Du Tử Lê – Nguyên Khai: “Màu sắc là dầu được thắp lên bởi trái tim” (kỳ1)

5Họa sĩ Nguyên Khai (ảnh: Uyên Nguyên)

 

NGUYEN KHAI ART EXHIBITION: Viet Bao Gallery: June 10-12, 2016 – Opening Night: Friday June 10, 5PM-9P

DTL_01ByTrietTranMột trong vài dấu ấn mạnh mẽ nhất của sinh hoạt 20 năm VHNT miền Nam (1954-1975), theo ghi nhận của tôi, là sinh hoạt hội họa. Khởi đi với Tạ Tỵ, Tú Duyên, Duy Thanh, Ngọc Dũng, Thái Tuấn…Thế hệ được đào luyện chính quy từ trường ốc hội họa Hà Nội – – Rồi thế hệ kế tiếp là những Cù Nguyễn, Lâm Triết, Nguyễn Trung, Đinh Cường, Nghiêu Đề, Nguyên Khai, Trịnh Cung, Đỗ Quang Em, Hồ Hữu Thủ, Nguyễn Đồng, Nguyễn Thị Hợp, Bé Ký, Hồ Thành Đức v.v…

Ít nhiều gì, họ cũng là những người có công xiển dương một bộ môn nghệ thuật tương đối mới mẻ đến với đám đông. Họ không chỉ cho mọi người thấy, Hội Họa là một bộ môn nghệ thuật gắn liền với cái đẹp, ở một trình độ cao mà, tài năng, trí tuệ của họ, còn tạo được niềm tin cậy, sự ngưỡng mộ nơi những người yêu thích bộ môn nghệ thuật này nữa.

Trong số những người có công đem sắc mầu và đường nét đến với đám đông như một hạnh phúc cao, quý có họa sĩ Nguyên Khai / Nguyễn Bửu Khải. (1)

Năm 1963 (cũng là năm họ Nguyễn tốt nghiệp trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định), ông được trao tặng Huy chương đồng Triển Lãm Hội Họa Mùa Xuân. Đó cũng là thời điểm ông tốt nghiệp trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định.

Từ bục gỗ vinh quang này, Nguyên Khai đã ném mình vào những tìm tòi, khám phá không ngừng ở cả hai lãnh vực tạo hình và sắc màu.

Ở cả hai lãnh vực vừa kể, dường như giới thưởng ngoạn rất khó phân biệt biên độ hay khoảng cách giữa hội họa và thi ca trong tranh Nguyên Khai.

Thực vậy, tính tới hôm nay, những người theo dõi cuộc trường chinh đường nét và sắc màu của Nguyên Khai, hẳn không thể không nhận ra rằng, đã có rất nhiều tác giả viết về cõi-giới hội họa Nguyên Khai. Họ đều gặp nhau ở kết luận: Tính thơ mộng, lãng mạn trong tranh Nguyên Khai.

Ở điểm chung này, nhân một cuộc triển lãm cá nhân của Nguyên Khai ở Virgnia, năm 2011, họa sĩ Đinh Cường viết:

“… Nguyên Khai là một họa sĩ đã định hình, với thế giới tranh sang trọng và thơ mộng mang âm hưởng Huế, nơi anh đã sống cùng gia đình trong một phủ xưa bên Gia Hội. Những thiếu nữ trong tranh anh mang hình dáng quý phái, đặc biệt có những chân dung hai mặt rất Nguyên Khai. Tranh Nguyên Khai là thơ được dựng lại bằng màu sắc trên nền vải, đúng như Huỳnh Hữu Uỷ nhận xét. Trong lần triển lãm này thiếu nữ và hoa sen được nổi bật, khác với hoa sen trong tranh Nguyễn Trung và Hồ Hữu Thủ, hoa sen trong tranh Nguyên Khai cũng rất Huế, khiến ta nhớ mùa sen ở hồ Tịnh Tâm, bởi mái tóc xõa đen dài, có khi chỉ nhìn sau lưng mà vẫn thấm đượm cái không gian xanh màu ngọc bích của dòng sông Hương đầy mộng mị. Chất hoài nhớ trong tranh anh bàng bạc, như Chagall đã không quên ngôi làng Witebsk bé nhỏ của mình…” (2)

Trước đấy, năm 2006, nhà thơ Phan Tấn Hải, trong một bài viết trên nhật báo Việt Báo, đã ghi nhận:

“…Các nét vẽ của ông đa dạng, thay đổi theo từng thời kỳ, với những khám phá riêng mà ông theo đuổi, nhưng tất cả đều toát lên một không khí thơ mộng, phảng phất những màu sắc nhiều huyền ảo hơn là thực tại. Trong cuộc triển lãm năm 2006 nêu trên, lúc đó Nguyên Khai triển lãm 24 bức khổ lớn bằng sơn dầu, pha lẫn điêu khắc, chạm trổ, gò nắn những mảng kim loại, có khi lấp lánh tia phản chiếu trông ngỡ như thủy tinh và trong đó có 7 tấm tranh vẽ thiếu nữ… Giáo sư Nguyễn Lâm Kim Oanh lúc đó nhận xét ‘trông các bức tranh cảm nhận ngay sự thanh thoát, nhẹ nhàng, bình yên, thấy được các cá tính của cô gái Việt, từ mộng mơ, yêu đời, nhưng cũng hiển lộ sức chịu đựng, nhẫn nại…’ ” (3)

Và, đây là cảm nhận của họa sĩ Dương Phước Luyến về tính thơ mộng, lãng mạn trong tranh Nguyên Khai, nhân cuộc triển lãm cá nhân của Nguyên Khai ở thành phố Houston, Texas, năm 2007:

“…Trước mỗi tác phẩm của Nguyên Khai, người xem sẽ từ ngỡ ngàng rồi ngất ngây với sự phong phú trong hòa sắc, toàn cảnh bàng bạc chất thi ca và như hồn tranh cứ níu, cứ kéo tâm tư ta vào cái huyền hoặc của cõi mộng ảo diễm kiều.

“Hình như nhờ vậy nên họa sĩ Nguyên Khai từ lâu đã được thi nhân Trần Dạ Từ cảnh-giác nhắn-nhủ rủ-rê quá chừng:

“Nguyen Khai seems to go from painting to poetry.

“Beware! My friend, you are going to be a poet!” (4)

*

Trong một phát biểu của mình, Nguyên Khai / Nguyễn Bửu Khải cho biết: “Màu sắc là dầu được thắp lên bởi trái tim”. Phát biểu này, giúp chúng ta hiểu, mọi tác phẩm hội họa của họ Nguyễn đều đi ra từ trái tim nồng nàn, thao thiết tình yêu nhân gian và thiên nhiên.

Đứng trước giá vẽ, tôi cảm tưởng như ông đã hóa thân, nhập vào những game màu của ông. Để từ đó, sắc màu thay ông, nói hộ những thinh lặng, những xao xuyến nơi sâu thẳm cảm thức của riêng ông.

Đứng trước giá vẽ, tôi cảm tưởng như ông đã hóa thân, đã nhập vào những đường nét của riêng ông. Để từ đó, đường nét thay ông, nói hộ những chiêm nghiệm phận người. Những đau đáu kiếp trước và đời nay giữa chơi vơi nhân thế. Giữa bầm dập và thăng hoa. Giữa lãng quên và vẻ đẹp.

Nguyên Khai, khởi đi và ở lại. Như thế. Trong và ngoài chúng ta. Đằm đằm với năm, tháng đã qua và ngày mai, phía trước.

Du Tử Lê

(Còn tiếp một kỳ)

Chú thích:

(1)Họa sĩ Nguyên Khai tên thật Nguyễn Bửu Khải. Ông sinh năm 1940 tại Huế. Ông học năm thứ nhất và năm thứ hai tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Huế (1960-1961). Sau đó, ông tiếp tục năm thứ ba và thứ tư tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định (1962-1963). Ông tốt nghiệp tại trường này. Tưởng cũng nên nói thêm, họa sĩ Nguyên Khai từng theo thầy Lê Văn Ðệ chọn ngành vẽ lụa. Tuy nhiên sau khi ra trường, ông lại thấy tranh lụa không cho ông những phóng khoáng ông cần, như khi ném màu lên canvas. Ðể thoát ra khỏi sự gò bó kia, ông đã chuyển từ lụa sang sơn dầu.

(2), (3), (4) Nguồn: Vikipedia – Tiếng Việt.

 

Ghi thêm: Vào lúc 2 giờ chiều Thứ Bảy, ngày 9 tháng 11 tới đây, Nhà xuất bản Người Việt và Nhóm Thân Hữu Du Tử Lê sẽ tổ chức buổi giới thiệu “Tuyển Tập Thơ Du Tử Lê (1957-2013) tại phòng sinh hoạt Nhật báo Người Việt. Cá nhân chúng tôi trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu bớt chút thì giờ đến với chúng tôi, để buổi sinh hoạt thêm phần ý nghĩa. Trân trọng, Du Tử Lê.

Advertisements


Chuyên mục:Bài hay trên net.

Thẻ:,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: