Ðỗ Trung Quân – Hồi Ức (kỳ 1)

1. tàu đêm năm cũ

13659192_1093043190790413_2002979414107654868_ntôi hoàn toàn không có ý định viết hồi ký – đời mình xem lại không biết bắt đầu từ đâu mà hồi ký cần sự trung thực bởi lẽ có nhiều người sẽ được nhắc tên nhưng cũng nhiều người nay đã mất. viết sai về họ, họ cũng chẳng thể biện minh. khen chưa chắc hay, bịa chuyện về họ còn bậy hơn. vậy thì kể chuyện vậy, cố gắng cho trung thực chí ít với chính mình kể cả thói xấu của mình.

nó sẽ không phải hồi ký, nó là hồi ức. ức với ký khác nhau xa lắm.

tôi cũng sẽ không viết hoa tên người, tên địa danh trừ phải viết tắt. tôi thích thế, tên người không viết hoa design đẹp hơn viết hoa nhiều. chấm đầu dòng cũng chả viết hoa làm chi cho mệt. vậy đi, chuyện của mình, văn của mình, chữ của mình có quyền theo ý thích. ai không thích đừng đọc. ngồi ghế nhà trường thì phải có quy tắc, giờ còn có tí cuộc đời nguyên tắc mình đề ra. chả chết ai, trừ mình. nhỉ!

tôi sẽ bắt đầu từ đâu nhỉ?

chỉ nhớ mang máng có ai đã nói kẻ nào sinh ra bên cạnh đường tàu, đêm đêm nghe tiếng còi tàu. kẻ ấy sẽ mang định mệnh của một người lưu lạc.

than ôi! tôi đã nghe tiếng còi tàu từ cổng xe lửa số 8 – đường nguyễn minh chiếu nay là nguyễn trọng tuyển từ lên 5 tuổi. thằng bé thường lồm cồm ngồi dậy giữa đêm, dựa lưng vào thành giường chờ nghe tiếng còi tàu hú từ xa và rầm rập tiếng đoàn xe nghiến trên ray sắt đến gần, vụt qua rồi xa dần trả đêm về tịch lặng.

vô vàn đêm như thế. rồi bỗng nó nhận ra…

tiếng còi tàu nửa đêm buồn lắm…

sân ga hắt hiu ngọn đèn vàng trong mưa cũng buồn lắm…

ðời nó cũng sẽ củ chuối lắm…

vậy đi, câu chuyện sẽ bắt đầu từ đấy…

2. cây ngọc lan – cổng xe lửa số 8 & sương mù ký ức.

những căn nhà dọc theo đường tàu thường lụp xụp, nghèo nàn. nhưng đấy lại là ngôi nhà khang trang ngoài mặt tiền đường chỉ cách cái barie đường tàu, bên kia đường là bò bảy món ánh hồng còn nổi tiếng đến tận sau này.

tôi ở đấy với mẹ, chuồng của đàn gà mỹ lông trắng sau nhà và sân trải sỏi trắng trước nhà. chạy trên sỏi tiếng chân lạo xạo rất vui tai. mẹ là người đàn bà đẹp của hà thành, nếu thi hoa hậu bây giờ nàng sẽ có mặt ở top 5, nhưng nàng sẽ vĩnh viễn là hoa hậu chân đất bởi dáng đi tất tả điều rất kỵ trong tướng học với một người phụ nữ đẹp, nó như chiếc nốt ruồi tàn độc “thương phu trích lệ” mà hoạn quan mao diên thọ chấm lên khóe mắt chiêu quân khiến mỹ nhân phải thành vợ rợ hồ phương bắc. với dáng đi tất tả ấy nàng sẽ vất vả suốt cuộc đời.

trong ngôi nhà này không có bóng dáng đàn ông nhưng trong ngăn bàn trang điểm của bà có một vài tấm ảnh chụp một người đàn ông cao dong dỏng, nụ cười tươi, áo veste, cà vạt phất phơ bước xuống máy bay từ một sân bay nào đó. nhân vật này sẽ là người tôi phải tự đi tìm tông tích hơn 30 năm sau, ngoài câu ngắn gọn “bố con!” và chấm hết. khi mẹ mất bà mang theo bí mật, cuộc truy tìm của tôi gần như vô vọng bỗng một ngày nọ… nhưng đấy là câu chuyện sẽ kể sau.

ký ức 5 tuổi không có gì nhiều khi còn quá nhỏ ngoài tiếng còi tàu, tiếng chân chạy trên sỏi trắng và mùi hương ngọc lan đi lang thang trong sân nhà sau cơn mưa tối.

thằng bé sẽ theo tiếng còi tàu cùng mẹ từ giã nơi này rất sớm…

sài gòn 1959.

nền đệ nhất cộng hòa.

tên tôi lúc ấy: trần thế quân.

3 – ngã ba ông tạ – xóm đạo chuông chiều – juse và judas…

rời ngôi nhà nơi cổng xe lửa số 8 vì sao không rõ.

nhưng tôi về đây vùng ngã ba ông tạ ,hẻm con mắt , ấp hàng dầu và xóm đạo an lạc nơi nổi tiếng với câu truyền miệng “trai nam thái – gái an lạc” gái an lạc đẹp, tất nhiên mẹ tôi là một ví dụ dù bà đẹp từ khi là thiếu nữ ở tận hà thành chưa vào đến sài gòn.

nhưng “thiếu gia công tử” bắt đầu cuộc hành trình bụi băm từ đây khi mới lên 10. trẻ con chưa có khái niệm vật chất, với nó sự tự do lêu lổng mới là điều đáng kể. tôi thành kẻ tự do sớm nhất , tha hồ lêu lổng nơi xóm đạo này.

ngôi nhà khang trang có sân trải sỏi sớm biến mất trong trí nhớ. một căn nhà mái lá tường vách gỗ đơn sơ sẽ còn rất lâu trong trí nhớ. tôi đi học trường đạo của nhà thờ, tất nhiên phải theo đạo – 8 tuổi rước lễ lần đầu – 12 tuổi thành phụ lễ nhà chúa. tên thánh là juse mà chỉ 5 năm sau nó sẽ tự hài hước với chính mình.” ta đã thành judas, kẻ bán chúa. dù nó chẳng bán ai, chỉ chia tay nhà chúa đến hàng chục năm sau.

xóm đạo nhà cửa đơn sơ. ngôi nhà thờ bằng gỗ với tượng chúa xòe tay từ trên cao, ống tay áo của người là nơi ra vào của chim én, chim sẻ. hai hàng cây bong gòn dọc hai bên nhà thờ, mùa khô trái bông gòn nổ lốp bốp bay trắng cả trời, bám vào tóc, vào áo người đi lễ. mẹ tôi thu về làm nệm gối nằm có khi còn cả hạt bông gòn trong gối.

tiếng chuông nhà thờ lễ nhất 5 giờ sáng – tiếng chuông lễ cuối buổi chiều thỉnh thoảng “chuông nguyện hồn ai” dồn dập tiễn ai đó qua đời ra khỏi cửa nhà chúa.

tôi làm chú bé lắc chuông trên bàn thánh rồi gây án từ đây. vị linh mục những lần tôi xưng tội nóng nảy , khắc nghiệt, thay vì tha thứ ông thò tay xách tai thằng bé nghịch ngợm quậy phá.những cú xách tai nhớ đời. thằng nhóc sẽ sắp xếp cuộc báo thù ranh mãnh. mỗi lần chuẩn bị bàn thánh cho buổi lễ của ông nó nốc gần hết bình rượu lễ rồi đổ giấm vào. quỳ sau lưng chủ tế khi thấy ông nâng chén thánh “ này là mình ta… này là máu ta sẽ đổ ra cho các con…” rồi uống. những cú rùng mình vì nốc phải giấm mà không thể phun ra của vị linh mục nó căm ghét [ông có “tè” trong quần không nhỉ?], thằng bé tột cùng hả hê nghiến răng lại để nén những cái cười hích hích phía sau lưng ông. nhưng trẻ con không thể bằng người lớn, vị linh mục bắt đầu nghi ngờ đứa chuẩn bị bàn thánh của mình một chiều kia nó bị túm gáy quả tang khi đổ giấm…

“con không đi nhà thờ nữa! giết con, con cũng không!” thằng bé nói với mẹ với chiếc lưng hằn những vết roi mây. vị thừa sai của chúa không như chúa tha thứ. thằng bé thành judas.

không hờn oán, chỉ là sợ hãi để bỏ đi.

đấy sẽ khỏi đầu cho một hành trình khác. rất lâu và rất xa…

12187784_930595800368487_6619280483062010977_n

4. những ngày lêu lổng và…

Ao hồ,  đầm lầy,những ruộng rau muống mênh mông… xóm đạo hình thành từ khung cảnh ấy.quần cư và mang theo đầy đủ thói quen, tính cách, giọng nói của người di cư miền ngoài. Giọng bắc là âm sắc lạ với dân miền nam, nó cũng thường khởi đầu cho những xung đột trẻ con “ê! thằng bắc kỳ con!” “bắc kỳ con bỏ dzô lon kêu chit chit, bỏ dzô đít hết kêu! “luôn gây thành những trận đánh nhau, vật nhau huỳnh huỵch trên nền đường bùn đất ngày mưa. thiếu gia công tử trắng trẻo đã biến mất, nay là một thằng nhãi lấm lem sẵn sang buông cặp uỵch nhau với bất cứ kẻ nào “ê! bắc kỳ…” bà mẹ trẻ khâu vá chiếc áo cho con trai thường thở dài “khổ thân con tôi…” nhưng trẻ con buồn ít hơn vui chỉ hôm sau lại bắn bi, tắm mưa chung một bầy đủ nam đủ bắc ngoài ngõ, ngoài đường.

dân Ông tạ có 2 điều nổi tiếng.một thành nhà văn – hai thành du đãng đấy là điều sau này tôi mới biết khi đủ tuổi thành niên.khi ấy chỉ nhớ rằng hễ nhập nhoạng tối taxi thường từ chối chở khách về ngã ba ông tạ, ngã tư bảy hiền, khu nhà giây thép gió [cách gọi khác của bưu điện]

những cánh diều đầu tiên trong đời bay lên từ con đê đất nhỏ ngăn chia những ruộng rau muống mênh mông kia mỗi buổi chiều lộng gió. Những con cá lia thia, bảy màu sẽ được bắt lên bằng tay, bằng vợt từ những ao, đầm ấy. những cánh chuồn chuồn đáp xuống và dính vào đầu chiếc sào tre bôi thứ keo dính bằng dây thun, bong bóng ngâm dầu hôi. bắt về chỉ như một trò chơi nghèo khó.

a! những ruộng rau muống xanh dờn.thứ rau thoạt đầu chỉ người bắc mới ăn,thứ rau sẽ trở nên quen thuộc nhiều năm sau nữa với người miền nam nhưng nó cũng có một “ lịch sử “ qua lời bài hát “ tình bắc – duyên nam “của xuân tiên được ai đấy cải biên.

“Người từ là từ phương bắc đã qua dòng sông mang vào… một giống rau dài… gọi là rau muống… ơi! trồng đất nó không lên bèn đem… bèn đem đi cầm quăng xuống ao… người từ là từ phương bắc đã qua dòng sông mang vào một giống rau dài… gọi là rau muống… ơi! Người bắc khen ngon… còn người nam… người nam nói rằng… heo nó ăn!…”

mẹ tôi bán căn nhà lá, mua một căn nhà khác đầu ngõ ấp hàng dầu mở một quán cà phê và ở cùng người em gái tôi gọi bằng dì. hai chị em đóng góp cho cái danh tiếng “gái an lạc “bằng nhan sắc của mình.mẹ tôi tên hảo – dì tên hán.” hảo – hán “nhưng chuyện khôi hài xảy ra khi làm giấy tờ, thủ tục gì đấy tên cô hảo thì đúng tên cô hán bỗng được thêm chữ “g” theo cách phát âm miền nam. Người ghi hồ sơ, giấy tờ phát âm sao ghi ra vậy.dì thành cô… đỗ thị háng! đành phải làm thêm một thủ tục khác ghi rõ trong căn cước: đỗ thị háng tự mỹ ngọc!

mỹ ngọc mới đúng nhan sắc dì. còn cô háng thì nghe… kinh quá!

Căn nhà mới sẽ thành quán cà phê ở khoảnh sân có bóng cây vú sữa tỏa mát.nhưng có một bí mật của riêng tôi khi rời ngôi nhà lá đơn sơ chỉ ở vài năm ấy.nhiều đêm tôi thức giấc nhìn từ màn ngủ ra góc tường tối phái chái bếp sau nhà, có những đứa trẻ trạc tuổi mình, áo quần nhếch nhác bò ra lổm ngổm. mỗi lần chúng xuất hiện trong đêm luôn có một âm thanh báo trước, dường như chỉ mình tôi nghe thấy. tôi thường giãy thét giữa khuya, rất nhiều đêm như thế đến nỗi, nhiều buổi sáng mẹ phải qua hàng xóm nói lời xin lỗi bởi sự phàn nàn của họ.

Căn nhà ấy chỉ tôi biết: có ma!

Tên tôi bây giờ mang họ mẹ: đỗ trung quân

5. mùi cỏ ướt – bãi cỏ may & trẻ con đã lớn để thấy…

ở ngã ba ông tạ, xóm đạo công giáo nhưng chẳng rõ vì sao lại đi học một ngôi trường của hội thánh tin lành. Mẹ tôi thường thế, ở đâu, tiện trường nào thì xin học cho con.không lâu nữa từ ngôi trường của tin lành tôi sẽ lại thấy mình ở một ngôi trường nhỏ khác trong sân chùa, toàn áo lam tăng sĩ.

Trường cơ đốc phục lâm. đấy là ngôi trường mà sau này tôi mới biết mục sư cũng là nhà hoạt động văn hóa danh tiếng của sài gòn điều hành:ông là nhà nhiếp ảnh, nhà giáo, nhạc sư lê văn khoa.ngôi trường xây dựng kiểu mỹ,phòng học, bàn ghế kiểu mỹ.mỗi học sinh một bàn nhỏ riêng biệt không ngồi chung một băng dài. Sân cỏ mênh mông bằng cả một sân bóng đá [một phần của nó bây giờ là bịnh viên y học dân tộc]

Lại bắt đầu làm quen bằng kinh thánh. môn này tôi giỏi bất ngờ với bạn học dù chả có gì bất ngờ với đứa bé đã rước lễ lần đầu nơi xóm đạo. mùi cỏ ướt được cắt tỉa mỗi ngày của sân trường và chỉ thích chạy tuôn qua những vùng cỏ may cho bám đầy ống quần sẽ đánh thức những mơ mộng đầu tiên của thằng bé lớp đệ thất.

Mổi sáng xe đón học trước cổng nhà và con chó nhỏ lại phóng theo suốt quãng đường dài cho đến khi tôi phát giác hét “lu! về nhà!”
Chỉ có thế và chỉ 2 cái tết nữa tôi 14 tuổi sẽ đón một giao thừa đầy mùi lửa đạn: tết mậu thân.

Mậu thân.

Có lẽ đấy sẽ là một giao thừa mà tiếng nổ thoạt đầu tưởng rằng của tiếng pháo kéo dài nhất, lâu nhất đến tận sáng mùng một. khi ấy, người sài gòn mới biết thành phố cũng là thủ đô của mình đã bị tổng tấn công từ nhiều hướng. ngã tư bảy hiền ngùn ngụt lửa đạn, rất dễ dàng nhìn thấy những chiếc phản lực cắt những đường vòng cung trên bầu trời để trút bom xuống những vùng ngùn ngụt lửa.

Một cái tết máu lửa nhưng lạ thay, với đám thiếu niên 14, 15 tuổi nó bỗng nhiều khác lạ. thành phố giới nghiêm sau những hồi còi dài, hỏa châu sáng rực bay qua những khoảng sân tối, góc trời đỏ bầm.những chiếc hầm chất chồng bao cát vội vã dựng lên trong các ngôi nhà. Đấy sẽ là nơi bọn trẻ được lùa xuống hàng đêm sau hồi còi báo động.

Và tiếng hát khánh ly…

“đại bác đêm đêm dội về thành phố người phu quét đường dừng chổi đứng nghe…  đại bác đêm đêm ru da thịt vàng… đại bác nghe quen như câu dạo buồn trẻ con chưa lớn để thấy quê hương…” áp tai vào những bao cát, từ hầm cát những đứa trẻ con bỗng thấy rõ quê hương bằng mùi bom đạn. chưa lâu, bom đạn còn nghe, còn đọc thấy ở rất xa nơi ruộng đồng nào đó nay chiến tranh đã vào tận thành phố. tai điếc đặc vì tiếng nổ, xác người ngay trong hẻm ngõ, những ngôi nhà tan hoang vì đạn pháo nơi nào đấy rót vào…

chỉ toàn nhà cửa thường dân.

Tiếng hát khánh ly giữa khuya từ ngôi nhà nào đó còn để nhạc, văng vẳng những ca khúc của trịnh công sơn.những ca khúc sẽ làm một thế hệ thiếu niên bỗng mất tuổi thanh niên để vụt thành những người không có tuổi trẻ. điếu thuốc sẽ cắm rất sớm trên môi và những đôi mắt sớm rượi buồn nhìn vào thân phận nhược tiểu, da vàng…

Trẻ con đã lớn…

để thấy…

quê hương…

(Còn tiếp)

 

 

 

  • Feature image: tác giả Ðỗ Trung Quân (ảnh: Trần Q. Ðại)
Advertisements


Chuyên mục:Bài hay trên net.

Thẻ:,

2 replies

  1. Hay quá anh Quân ơi! Biên tập cẩn thận rồi in đi anh. Tôi sẽ mua để đọc và để tặng bạn bè đồng cảm.

    Số lượt thích

  2. Hay qua. Troi Cali Mua he nhu diu lai. Toi kem DTQ vai tuoi nen rat nho ve ngay xua. Cam on tat ca

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: