ban hành những điều luật hạn chế các quyền dân chủ, họ không nghĩ đến một “kẻ thù” cực mạnh sắp xuất hiện: Internet. Sức mạnh của Internet chỉ bắt đầu được chính quyền để ý đến cuối năm 2007.

Sáng chủ nhật, ngày 9/12/2007, đánh dấu một sự kiện đáng chú ý: Các cuộc biểu tình của các blogger nổ ra tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh phản đối việc Trung Quốc thông qua kế hoạch thành lập “Thành phố Tam Sa” quản lý hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Đây là những cuộc biểu tình đầu tiên ở Việt Nam kể từ năm 1975.

Điều đáng chú ý là ở chỗ các cuộc biểu tình này xuất phát từ những lời kêu gọi lan truyền trên Yahoo! 360°. Truyền thông truyền thống, như thường lệ, chỉ im lặng. Nhưng truyền thông Internet, trái lại, rất phấn khích. Mọi người liên tục gửi ảnh và bài viết về những cuộc biểu tình đầu tiên này. Điếu Cày là một trong những người tham gia năng nổ nhất. Ngay cả các blogger phi chính trị chắc chắn cũng nghe nói đến việc có những cuộc biểu tình chống Trung Quốc “ở đâu đó”.

Tuy nhiên, chính quyền lại nhìn sự kiện này từ góc độ khác. Những cuộc biểu tình tiếp theo vào hai ngày chủ nhật sau đó nhanh chóng bị bố ráp. Bốn tháng sau, vào ngày 19/4/2008, Điếu Cày bị bắt giữ, rồi bị tống giam 2 năm 6 tháng vì tội “trốn thuế”. Sau đó, ông lại bị buộc thêm bản án 12 năm tù giam vì “tuyên truyền chống nhà nước” theo Điều 88.

Tuy vậy, dù bắt giữ Điếu Cày, song nhà chức trách lại không phá được mạng lưới nhà báo độc lập và các nhà “dân báo” mà ông đã xây xựng, Câu lạc bộ Nhà báo Tự do. Họ không nghĩ rằng ngay cả một blogger – một cây bút và nhiếp ảnh gia không chuyên như Điếu Cày – cũng có độc giả riêng, thậm chí là “người hâm mộ”.

Một chiến dịch trấn áp người biểu tình và các thành viên khác của Câu lạc bộ Nhà báo Tự do đã bắt đầu cùng với vụ bắt giữ Điếu Cày. Nhiều người trẻ bị đẩy vào tình cảnh mất việc, thậm chí mất nhà nếu họ không phải là dân Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Hai nhà sáng lập khác của Câu lạc bộ Nhà báo Trẻ, Phan Thanh Hải (tức Anhbasg) và Tạ Phong Tần, liên tiếp bị bắt giữ năm 2010 và 2011. Cùng với Điếu Cày, họ phải nhận những bản án nặng nề 4 và 10 năm tù giam tại một phiên tòa tai tiếng ngày 28/12/2012.

Tuy nhiên, sự khủng bố này dường như không gây ra nỗi sợ hãi như mong đợi của chính quyền, đặc biệt là khi các blogger bị khủng bố bắt đầu tường thuật lại trên blog những gì xảy ra với họ. Đây là một thay đổi lớn. Trước đây, từng có những chiến dịch đánh người bất đồng chính kiến chính trị hoặc những người được cho là bỏ đảng, như vụ Nhân Văn – Giai Phẩm những năm 1950 và chống xét lại những năm 1960. Đàn áp, dù tàn bạo và vô nhân đạo, gần như không được chú ý vì mọi người giữ im lặng. Nhưng giờ đây mọi sự đã khác: Các blogger sẵn sàng viết về các cuộc thẩm vấn, áp lực và nhiều hình thức khủng bố khác mà họ phải đối mặt; khi làm vậy, họ cũng tiết lộ phần nào sự thật về các nhà chức trách. Thì ra các quan chức chính phủ, công án và các đại diện nhà nước khác không phải là không thể sai hay cao hơn người dân. Ngay cả những kỹ thuật thẩm vấn cũng hết sức tệ hại, như Facebooker Gốc Sậy từng tường thuật về một cuộc thẩm vấn như vậy:

An ninh: Tại sao anh lại đi biểu tình? Bảo vệ chủ quyền quốc gia không phải là việc của anh. Chuyện đấy đã có Đảng và Nhà nước lo. 

Người biểu tình: Thì Nhà nước cứ làm việc của Nhà nước. Tôi chỉ là một cá nhân, một công dân không có không gian để nói lên ý kiến của mình, vì thế tôi đi biểu tình. 

An ninh: Anh làm thế chỉ làm tình hình tồi tệ thêm. Anh đang bị bọn xấu, bọn phản động, thế lực thù địch lợi dụng. 

Người biểu tình: Đấy là quan điểm của anh. Nhưng chẳng có cái thế lực thù địch nào lợi dụng người biểu tình cả. Chúng tôi là người trưởng thành, chúng tôi có hiểu biết, chưa bao giờ để bị ai lợi dụng.

Vào ngày 13/7/2009, Yahoo! 360° đóng cửa. Ban đầu sự đóng cửa này trông có vẻ như một tổn thất nặng nề cho các blogger chính trị ở Việt Nam khi cộng đồng của họ tan vỡ. Một số người tự động chuyển sang Yahoo! 360° Plus, một nền tảng do văn phòng Yahoo! ở Việt Nam quản lý. Những người khác thì chọn WordPress, Blogger, Multiply, Weblog, v.v… Tuy nhiên, họ nhanh chóng tụ trở lại, lần này là ở một diễn đàn mới, mạnh và rất có sức ảnh hưởng: Facebook. Các con số thống kê được cập nhật vào tháng 3/2013 cho thấy Việt Nam là một trong số những nước dẫn đầu về tỷ lệ tăng trưởng Facebook, với 11 triệu tài khoản. Một chốn như vậy chắc chắn sẽ là một mặt trận đáng sợ đối với Đảng Cộng sản.

Một số blogger chính trị nổi lên. Blog Ba Sàm trở thành “điểm gặp gỡ” của những người chú ý đến tình hình chính trị. Ba Sàm là biệt danh của một blogger đặt tên cho blog của mình là Thông Tấn Xã Vỉa Hè nhằm giễu Thông Tấn Xã Việt Nam. (Trong tiếng Việt, tin vỉa hè cũng là từ lóng để chỉ những “chuyện cóp nhặt” hay “tin vịt” mà mọi người kể cho nhau nghe khi họ cà kê ở các quán cafe vỉa hè). Công việc mà các biên tập viên blog này làm từ trước đến nay là điểm tin hàng ngày về Việt Nam, bất kể là tin tức trên phương tiện truyền thông chính thống hay từ các blogger (các nhà dân báo), các cơ quan truyền thông quốc tế. Với mỗi tin, biên tập viên đăng đường dẫn và bổ sung thêm bình luận cá nhân về tin tức đó, thường là theo phong cách hài hước và châm biếm. Công việc này có vẻ quá đơn giản, khó có thể thu hút được một lượng độc giả lớn đến vậy – trên 100.000 người đọc mỗi ngày, một số lượng độc giả đáng mơ ước đối với bất kỳ tờ báo giấy nào của nhà nước. Nhưng chắc chắn, nó không đơn giản chút nào. Blog Ba Sàm thỏa mãn được những độc giả đã mệt mỏi với hệ thống tuyên truyền nghiêm túc thái quá và vô hồn của nhà nước, đó là những người khát phương tiện truyền thông thay thế. Thông Tấn Xã Vỉa Hè có vẻ hấp dẫn hơn bất kỳ cơ quan truyền thông chính thống nào: Nó cung cấp một lượng tin tức đa dạng về tình hình chính trị, kinh doanh, giáo dục, khoa học và công nghệ trong nước cũng như quốc tế, với một phong cách chưa từng có – một sự kết hợp giữa ngôn ngữ thẳng thắn, hài hước của miền Nam và các phân tích phê bình của một trí tuệ thâm sâu kiểu miền Bắc.

Bên cạnh Bà Sàm, còn có một số blog nổi tiếng khác như Người Buôn Gió, Quê Choa, Xuân Diện và Trương Duy Nhất (Trương Duy Nhất bị bắt tạm giam ngày 26/5/2013 theo Điều 258 Bộ luật Hình sự). Số lượng các blog chính trị đã tăng lên với tốc độ vượt ngoài dự đoán trong nhiều năm kể từ năm 2011, và hiện có khoảng 30 blog như thế – đấy là một con số mà 4-5 năm trước đó không ai có thể hình dung nổi.

Không giống như truyền thông của Đảng hay thứ truyền thông bị kiểm duyệt chính thức, các phương tiện truyền thông thay thế này có tính tương tác rất cao: Quả thực, chúng là những diễn đàn trực tuyến, nơi mọi người tự do bình luận, và các tác giả có thể thảo luận, thậm chí tranh cãi với khán giả về chủ đề đang được bàn đến. Đặc điểm quan trọng này của “những tờ báo của dân” khiến cho chúng trở thành những điểm tụ hội lý tưởng cho mọi người, bất kể là ở trong nước hay ngoài nước, vô danh hay có danh tính rõ ràng, hội họp trên mạng. Một số người thậm chí còn trở nên nổi tiếng vì các bình luận chứ không phải vì bài viết. Dân Làm Báo, một trong những blog bất đồng chính kiến lớn tiếng nhất, còn tự gọi mình là “thôn”. Từ đây một hình thức xã hội dân sự mới ra đời: xã hội dân sự trên mạng.

Các mối quan hệ trên mạng có thể đi đến chỗ ngoài mạng. Một số người nhanh chóng gặp gỡ ngoài đời thật và trở thành những nhóm nhỏ mà chắc chắn không đăng ký hay có sự công nhận nào của nhà nước. Họ làm nhiều việc thực tiễn: Họ giúp gia đình của các blogger bị bỏ tù như Điếu Cày, Tạ Phong Tần và Anhbasg; họ đi tới các phiên tòa xử những người bất đồng chính kiến chính trị như nhà hoạt động pháp lý Cù Huy Hà Vũ; họ chia sẻ và thậm chí in những cuốn sách tự xuất bản về lĩnh vực cấm kỵ – chính trị. Và có lẽ quan trọng hơn cả, họ xây dựng nền tảng cho những cuộc biểu tình sắp nổ ra.

Báo chí nhà nước và báo chí lề dân

Trung Quốc dường như đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong tình hình chính trị Việt Nam. Ngoài quan điểm cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc duy trì sự can thiệp vô lý vào công việc nội bộ của ĐCSVN, có một thực tế là “phản đối Trung Quốc hung hăng” luôn được các blogger Việt Nam lấy làm lý do chính đáng cho các cuộc biểu tình, đặc biệt là trong bối cảnh tranh chấp biển đảo giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Ngày 26/5/2011, các tàu hải giám của Trung Quốc cắt cáp khảo sát địa chấn của tàu Bình Minh 2 của Tập đoàn Dầu khí Petro Việt Nam ngay tại vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Một làn sóng phẫn nộ lan khắp blog và Facebook. Nhật Ký Yêu Nước (một trang Facebook được tạo tháng 4/2009) kêu gọi biểu tình chống Trung Quốc, và kết quả là ngày 5/6, các cuộc biểu tình đã nổ ra ở cả Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Cùng với trang Facebook Nhật Ký Yêu Nước, Xuân Diện và Ba Sàm nổi lên như những điểm tụ hội nổi bất cho người biểu tình. Hai blog này đăng tải những thông báo biểu tình, thậm chí kêu gọi cảnh sát “dọn đường cho người dân thực hành quyền tự do biểu đạt”.

Những lời kêu gọi như vậy là không thể chấp nhận được với chính quyền của một đất nước nơi mà từ năm 1975 khi chiến tranh kết thúc và Đảng Cộng sản lên nắm quyền, biểu tình vẫn là một việc cấm kỵ. Có thể giải thích điều này bằng những gì mà một công an viên nói với tác giả trong một cuộc thẩm vấn tháng 7/2012: “Không bao giờ được để cho một đốm lửa nhỏ bùng lên thành đám cháy lớn. Phải dập tắt nó ngay khi còn có thể”. Một mặt, các nhà chức trách phản ứng lại ngay lập tức bằng việc huy động công an đến, sử dụng bạo lực để trấn áp biểu tình. Mặt khác, các chiến dịch đàn áp bắt đầu được triển khai trên Internet. Một kỹ thuật đơn giản là tấn công các trang web. Anh Ba Sàm, Quê Choa, Gốc Sậy và nhiều blog có ảnh hưởng khác thường xuyên bị hack, xóa dữ liệu và thay thế bằng những thông tin xúc phạm các nạn nhân. Mỗi cuộc tấn công trang web đều được cộng đồng blogger coi là một thảm họa, nhưng rất may là các blog thường được khôi phục khá nhanh chóng. Nhiều người cho rằng tất cả các cuộc tấn công trang web này đều là do công an mạng Việt Nam, thậm chí đôi khi là do hacker Trung Quốc, gây ra.

Cách thức kiểm soát Internet kinh điển – chặn trang web – cũng từng được sử dụng rộng rãi. Từ năm 2009, Facebook, Blogspot, Multiply, v.v… đều thỉnh thoảng bị chặn. Công an cũng không từ bỏ việc khủng bố các blogger. Nhiều blogger đã bị công an triệu tập, thẩm vấn, câu lưu và công kích trong 5 năm trở lại đây. Xuân Diện bị Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội phạt vì đã xuất bản những “nội dung xấu” trên blog.

Ngoài ra, các phương tiện truyền thông nhà nước cũng luôn được huy động triệt để cho việc “vận động quần chúng” chống lại những cuộc biểu tình mà hiện đang được gắn nhãn là “chống nhà nước”. Bộ máy truyền thông đại chúng đóng vai trò tích cực trong việc khiến người dân xa lánh những người biểu tình, đánh đồng các bình luận phê phán chính phủ với hành động “bôi nhọ, nói xấu nhà nước”, và hạ uy tín của những blogger có vẻ như có ảnh hưởng đối với công chúng nhưng vẫn chưa bị bắt. Người biểu tình phản ứng lại bằng việc viết nhiều hơn nữa, chụp ảnh nhiều hơn nữa và chia sẻ nhiều hơn nữa trên Facebook, Youtube và blog.

Một số người tổ chức một cuộc biểu tình nhỏ trước cửa Đài Truyền hình Hà Nội để phản đối những phóng sự vu khống người biểu tình yêu nước. Cuộc biểu tình không thu được gì nhiều: Trần Gia Thái và Đài Truyền hình với tư cách là cơ quan ngôn luận của Đảng bộ Hà Nội sẽ không bao giờ xin lỗi “đám phản động”. Nhưng ít nhất đây cũng là lần đầu tiên đài truyền hình quốc doanh này thấy được sự phẫn nộ của những khán giả bị đẩy làm nạn nhân.

Cuộc chiến truyền thông trở nên dữ dội khi các quan chức bắt đầu “dùng blogger chống blogger”. Trưởng Ban Tuyên giáo của Thành ủy Hà Nội, Hồ Quang Lợi, trong một cuộc họp ngày 9/1/2013 tổng kết hoạt động báo chí tuyên truyền năm 2012, cho biết Ban đã xây dựng một lực lượng 900 “dư luận viên” ở riêng Hà Nội “để phát huy sức mạnh của đội ngũ tuyên truyền”. Ông Lợi cho biết thêm, Ban Tuyên giáo cũng xây dựng thành công các nhóm chuyên gia trực tiếp tham gia bút chiến với người bất đồng trên Internet; cho đến thời điểm đó, họ đã có 19 trang tin và 400 tài khoản mạng. Những bình luận viên được thuê tuyển này là đội quân mạng thật sự hung hãn. Vô danh tính, và có lẽ học vấn kém, họ hành xử như những lính canh Internet, duyệt các blog chính trị và dội xuống bất cứ thứ ngôn ngữ độc địa và ngụy biện nào họ có thể nghĩ đến.

Nhưng có vẻ như đã quá muộn để các nhà chức trách ngăn cản mọi người thành lập hội nhóm trên mạng và nói lên ý kiến của họ. Facebook, với tính năng hữu dụng cho phép người dùng tổ chức các nhóm kín, trở thành lựa chọn nền tảng số 1. Có vẻ như Facebook càng bị chặn dữ dội bao nhiêu, người dùng Facebook càng khao khát đăng nhập, và họ càng trở nên thành thạo về công nghệ bấy nhiêu. Không có bức tường lửa nào có thể ngăn cản họ. Và những gì phải đến đã đến. Tháng 8/2011, khi cuộc bố ráp người biểu tình lên đến đỉnh điểm ở Hà Nội với lời cảnh báo chính thức từ Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội là sẽ giải tán tất cả các kiểu hội họp, những nhóm “người biểu tình yêu nước” đầu tiên đã được tạo ra. Có thể hiểu họ không bao giờ đăng ký và sẽ không bao giờ được cấp phép. Lần đầu tiên trong lịch sử tiến trình dân chủ ở Việt Nam, những người bất đồng chính kiến có thể kết nối trong những nhóm dù hoạt động ngầm nhưng có tổ chức.

Trong vòng vài tháng kể từ tháng 8/2011, các nhóm hoạt động ngầm này phát triển thành một mạng lưới lớn gồm các nhà hoạt động trên khắp không gian Internet ở Việt Nam. Không ai thật sự biết hay có thể nói có bao nhiêu nhóm như vậy ở Việt Nam vào thời điểm hiện tại – đây là điều lực lượng an ninh quả thật khao khát muốn nắm được. Đến thời điểm này chính quyền và lực lượng an ninh đã hoàn toàn ý thức được rằng biểu tình không còn là hoạt động “tự phát” nữa.

Điều quan trọng hơn cả, những nhóm online này dần dà mở rộng mối quan tâm từ vấn đề tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và Việt Nam sang các vấn đề khác ở đất nước Việt Nam đương đại, chẳng hạn cuộc đấu tranh giành quyền sử dụng đất của nông dân. Từ những người biểu tình được truyền cảm hứng bởi tinh thần dân tộc, họ trở thành các nhà hoạt động dân chủ và nhân quyền. Với tình hình hiện tại, những nhóm này còn xa mới trở thành các đảng đối lập, nhưng ít nhất những người quan tâm đến các vấn đề chính trị – xã hội có thể tự hình thành nhóm với nhau, trong nhóm đó họ chia sẻ kinh nghiệm và kỹ năng đối đầu với an ninh, báo cáo lại những trường hợp vi phạm nhân quyền, làm công tác từ thiện và cùng nhau phát động nhiều dự án xã hội khác nhau. No-U FC là một ví dụ, đây là một đội bóng, các thành viên gặp gỡ nhau hàng tuần vào chủ nhật với mục đích bề ngoài là để đấu bóng, nhưng mục đích thật sự lại là “vận động chống đường lưỡi bò của Trung Quốc” (hay đường chín đoạn, đường chữ U mà Trung Quốc thường dùng trong các yêu sách về chủ quyền của họ). Được thành lập vào tháng 10/2011, câu lạc bộ này nhanh chóng trở thành mục tiêu theo dõi và quấy nhiễn của an ninh. Nhưng điều đó không ngăn được câu lạc bộ mở rộng số lượng thành viên và các hoạt động xã hội như đi từ thiện, giúp trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và tổ chức những buổi nói chuyện chuyên đề về các tranh chấp trên Biển Đông – các hoạt động mà nhà nước vẫn giữ vai trò độc quyền suốt hàng chục năm.

Kết luận

Trong nhiều năm, Đảng Cộng sản đã thể hiện thành công hình ảnh Việt Nam ra thế giới như một đất nước nhỏ bé xinh đẹp có tỷ lệ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, chính quyền năng động và người dân mến khách. Có một niềm tin phổ biến rằng Trung Quốc và Việt Nam có lẽ là hai ví dụ nổi bật về việc một đất nước có thể đạt được tiến bộ kinh tế mà không cần đến cải cách chính trị, hay nói cách khác phát triển không nhất thiết đòi hỏi dân chủ.

Tuy nhiên, nhìn vào cuộc đấu tranh ngầm của các blogger chống lại giới cầm quyền đàn áp thô bạo có thể đưa đến một kiến giải khác hẳn. Thực tế là dưới bề mặt của sự phát triển kinh tế (mà đến bây giờ còn rất yếu) là những chính sách độc tài, một chính phủ tham nhũng và hà khắc dập tắt tiếng nói bất đồng và hạn chế các quyền tự do. Chắc chắn điều mà chính quyền này ghét nhất là trách nhiệm giải trình và tính minh bạch. Do đó, Internet với sức mạnh đưa mọi thứ ra ánh sáng nhanh chóng trở thành “kẻ thù chung”. Điều này đặc biệt đúng khi các phương tiện truyền thông xã hội bùng nổ ở Việt Nam. Khi phương tiện truyền thông chính thống lỗi thời không chiếm được cảm tình của độc giả và không gian công cộng rơi vào tay các blogger, các nhà chức trách liền dùng đến vũ lực.

Nhưng một khi người dân đã biết đến vị tự do, họ sẽ không từ bỏ nó. Dân chủ và tự do luôn có khuynh hướng mở rộng. Trong tiếng Việt có một phép ẩn dụ về cái trần nhà. Khi nhà cầm quyền ụp trần lên người dân, mọi người phải ở dưới cái trần ấy; nhưng nếu một số người đẩy được cái trần đó lên để không gian giới hạn kia được nới ra thêm chút ít, cả cộng đồng sẽ được hưởng lợi và họ sẽ muốn thêm nữa. Do đó, cái trần sẽ nhanh chóng bị đẩy lên thêm và mọi người sẽ hưởng thêm không gian, và thêm thèm tự do.

Mọi thứ cũng diễn ra tương tự với quyền tự do biểu đạt ở Việt Nam trong kỷ nguyên Internet.

Khó có thể khẳng định rằng các tổ chức xã hội dân sự đã và đang hoạt động hiệu quả và đóng góp vào tiến trình dân chủ của đất nước. Ta cũng không thể nói rằng nhờ có Internet, dân chủ diễn ra nhanh hơn và sẽ sớm có “mùa xuân Ả-rập” ở Việt Nam. Tuy nhiên, tất cả các hội nhóm được tạo ra trên Internet, dù tổ chức còn lỏng lẻo, thiếu kinh nghiệm chính trị, và còn lâu mới trở thành các đảng đối lập, vẫn là tiền thân của xã hội dân sự trong thực tế, việc này ít nhất có thể làm cho quần chúng quen với những ý niệm về một không gian tự do ít sự kiểm soát của nhà nước hơn. Lý tưởng là, các tổ chức xã hội dân sự online này sẽ là nguồn cung cấp những ứng viên ngoài Đảng Cộng sản cho các cơ quan công quyền trong những cuộc bầu cử dân chủ tương lai.

Virtual civil society… but it is real

by Pham Doan Trang

May 2013

Introduction

This paper provides an overview of the rise of civil society in Vietnam in the last five years from 2007 to 2012. It focuses on how civil society has been growing since 2011 with the crucial contribution of social media networks even though the political culture around it is communist. In addition to describing the growth of civil society, it seeks to outline the many measures that the ruling communist party has been taking to put blogosphere in Vietnam under tight control, and the ongoing online war between the party and democracy activists.

Despite the daunting control by the ruling communist party, civil society has been burgeoning and broadening its influence in Vietnam, with the Internet as its starting point.

* * *

October 21, 2011 may have been a black Friday for Tran Gia Thai, the director of the state-owned Hanoi Television. Being a member of the ruling Communist Party of Vietnam and a journalist with years of experience of working under its leadership, he had never faced such a strange thing: a group of ten to twenty people gathering in front of the gate, chanting “justice and truth”, “objection to the Hanoi Television”, “journalists, respect the truth”, etc. Those people were launching a small protest against the station for having broadcast “slanderous information about patriotic protestors.” Apart from this common purpose, they shared another characteristic, that is, all of them were either Facebookers or bloggers, or both. At the same time, a “live coverage” of their demonstration was being shared rapidly on social media networks and on “Sidewalk News Agency”, one of the leading political blogs in Vietnam.

Two months before, in its evening news program of August 21, Hanoi Television – an official mouthpiece of the local party apparatus in Hanoi – broadcast a reportage labelling all anti-China protestors in Hanoi as fomenters and hostile forces trying to sabotage national solidarity and disrupt social order  “under the guise of patriotism”.

Just in the morning, a protest by Hanoi bloggers was quickly suppressed with 47 people arrested, some of them accused of “disrupting public order”. This was the last one in their serial anti-China protests in the summer of 2011, which suffered from brutal suppression. Participants were arrested by the busloads, some carried like pigs. Blogger Nguyen Chi Duc was pushed down and stamped on the face by a young policeman. Although an anonymous video of this dramatic scene went viral on Facebook, the police simply alleged it to be a fake.

For Ho Chi Minh City, protests had been stamped out with much more violence and ended after three Sundays. Photos circulated on Internet showing plainclothes policemen punching and knocking down young protestors on main streets.

Apart from the police, state-owned media had also been mobilized thoroughly in “propagating the mass” against these protests. Mass media was used actively to alienate the protestors from the public, equating comments critical of the government with “defaming the state”, and discrediting whoever appeared influential to the public but not yet arrested.

With such machinery of media, the CPV may have rested assured that things are well under its control: People keep being brainwashed, and if a minority of people want to speak out their different opinions, they simply cannot find any way to do. Also, there is no way for people to get connected: no communication, no right to assembly. No way.

But the light at the end of the tunnel came with the advent of Internet media.

Dawn of the blogs

Internet was introduced in Vietnam in November 1997. Initially it was a luxury: Only wealthy people could afford the high rates charged for access and usage. However, the rates were brought down over time and Vietnam is currently among the countries with highest Internet growth rates.

Apart from using the Internet for chatting and playing games, the Vietnamese prove to be particularly interested in social networks. On June 24, 2005, Yahoo! 360° was in the US. It quickly became a phenomenon later on in Vietnam, a country where the people have for years just read, watched and listened to what the government allows them to. Now with Yahoo! 360° blogs, people can write what they think, first for themselves and then for those they want to share the contents with. They don’t need to rely absolutely on the state-owned media any more.

Soon later Vietnam witnessed a new wave in mass media realm: 2006-2008 is Yahoo! 360°’s boom years in Vietnam. Vietnamese net users wrote notes, posted photographs, shared files and links to sources outside the government’s realm. A whole new world opened to them with a lot of “first-time” wonders: for the first time in Vietnamese history, people can self-publish; a generation of “net-writers” formed as fiction authors wrote chic-lit  and posted to blogs; and, most importantly, people could connect with each other in ways that were totally out of state control.

There were some prominent net-writers, such as Tran Thu Trang, Trang Ha, and Ha Kin. It was understandable that most famous net-writers were women in their 20s and they stayed away from politics: after all, politics remained risky in communist Vietnam. After years of propaganda, the mass media and the education system have succeeded in making people, especially young ones, think of politics as either a bad and dangerous thing or the business of “the Party and the state” only.

While politics is forbidden, chic-lit is a good option. Short stories and novels on popular topics such as urban life, love, and sex were produced and posted to blogs in series like some kind of soap opera, but on the Internet instead of television. Some bloggers tried to increase page views by publishing titillation entries and photos as well as contents related to celebrities. Co Gai Do Long (The Dragon-killing Lady) and Only You were two such bloggers.

There were also a few political bloggers, or to be exact, politics-oriented bloggers. But they were so few in number that can be counted on the finger of one hand, and none of them was famous yet: Vang Anh (meaning “Oriole”, mainly known for sex-related entries and thrillers, interspersed with political commentaries), Nguoi Buon Gio (meaning “the Wind Trader”), and Anh Ba Sam’s Sidewalk News Agency. Gio and Sam would later become very famous names in the community of Vietnamese bloggers.

Proletarians, you can’t unite!

The ability to get connected and to communicate is the most important criterion for people to form groups as the platform of civil society. The CPV must be well aware of this fact, so it controls the press strictly as discussed above. In addition, it keeps a close eye on the ability of people to build real-life networks. Using the law as a powerful tool, the ruling party prevents organizations from being formed and operated without state intervention. Article 79 of the Penal Code, for example, imposes even life imprisonment and death penalty on those who “carry out activities, establish or join organizations with intent to overthrow the people’s administration.” With this the CPV deters the establishment of any potential political party.

Article 258 goes further in the vague legal language as saying “Those who abuse the rights to freedom of speech, freedom of press… assembly, association… to infringe upon the interests of the State, the legitimate rights and interests of organizations and/or citizens” shall all be sentenced. This vague and confusing provision paved the way for arbitrary arrests and sentences imposed on journalists and bloggers.

On May 12, 2008, the circle of Vietnamese journalists and Yahoo! 360° community were shocked by the arrest of two investigative journalists, Nguyen Van Hai and Nguyen Viet Chien, who had reported on a major multi-million-dollar corruption case. Both were charged under Article 258. The arrest and the subsequent sentence against Hai and Chien dealt a harsh blow on anti-corruption media and news coverage on this “sensitive” topic has been plummeting since.

Co Gai Do Long, one of the most popular bloggers in Vietnam since the time of Yahoo! 360°, was arrested on October 26, 2010, for having posted an entry “defaming” a public security officer, General Nguyen Khanh Toan, and, again, she was charged under Article 258. The problem was, as many bloggers pointed out, it was hard to distinguish between fighting corruption and infringing “upon the interests of the State.”

The government also used Decree 38 (2005) on public order to stamp out demonstrations, and Article 88 of the Penal Code on propagating against the state to imprison dissidents. In the past two years, dozens of demonstrators were taken to rehabilitation camp and accused of violating Decree 38. In 2012 alone, 52 people were either detained or charged under Article 88.

Well, we unite online then!

When the communist lawmakers issued legislation to restrict democratic rights, they did not think of a forthcoming powerful “enemy”: Internet. Its power began to be noticed by the government since the end of 2007.

The Sunday morning of December 9, 2007 marked a noticeable event: protests by bloggers broke out in Hanoi and HCMC in opposition of China’s ratification of a plan to set up “Sansha City” to administer the Spratly and Paracel islands. Those were the first demonstrations in Vietnam since 1975.

What should be newsworthy was that the protests originated from calls for demonstrations spread via Yahoo! 360°. The traditional media, as usual, stayed silent. But Internet media, on the other hand, was excited. People kept sending photos and blog entries covering the first-ever demonstrations. Dieu Cay was among the most active participants. Even apolitical bloggers must have heard that there were anti-China demonstrations “somewhere”.

The government, however, saw the event from another angle. The subsequent protests on the two following Sundays were soon cracked down upon. Four months later, on April 19, 2008, Dieu Cay was arrested, then sentenced to 2 years and 6 months in prison for “tax evasion”. He would late be given another sentence of 12 years more for “propagating against the state” under Article 88.

However, despite the arrest of Dieu Cay, the authorities failed to break the network of independent journalists or “citizen journalists” he had built, the “Free Journalists’ Club.” They did not think that even a blogger – an non-professional writer and photographer like Dieu Cay – could have his audience, even “fans”.

A campaign of suppression upon protesters and other members of FJC began with Dieu Cay’s arrest. Many young people were made jobless, even homeless if they were not residents in Hanoi and HCMC. Two other founders of FJC, Phan Thanh Hai (aka. Anhbasg) and Ta Phong Tan, were successively detained in 2010 and 2011. Together with Dieu Cay, they would be given harsh sentence of 4 and 10 years in prison at a notorious trial of December 28, 2012.

However, persecution seemed not to create the fear that the government had hoped for, especially when the persecuted bloggers began to report on blogs what happened to them. This was a big change. In the past, there used to be campaigns against political dissidents or those deemed to be defectors, such as the “Nhan Van – Giai Pham” of the 1950s and the “anti-revisionist” of 1960s. Suppression, though brutal and inhuman, went almost unnoticed because everyone kept silent. Now things were different: Bloggers were always ready to write about interrogations, pressures and the many forms of persecution they faced, in doing so they revealed some truth about the authorities. It turned out that government officials, police, and other representatives of the state were not infallible or superior to the people. Even the technique of interrogation was incredibly bad sometimes, as Facebooker Goc Say (The Reed) once reported on his page such an interrogation:

Policeman: Why do you go protesting? Defending national sovereignty is none of your business. The Party and the Government are in charge.

Protestor: Let the Government do what it is in charge of. I am just an individual, a citizen having no space to voice my opinion, so I go protesting.

Policeman: By doing so, you just worsen the situation. You let those bad people, those reactionaries and hostile forces take advantage of you.

Protestor: That’s your opinion. But there’s nothing like “hostile forces taking advantage of demonstrators.” We are mature citizens, we are educated, and never let anyone use us for their purpose…”

On July 13, 2009, Yahoo! 360° closed down. Initially this close-down looked like a big loss to political bloggers in Vietnam, when their community split up. Some automatically moved to Yahoo! 360° Plus, which is managed from Yahoo!’s office in Vietnam. Others chose WordPress, Blogger, Multiply, Weblog, etc. However, they would soon gather again, this time in a new, powerful and influential forum: Facebook. Statistics updated in March 2013 showed that Vietnam is among the leading countries in Facebook growth rate, with 11 million accounts. Such must be a frightening battlefield for the CPV.

Some political bloggers emerged. Anh Ba Sàm’s blog became a hot “meeting point” for those who pay attention to politics. Anh Ba Sam is the nickname of a blogger, who named his blog “Thong Tan Xa Via He” (Sidewalk News Agency), mocking Vietnam News Agency. (Sidewalk news is Vietnamese slang for “gossip” or “canards” that people tell each other when they are passing their time at sidewalk cafes). What the editors have been doing so far is to publish a daily news summary about Vietnam, whether by Vietnamese mainstream media or by blogger (citizen journalists) or by international media agencies. For each item, the editors post its link and add their personal comments to it, often in a humorous and satirical style. The job seems too simple to attract such a huge audience – over 100,000 readers per day, the desirable readership for any state-owned printed newspaper. But for sure it is not at all simple. Anh Ba Sam’s blog has satisfied an audience tired of lifeless and overly serious propaganda who are thirsty for alternative media. The Sidewalk News Agency appeared to be more appealing than any other mainstream media agency: It provides a good variety of news in domestic and international politics, business, education, science and technology, with an unprecedented idiosyncrasy – a mixture of straightforward, humorous southern Vietnamese language and critical analyses of the sober northern Vietnamese mind.

Beside Anh Ba Sam, there are some other famous blogs such as Nguoi Buon Gio, Que Choa, Xuan Dien, and Truong Duy Nhat (just detained on May 26, 2013 under Article 258 of the Penal Code). The number of political blogs has been growing at an unexpected pace in the years since 2011, and now it amounts to around 30 – such an unimaginable figure four or five years ago.

Unlike officially sanctioned or Party-owned media, these alternative media are highly interactive: Indeed they are online forums where people give free comments, and authors can discuss, even quarrel with audience about topics of concern. This important feature of “citizens’ newspapers” made them ideal rallying points for people, whether domestic or overseas, anonymous or identified, to assemble online. Some people even grew famous because of their comments, not for their works. Dan Lam Bao (People Do Journalism), one of the most vocal dissident blogs, even called itself a “hamlet”. Herein lay a new form of civil society: the civil society on the net.

Online relationships may go offline. Some people would soon meet in real life to become small groups, for sure without registration or state recognition. They did a lot of practical things: they helped the families of imprisoned bloggers like Dieu Cay, Ta Phong Tan and Anhbasg; they went to the trials of new political dissidents such as legal activist Cu Huy Ha Vu; they shared and even printed self-published books on the taboo realm of politics. And, perhaps most importantly, they made up the platform for forthcoming demonstrations.

State-owned vs. Citizens’ journalism

China seems to play a particularly important role in Vietnam’s politics. Apart from the allegation that the Chinese Communist Party kept unjustifiably interfering into its counterpart’s domestic concerns, the fact is that “objections to aggressive China” has always been taken by Vietnamese bloggers as a good reason for protests, especially in light of the sea dispute between Vietnam and China.

On May 26, 2011, Chinese maritime surveillance vessels cut seismic exploration cables of Petro Vietnam’s Binh Minh 2 vessel in Vietnam’s exclusive economic zone. A burst of anger spread on the blogosphere and Facebook. The Nhat Ky Yeu Nuoc (Diary of Patriotism, a Facebook page created in April 2010) called for protests against China, and the result was, on June 5, protests broke out in both Hanoi and HCMC. Together with Nhat Ky Yeu Nuoc’s Facebook page, Xuan Dien and Anh Ba Sam emerged as prominent rallying points for protestors. They published notices of demonstration, even calling on the police to “make way for citizens to exercise freedom of expression.”

Such calls were unacceptable to the government in a country where demonstration had been a taboo since 1975 when the war ended and the CPV took power. This could be explained by what a public security officer told the author in an interrogation in July 2012, “We can never let a small flame grow into a fire. We must extinguish it as soon as we can.” On one hand, the authorities reacted immediately by sending the police in, employing violence to crack down on protests. On the other hand, suppression campaigns grew on the Internet. A simple technique was to launch site attacks. Anh Ba Sam, Que Choa, Goc Say, and other influential blogs were regularly hacked, data removed and replaced by information insulting the victims. Every site attack was considered by the blogger community to be a disaster, but the good news was that the blog was usually restored quite soon. Arguably all site attacks were attributed to Vietnamese internet police, sometimes even to Chinese hackers.

The classical way of Internet control – site blockade – was also widely used. Since 2009, Facebook, Blogspot, Multiply, etc. experienced blockades now and then. The police also did not give up persecuting bloggers. Numerous bloggers have been summoned, interrogated, detained, and assaulted by the police in the last five years. Xuan Dien was fined by the Hanoi’s Department of Information and Communication for his publishing “bad contents” on his blog.

In addition, the state-owned media has been mobilized thoroughly in “propagating the mass” against demonstrations which are now labeled “anti-state acts”. The mass media machinery played an active role in alienating the protestors from the public, equating comments critical of the government with “defaming the state”, and discrediting bloggers who appeared influential to the public but not yet arrested. Protestors reacted by writing more, shooting more and sharing more on Facebook, Youtube, and blogs. Some held a small demonstration just in front of Hanoi Television in objection to “calumnious reports on patriotic protestors.” The demonstration did not gain much: Tran Gia Thai and the television as a mouthpiece of Hanoi’s Party Cell would never apologize to “reactionaries”. But at least it was the first time the state-owned television saw the wrath of victimized audience.

The communication battle turned fierce when the authorities started to use “bloggers against bloggers”. Head of the Hanoi Party Committee’s Propaganda Department, Ho Quang Loi, in a meeting to review the press’ activities in 2012, said the Department had set up a force of 900 “rumormongers” (ie. public opinion shapers) in Hanoi alone “to fully exploit the power of propagandists.” The Propaganda Department, Loi added, also succeeded in building “teams of professionals” to directly participate in pen wars on the Internet against dissidents; until then they had set up 19 news sites and 400 net accounts. These hired commentators are really savage cyber troops. Anonymous, faceless, and perhaps ill-educated, they act like Internet guards, browsing political blogs and bombing them with whatever fallacious and crude language they can think of.

But it seemed too late for the authorities to deter people from grouping online and speaking out about their opinions. Facebook, with the utility of allowing users to hold secret groups, became the first choice of platform. It seems the more strictly Facebook is blocked, the more strongly Facebookers aspire to log in, and the more Internet-savvy they turn. No firewall can impede them. And what must come around, came around. In August 2011, when the crackdown on protestors reached its peak in Hanoi with an official warning from the People’s Committee to disperse all kinds of assembly, the first secret groups of “patriotic protestors” were created. It was understandable that they never registered and would never be licensed. For the first time in the history of democracy process in Vietnam, dissidents could connect in organized, though underground, groups.

Within a few months since August 2011, underground groups developed into a large network of activists all over Vietnam’s Internet. No one really knows or can tell how many groups there are in Vietnam at this moment – it is what the police are really hungered to grasp. Now the government and their police are fully aware that demonstration is not “spontaneous” any more.

Most significantly, those online groups have gradually extended their concern from the China-Vietnam territorial dispute to other issues in present Vietnam, for example, the struggles of farmers for land rights. From protestors inspired by nationalism, they became democracy and human right activists. Actually those groups are far from opposition parties under the current circumstance, but at least people concerned about socio-political issues are able to form themselves in groups, in which they share experience and skills in confronting the police, report cases of human right abuses, do charity and launch various social projects together. No-U FC, for example, is a football team whose members meet every Sunday ostensibly for football matches, but whose real aim is to “propagate against China’s ox-tongue line” (or the nine-dotted line, the U-shape line, which is used by China as the extent    of its territorial claim). Established in October 2011, it soon became the target of police surveillance and harassment. But that did not stop it from broadening membership and social activities like going to charity, helping disadvantaged children and holding seminars on South China Sea disputes – activities that the state had maintained monopoly for decades.

Conclusion

For years the CPV has succeeded in portraying Vietnam to the world as a small beautiful country with impressive economic growth rates, a dynamic government and hospitable people. There is a widely held belief that China and Vietnam can be two prominent examples of how a country can make economic progress even without political reform, or, in other words, development does not necessarily require democracy.

But looking into the undercurrent struggle of bloggers against repressive rulers can bring a totally different insight. The fact is that under the surface of (by now very weak) economic development lies authoritarian policies, a corrupt and repressive government which shuts up voices of dissent and constrains freedom rights. Definitely what this government hates most is accountability and transparency. Consequently, the Internet, with its power to bring everything to light, soon becomes “public enemy.” This is especially true when social media sees its boom in Vietnam. When obsolete mainstream media fails to win the heart of the audience and the public sphere is lost to bloggers, the authorities resort to force.

But, once the people know the taste of freedom, they will not give it up. Democracy and freedom always tend to broaden. In Vietnamese there is a metaphor of “the ceiling”: Once the ruler imposes a ceiling upon the people, everyone must stay below it; but if some people manage to push the ceiling upward to broaden the limited space, the whole community will benefit and they will want more. Thereby the ceiling will soon be pushed upward more and people will enjoy more space to get more addicted to freedom.

Things are the same with freedom of expression in Vietnam in the Internet era.

It is hard to say that civil society organizations have been operating effectively and make contribution to the country’s democratization. Nor can it be said that with the support of Internet, democracy is gaining speed and there will soon be an “Arabian spring” in Vietnam. However, all the groups that have been created on the Internet, though poorly organized, politically inexperienced and far from being opposition parties, are the forerunners of civil society in real life, which at least can familiarize the masses with ideas of a freer space with less state control. Ideally, these online civil society organizations will be the sources of non-communist candidates for public offices in future democratic elections.

 

ANNEX:

CHRONOLOGY OF BLOGGING MOVEMENT IN VIETNAM (updated 2013)

 

2003-2004

2003: Golden days for Talawas (talawas.de), a website founded in 2001 whose founder is the writer Pham Thi Hoai.

End 2003: iCMS, the software product that won the first prize in the Vietnam Intelligence Contest 2003, is found to commit piracy by copying and localizing an international open source software without tribute. The case leads to an ebullient discussion around the topic on Dương Vi Khoa’s Informatics Forum (ddth.com), attracting much attention of the IT community.

2004: On the same occasion, the Informatics Forum sets up box X-café, administered by YunaAdmirer, to discuss social issues. The box will later be expanded to other areas such as history, politics, domestic and foreign policy. Many members join the discussions, but at the same time, many others protest for two major reasons. First, political-socio issues go beyond the spectrum of attention of the forum. Second, sensitive topics discussed in box X-café may get ddth.com involved and closed down.

2005

2005: Yahoo! 360° came to Vietnam after officially launched on June 24th in the US.

September 13: Following Dương Vi Khoa’s decision to close box X-café, which unofficial sources attribute to an order by public security offices, old members of X-café open another, independent forum, X-cafévn.org. Its philosophy is “To respect the difference”, aimed at encouraging open dialogues on political-socio topics.

2006-2008

2006-2008: Yahoo! 360°’s boom years, the dawn of a whole new world of Internet media. Vietnamese net users write, photograph, share files, and get connected with each other. A generation of “net-writers” forms as fiction authors write chick-lit (chicken literature) including novel, short stories, feuilleton, and post their works to blogs everyday. Prominent figures included Trần Thu Trang, Trang Hạ, Hà Kin, Nick D… Most of them are women in their 20s, and most of them stay away from politics, only focusing on their chick-lit works.

Some bloggers try to increase page views by publishing titillation entries and photos, as well as contents related to celebrities: Cô Gái Đồ Long (The Dragon-killing Lady), Only You, Vàng Anh.

There are also a few political bloggers, but none of them are famous yet: Vàng Anh (mainly known for sex-related entries and thrillers), Người Buôn Gió (Wind Trader), Anh Ba Sàm (a former public security officer).

August 25, 2007: The Paracel Data Center (hoangsa.org) is founded.

Blogger Hà Kin launches her book, “New York Love Stories”, a typical “net fiction” that tells love stories of a Vietnamese young girl in New York City.

September 9, 2007: The Yahoo! 360° of Anh Ba Sàm is set up.

September 19, 2007: Điếu Cày establishes the Free Journalists Network (FJVN). Founders include Điếu Cày, Lê Xuân Lập, Huy Cường, Vũ Quốc Tú (aka. blogger Uyên Vũ), and Ngô Thanh Tú (blogger Thiên Sầu). Tạ Phong Tần (owner of the blog Công lý & Sự thật [Justice and Truth]), Phan Thanh Hải (aka. blogger AnhbaSG) join later. From September 2007 to October 2010, when AnhbaSG is detained, there are 421 articles published on this blog, of which 94 articles are written by members of FJVN, and 327 quoted from other sources such as VOA, RFA, the 8406 bloc, Dân Luận, Thông Luận, Người Việt Online, etc.

October 12, 2007: Sex scandal “Vàng Anh” (Vietnamese for canary or oriole) breaks out when a five-minute video tape filming sexual intercourse of Hoàng Thùy Linh, the teen star featuring the female protagonist in TV serial drama “Vàng Anh’s Diary”, is posted to Youtube and, before removed, spreads over Internet at a variety of webpages such as cafechieu, sex9x, etc.

On the evening of October 14th, a whole TV show is devoted by VTV3 to the filmmakers for their “apologies to audience.” On early October 16, another video tape whose length reaches 16 minutes is disseminated on web. On October 25th, four students are arrested for “disseminating debauched cultural products.”

Tắc Kè (Gecko) is the first blog to post the video tapes and “behind-the-curtain” stories related to their protagonists, including the son of a public security officer. Second to Tắc Kè is Vàng Anh, whose nick is named after the female protagonist in the serial drama “Vàng Anh’s Diary.” With their “philosophy” of blogging being “sex, politics and thrillers”, Tắc Kè and Vàng Anh are the two hot bloggers in the period 2007-2008.

Sunday, December 9, 2007: First protests by bloggers in Hanoi and Saigon opposing China’s ratification of a plan to set up “Sansha City” to administer the Spratly and Paracel islands. These are also first people’s demonstrations in the communist Vietnam.

X-café is one of the forums that actively involve in reporting on these anti-China protests in both Hanoi and Ho Chi Minh City. Its members are also present in these protests.

While the police may not arrest any protester during their rallies, repression begins right afterwards: All bloggers who prove to be “influential” face harassment.

Late 2007, journalist Huy Đức begins to publish his high-impact articles on the Sài Gòn Tiếp Thị (Saigon Marketing) newspaper and his personal blog, Osin, simultaneously.

2008

February 1: The first X-café magazine is introduced.

April 9: Members of “The Saigon party cell”, including many veteran members of X-café since its times on ddth.com, are summoned by public security officers for interrogation around their X-cafevn.org membership and their articles “defaming the Party and the State, creating a frisson of fear among the society.” They are forced to undertake that they will renounce X-cafevn.org.

April 19: Blogger Điếu Cày is arrested. He will later be sentenced to 2 years and 6 months in prison for “tax evasion”.

April 29: Youths protested at the Olympic Torch Relay in Hanoi and Ho Chi Minh City. The scope of the protests was rather small.

Early November: News about the “great project” of bauxite mining in Tây Nguyên (Central Highland of Vietnam) begins to spread on both mainstream media and in the blogosphere. Some intellectuals and pundits make the first petition urging a review of the whole project.

November 28: Admin Tqvn2004 publishes the declaration of “Goodbye to anti-communist extremists” on X-cafevn.org. The declaration is criticized by many veteran members of the forum. Consequently, it is removed and Tqvn2004 resigns himself from admin of X-cafevn.org.

2009

January 14: VietNamNet publishes a letter from General Võ Nguyên Giáp to Prime Minister Nguyễn Tấn Dũng, dated January 5, regarding the Chinese bauxite mining project in the Central Highlands. He would subsequently send two more letters – one dated April 9, 2009, to the National Seminar on the Bauxite Mining Project, the other dated May 20, 2009, to the Politburo, National Assembly and Government. The degree of his alerts increased over time: from requesting for a review of the project, to advising not to conduct the project, to finally suggesting that the entire project, including any test phases, be canceled.

January 22: Dân Luận is founded in pursuit of a civil press, whose guideline is observing “neutrality, rationality, and pluralism.” Dân Luận shares the same server with X-cafevn.org.

March: A new political Yahoo! 360° blog, “Change We Need”, becomes famous by directly attacking the bauxite mining project.

This blog provided readers with unverifiable information about the government and its relations with Chinese counterparts. “The Tay Nguyen bauxite mining project: a grave the Vietnamese communist regime digs for itself,” it said.

April 9: The first and only national conference on the bauxite mining project is held at Melía Hotel in Hanoi and lasts for one day. Though the opponents outnumber the supporters, the final decision cannot be reversed.

May 24: Trần Huỳnh Duy Thức, CEO of the One-Connection IT company, is arrested.

Mid-2009: Professor Nguyễn Huệ Chi, elementary school teacher Phạm Toàn, and Dr. Nguyễn Thế Hùng set up a website critical of the bauxite mining project (http://bauxitevn.info). It was hacked and subjected to denial of service attacks hundreds of times.

June 11: Lawyer/Activist Cù Huy Hà Vũ filed a lawsuit against Prime Minister Nguyễn Tấn Dũng for signing the Decision no. 167/2007 in approval of the Tây Nguyên bauxite mining project.

June 13: Lawyer Lê Công Định is arrested. It turned out that Thức and Định were behind “Change We Need.”

June 18: Blog Free Lê Công Định (freelecongdinh.wordpress.com) is introduced.

July 13: Yahoo! 360° is closed down permanently. The community of bloggers in Vietnam splits up. Some automatically move to Yahoo! 360° Plus. Others choose WordPress, Blogger, Multiply, Weblog, etc.

Following the closedown of Yahoo! 360°, Facebook soon emerges as the most popular social network. Anh Ba Sàm’s blog becomes a hot “meeting point” for those who pay attention to politics. He calls his blog “Thông Tấn Xã Vỉa Hè” or “The Sidewalk News Agency”, mocking Vietnam News Agency. (Sidewalk news is Vietnamese slang for “gossip”, “canards” or “unverifiable information” that people tell each other when they are fooling away their time at sidewalk cafes).

Many new blogs on politics were created in 2009-2010 as a result of the closing of Yahoo! 360°: Quê Choa (http://quechoa.info), Trương Duy Nhất (http://truongduynhat.vn), Nguyễn Xuân Diện, etc. Quê Choa is the blog of Nguyễn Quang Lập, a fiction writer and scriptwriter, whose humourous, even vulgar style was very popular with audience. Trương Duy Nhất is a mainstream reporter, who declared that he quit professional journalism to focus only on blogging as a free man. Nguyễn Xuân Diện, Ph.D., is a researcher on Vietnam’s ca trù (a Vietnamese folk song genre). Huy Đức’s blog Osin is attacked and closed down as of February 5, 2010.

August 27: Người Buôn Gió is detained. Phạm Đoan Trang is detained on the following day, and then Mẹ Nấm a few days later. The three were released respectively after a nine-day detention.

Around September: Facebook is blocked for the first time. Facebookers pass on to each other the guidelines of how to bypass firewall.

Late December: The second blockade of Facebook, which is much more fierce.

2010

January 20: X-cafevn.org and Dân Luận are subjected to denial of service attacks for the first time, coinciding with the court of four political dissidents: Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Huỳnh Duy Thức and Lê Thăng Long, accused of “carrying out activities to overthrow the people’s administration” under Article 79 of the Penal Code.

February 28: Hacker group Sinh Tử Lệnh penetrates X-cafevn.org and Dân Luận, stealing private registrations of members and posting them to web at sinhtulenh.org. While this group has previously attacked and damaged “left-sided” blogs and websites, this is the first time they appear under the alias Sinh Tử Lệnh (the Command of Life and Death).

August 23: Danlambao is founded. Danlambao means Dân Làm Báo, “citizens do journalism,” as opposed to state-owned media.

At the same time, Freelecongdinh (the forerunner of Danlambao), Thư viện Hà Sĩ Phu, Thông Luận, Tiền Vệ, X-Cafe, Talawas are all attacked by hackers to become inaccessible.

October 18: Blogger AnhbaSG (jurist Phan Thanh Hải) is arrested, just one day before Điếu Cày completes his prison term. Subsequently Điếu Cày remains in detention under the new charge of “spreading propaganda against the state.” One year later, the third active member of FJVN, blogger Tạ Phong Tần, is arrested on September 5, 2011.

October 26: “Social blogger” Cô Gái Đồ Long, also known as journalist Lê Nguyễn Hương Trà, is arrested for having posted an entry “defaming” a public security officer, General Nguyễn Khánh Toàn, and accused of committing libel.

November 3: Talawas closes down after nine years of operation.

November 5: Legal scholar/ activist Cù Huy Hà Vũ is arrested in a hotel in Ho Chi Minh City in an apparent ambush by policemen. The arrest triggers a war for public opinion between the official media and alternative media begins. Such battles would continue in all other events of the democracy-human rights movements in the following years which revolve around demonstrations, victims of land grabs, trials against dissidents and bloggers, etc.

2011

April 4: First trial of Cù Huy Hà Vũ. Four months later, on August 2nd, an appeal court will confirm Vũ’s sentence of 7 years imprisonment for “disseminating anti-state propaganda”.

April 26: Nguyễn Anh Tuấn (born 1990), a student at the National Academy of Public Administration, sends a “confession” to the Supreme People’s Procuratorate, requesting to be charged with “conducting propaganda against the state” as was Cù Huy Hà Vũ, for he has also stored “documents with contents against the Socialist Republic of Vietnam.”

His request is not resolved and the authorities fail to issue any official decision on the case, but Tuấn was summoned for interrogations and investigation. On May 19, he publishes an open letter, saying “it’s a tragedy for nations where good wills is only one-sided – from the people.”

May 26: Chinese maritime surveillance vessels cut seismic exploration cables of PetroVietnam’s Bình Minh 2 (Dawn 2) vessel in Vietnam’s exclusive economic zone. A burst of anger spreads on the Internet, including the blogosphere and Facebook. The Nhật Ký Yêu Nước (Dairy of Patriotism, a Facebook page created on April 12, 2010, officially launched on April 16, 2010) called for protests against China.

Sunday, June 5: Protests broke out in both Hanoi and Saigon. Nguyễn Xuân Diện and Anh Ba Sàm (now known as Ba Sàm) emerge as prominent rallying points for protesters. Both blogs are regularly hacked and attacked, arguably by both Vietnamese internet police (red guards) as well as Chinese hackers. Whereas Ba Sàm just quoted sources from both mainstream and unmainstream media, adding some satiric comments, Nguyễn Xuân Diện seemed to have “overstepped” by posting even the calls for protests, advertising the place and time to rally. It is said this may be part of the reason why Diện has always been in trouble with policemen and in danger of arrest anytime, while Ba Sàm was apparently safe.

Once-famous bloggers Hà Kin, Trang Hạ, Trần Thu Trang, Nick D… are not much heard of now. They keep writing, but there have also been many new faces in chick-lit; thus it looks more difficult now for them to win the hearts of readers. Moreover, when Vietnam is undergoing economic recession, books on such subjects as imaginary romance, home and family, etc. would possibly become less attractive. (This does not necessarily mean that audience will rush to political news and stories instead).

June 9: Chinese fishing boats damaged seismic exploration cables of Viking II, another PetroVietnam vessel.

June 12: Protests in Ho Chi Minh City are suppressed brutally. Photos circulate on Internet showing plainclothes policemen knocking down young protesters on the streets of Saigon.

At the same time, police suppression escalates in both Hanoi and Ho Chi Minh City. Protesters are intimidated, harassed and isolated. Some are dismissed from their job under police pressure. State-owned media and cyber troops launch massive campaigns against protesters who claim they just peacefully exercise their right to freedom of expression.

June 19: Third Sunday of protests in Hanoi and Ho Chi Minh City. This was the last “bloggers’ protest” in Ho Chi Minh City. In Hanoi, protests continued each Sunday until August 21st, when 47 people were arrested, some of them accused of “disrupting public order” (similar to “inciting social disorder” in China).

August 18: The e-book “The F-Generation” is published online at Dan Lam Bao, Ba Sam, etc. as a collection of writings by Vietnamese bloggers on the three anti-China protest rallies in early summer.

August 23: X-cafevn.org and Dân Luận are hacked for the second time by Sinh Tử Lệnh. All data are removed.

October 30: No-U football club is established. “Sharing a sense of patriotism and anger towards China’s aggressive acts, suffering from the same police intimidation and suppression, the protesters find themselves united. Furthermore, football is a sport that can most easily bring people together. The No-U football club is founded in this context.

In the spirit of fighting against the irrational ox-tongue line claimed by China in the Southeast Asian sea dispute, and claiming Vietnamese sovereignty over Paracel and Spratly Islands, the football club has also done many other good deeds, including conducting charity tours in support of indigent people and children in remote areas.” (blogger Nguyễn Tường Thụy).

November 17: Mr. Hoàng Hữu Phước, deputy for Ho Chi Minh City, speaks before the National Assembly, “The majority of people will not support a law on protests and demonstrations because protests and demonstrations, by nature, are vulnerable and may lead to abuses, which can easily lead to chaos.” This position and many other opinions and writings on his personal blog earn Phước the title of “Crazy Deputy” given by bloggers.

November 27: A group of bloggers in Hanoi hold a small demonstration to “support the PM and National Assembly” in promulgating the law on protests and demonstrations. All of them are arrested and kept in custody in Lộc Hà rehabilitation camp until the end of the day. In Sai Gon, blogger Bùi Thị Minh Hằng is arrested and taken to Hanoi after trying to protest against the arrest of her Hanoi companions, then detained in the Thanh Hà education camp, Vĩnh Phúc province, until April 29, 2012, for alleged “disturbing public order.”

On the same day, Sai Gon No-U football club is founded.

2012

January 1: Writer Phạm Thị Hoài, who used to run Talawas, sets up her new blog, Pro & Contra.

Thursday, January 5: The Tiên Lãng shootout breaks out in the suburb of Hải Phòng when two fish farmers, Đoàn Văn Vươn and his younger brother Đoàn Văn Quý, using improvised mines and muskets, resist an eviction by local policemen. Mainstream media and blog community are both driven into the incidence, carrying news, analyses and commentaries.

Tuesday, April 24: A notorious land grab takes place in the district of Văn Giang, on the outskirts of Hưng Yên province. Bloggers go first in reporting news about it, followed by official media. Photos and video clips of the eviction spread virally on the Internet.

Tuesday, May 29: Quan Làm Báo (quanlambao.blogspot.com) is introduced, its first entry being “The Love Story of Tâm and Mạnh.”

June 5: The second edition of “The F-Generation” is published, “reflecting the moods and thoughts experienced by Vietnamese bloggers in each of their “online” and “offline” protests from 2007 to 2011, coupled with tensions in Vietnam-China relations. Among the authors, one is still in detention on this date – jurist Phan Thanh Hải, aka. blogger AnhbaSG; and one was deceased – artist and blogger Đinh Vũ Hoàng Nguyên (aka. Lão Thầy Bói Già – the Old Fortune-teller)

Saturday, June 23: China National Offshore Oil Corporation (CNOOC) offers for joint cooperation with foreign companies nine offshore blocks which are located in the seas bounded by the notorious “ox tongue line”, well within Vietnam’s exclusive zone and 200-nautical mile continental shelf.

Wednesday, June 27: Vietnam National Petroleum Group (PetroVietnam) holds press conference to protest CNOOC and China’s bidding.

Sunday, July 1: Anti-China protests outbreak in Hanoi and Saigon, and will continue on Sundays of July 8, July 22 and August 5, 2012.

Monday, August 20: Nguyễn Đức Kiên, known as “bầu Kiên” (Vietnamese for “manager Kiên”), a prominent tycoon and soccer manager, founder of the Asia Commercial Bank (ACB), is detained. The arrest, which has previously been mentioned on the blog Quan Làm Báo, entails a deluge of information on this blog, which seems to be profoundly haunted by conspiracy theory.

September 24: Trial against Điếu Cày, Tạ Phong Tần and AnhbaSG takes place in Sai Gon. The indictment says, “the crime that the three accused committed is especially serious, continuous, enduring, obviously seen, and has badly affected national security as well as the image of the Vietnamese state on international arena.”

The judges allege Điếu Cày and Tạ Phong Tần to have “stubbornly denied their alleged acts”, while AnhbaSG “has admitted and expressed remorse for his crime, and has requested clemency”. The result is very harsh sentences imposed upon Điếu Cày and Tạ Phong Tần: 12 and 10 years of imprisonment respectively. Anhba SG receives a 4-year sentence in prison.

October 14: Nguyễn Phương Uyên (born 1992), a female student at the Food Industry College, is arrested by the Ho Chi Minh City police at her dormitory and transferred to Long An police. The reason for her arrest is not announced until ten days later, that is her “conducting propaganda against the state” under Article 88 of the Vietnamese Penal Code.

December 12: Journalist Huy Đức, also known as blogger Osin, releases on Amazon the first volume, “Liberation”, of his book “The Winning Side”. Printed version of the book is released a few weeks afterwards in the United States. “The Winning Side” incites a harsh controversy among different viewpoints on Vietnam’s modern history. It is considered both as “the best Vietnamese history book since 1975” and “a biased look in history”. At the same time, the author’s Facebook page becomes a battlefield between ideologies.

The second volume, “Authority”, is released on January 13, 2013.

December 27: Human rights lawyer Lê Quốc Quân, director of Vietnam Solution Ltd., Co., is arrested for alleged “tax evasion”.

December 28: The appeal court hears the case of three bloggers Điếu Cày, Tạ Phong Tần, AnhbaSG, and affirms the sentences. As at the trial court, dozens of people are harassed, arrested and held in detention for coming near the courthouse.

2013

January 9: Head of the Hanoi Party Committee’s Propaganda Department, Mr. Hồ Quang Lợi, a former journalist, in a meeting to review media and propaganda activities in the previous year, confirms the existence of the so-called “rumourmongers“, or public opinion shapers, and “button-pressing journalists”. In Hanoi alone, the number of rumourmongers amounts to 900.

January 19: 72 intellectuals sign on “the Petition for the 1992 Constitution Amendment”, calling for separation of power, for the creation of a constitutional court, and for the new Constitution to be in accordance with the 1948 Universal Declaration of Human Rights. They also call on the military to pledge loyalty to the nation and the people rather than the Vietnamese Communist Party as stipulated in Article 70 of the Draft prepared by the Committee for the Revision Draft of the 1992 Constitution.

March 31: Three students at the Ho Chi Minh City Law University, including Phạm Lê Vương Các, Nguyễn Trang Nhung, Bùi Quang Viễn, issue the “Justice for Đoàn Văn Vươn” Declaration, to persuade and encourage the tribunal to be courageous, independent and impartial in implementing its duty.

April 2: Trial against the fish farmers Đoàn Văn Vươn and Đoàn Văn Quý takes place in Hải Phòng. On April 5th, each of them receive a five-year sentence of imprisonment under charge with “murder”. Nobody died when these farmers fought against the police force coming to confiscate their land.

April 18: The Free Citizens issues the notice of “Human Rights Gatherings”, which are outdoor social gatherings to discuss human rights, to be held on Sunday, May 5, at Nghĩa Đô Park (Hanoi), April 30th Park (Ho Chi Minh City) và Bạch Đằng Park (Nha Trang).

May 5: At the invitation by the Free Citizens group, some people in Hanoi, Nha Trang and Ho Chi Minh City go to public parks to participate in “Human Rights Social Gatherings”. In Hanoi, the picnic turns to a rally of right activists and land-lost farmers (known in Vietnamese as “dân oan”, or victims of miscarriage of justice). Many people are confined by local police in their homes as if they were under house arrest. In Ho Chi Minh City, the police launch brutal crackdowns on bloggers who they think are active participants.

May 16: Nguyễn Phương Uyên and Đinh Nguyên Kha stand on trial court in Long An. Uyên is sentenced six years of imprisonment, Kha eight years, for “conducting propaganda against the state”, violating Article 88 of the Vietnamese Penal Code.

May 26: Journalist and blogger Trương Duy Nhất, owner of the blog “A Different Viewpoint”, is arrested and charged with “abusing democratic freedoms to infringe upon the interests of the state, the legitimate rights and interests of organisations and/or citizens” as stipulated in Articles 258 of the Vietnamese Penal Code.

June 13: Journalist and blogger Phạm Viết Đào is arrested and charged with violation of Article 258.

June 15: Blogger Đinh Nhật Uy, the elder brother of Đinh Nguyên Kha, is arrested also under Article 258.

July 15: The PM signs Decree 72 on “the management, provision and usage of Internet services and online information”, which strictly prohibits the use of Internet to “oppose the State…; threaten the national security, social order, and safety”, and bans personal websites from providing general information. The Decree takes effect as of September 1, 2013.

July 18: A group of bloggers, calling themselves as “The Network of Vietnamese Bloggers”, release Statement 258, urging the government to amend law to demonstrate its UNHRC candidacy commitment, especially repealing Article 258 of the Penal Code. Afterwards, these bloggers meet with a series of international organizations and diplomat missions to hand in Statement 258, including the OHCHR, HRW, CPJ, embassies of the United States, Australia, Sweden, Germany, and the EU-Delegation in Vietnam.

August 13: Police stage an ambush on an evening English class of a group of young people in Hanoi. The young people, including bloggers and students, are escorted to the local police station for arbitrary interrogation, their belongings confiscated without reason. Although they are released subsequently at 3 a.m., when they go to the police station the next morning to claim back for the confiscated mobile phones and laptops, they are beaten seriously. Blogger Phạm Ngọc Thắng is hit so that his eardrums were perforated.

August 16: Appeal is heard in the case against Nguyễn Phương Uyên and Đinh Nguyên Kha for “conducting propaganda against the state.” Uyên is given a suspended three-year sentence, and Kha a four-year sentence of imprisonment. Three months later, on November 29, Uyên is expelled from school.

September 23: 130 Vietnamese people inside and outside of the country sign and release the Declaration on Implementing Civil and Political Rights in Vietnam, and, at the same time, launch a website named “Civil Society Forum”.

October 2: Human rights lawyer Lê Quốc Quân appears before trial court for “tax evasion”. He receives a sentence of 30 months in prison. His company, Vietnam Solution Co., Ltd. is ordered to pay a fine of 1.2 billion dong (equivalent to 56,800 USD).

October 29: Đinh Nhật Uy is put on trial court and given a suspended 15-month sentence.

November 13: The Vietnamese government signs Decree 174 on “administrative sanctions in the area of postal, telecommunication, IT and radio frequency”, imposing a fine of between 70,000,000 and 100,000,000 dong (approximately between 3300 USD and 4700 USD) on those who commit any of a great many acts, including “conducting propaganda against the state”, but not to the extent of penal liability examination.

November 28: The Vietnamese National Assembly vote on adopting the amendments of the 1992 Constitution as drafted by the ruling Communist Party. What is worth noting is that 95% of its deputies are members of the Communist Party; the remaining five percentage are either non-partisan or in the awaiting list to be sworn in as communists.

December 10: The Network of Vietnamese Bloggers’s celebrations of the International Human Rights Day in Ho Chi Minh City are brutally suppressed. Many bloggers are nearly put under house arrest so that they cannot join the events. Around ten bloggers, including women and their children, are battered by police and “outrageous masses”, or those hired by the authorities to “maintain social order”. Bloggers attending the celebrations are even attacked by “dirty bombs” of pungent shrimp sauce.

Two days before, on December 8, celebrations by bloggers in Hanoi are also harassed, with state-sponsored “social order defenders” grabbing bloggers’ belongings, pressing burnt cigarettes against balloons to blow them up, and destroying human rights materials.

Advertisements


Chuyên mục:Trên kệ sách, Uncategorized

Thẻ:,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: