Trong triết học Phật giáo, “bất biến” và “tùy duyên” không phải là hai cực giàng co nhau, mà là hai mặt của cùng một tuệ giác Trung đạo. Cái bất biến không tồn tại bên ngoài duyên khởi và tùy duyên nếu rời khỏi trục bất biến, chỉ còn là sự trôi dạt vô định. Khi đi vào lĩnh vực tổ chức, đặc biệt … Đọc tiếp Khế Đạt: Bậc Tăng Trưởng và Đạo Thống
Trong bối cảnh Phật giáo Việt Nam từ những thập niên cuối của thế kỷ XX, khi trật tự tôn giáo truyền thống bị xô lệch bởi những biến động lịch sử kéo dài, nhiều bậc Tăng già đã phải bước đi trong một cảnh ngộ đặc biệt, đời tu không còn là nếp an cư ổn định, mà là hành trình thất tán, lưu … Đọc tiếp Từ Ân: Thầy Tuệ Sỹ và Phước An, Những Dấu Chân Âm Thầm Trên Con Đường Thôn Dã Quê Hương
Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất là một thực thể lịch sử không thể tách rời khỏi dòng chảy thăng trầm của Phật giáo Việt Nam trong thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI. Sinh khởi với khát vọng hoà hợp, gắn liền với các phong trào Phật giáo nhập thế và đã từng bước xây dựng nên một truyền thống Phật … Đọc tiếp Không Tịch: Sa Môn Thích Phước An
Ánh sáng cuối ngày khẽ lay động trên mặt sông xưa, nơi những bước chân lặng lẽ đi qua, và từng lời thầm thì của gió trở thành tiếng vọng trong tâm hồn. Thế gian tưởng như đã ngủ yên lại đang rì rầm những câu hỏi không lời đáp. Mọi bờ cõi, ranh giới, đều mềm mại nhưng nứt rạn; mọi quyền lực, tri … Đọc tiếp Uyên Nguyên: ‘Trên Núi Không Có Phật’* | Vai Trò Thiện Tri Thức Của Mọi Thời Đại
Không phải ngẫu nhiên mà trong những giai đoạn lịch sử nhiều xáo trộn nhất, sứ mệnh hoằng pháp lại trở thành câu hỏi trọng tâm của Phật giáo. Khi những thiết chế xã hội lung lay, ngôn ngữ đạo đức bị bào mòn và con người đánh mất phương hướng tinh thần giữa những chuyển dịch sâu rộng của thế giới, thì Phật pháp … Đọc tiếp Huệ Đan: Hội Đồng Hoằng Pháp: Hoằng Pháp Như Sinh Mệnh Phật Giáo
Milarepa không bước vào lịch sử Phật giáo Tây Tạng như một biểu tượng được sắp đặt sẵn. Ngài không đến từ sự thuần tịnh của một đời sống tu viện an ổn, cũng không mang theo hào quang của một căn cơ hiền thiện bẩm sinh. Trái lại, Milarepa đi vào con đường đạo bằng đôi chân lấm bùn của hận thù, của tội … Đọc tiếp Huệ Đan: Milarepa – Từ Bóng Tối Nghiệp Lực Đến Ánh Sáng Giải Thoát
Từ khoảnh khắc con người đối diện với giới hạn của chính mình – một thời đại mà ý nghĩa bị phân rã thành vô số mảnh nhỏ, mà ngôn ngữ trở thành trận địa của ồn ào và văn hóa tưởng như tràn ngập nhưng lại rỗng ruột – thì những công trình giúp hiển lộ chiều sâu của tinh thần không còn là … Đọc tiếp Uyên Nguyên: Văn Học Như Con Đường Giải Thoát | Đọc ‘Văn Học Phật Giáo’ của Thầy Lê Mạnh Thát
Tựa như khi lần giở một pho kinh cổ, lớp bụi thời gian chưa kịp rơi khỏi đầu ngón tay, ta đột nhiên thấy mình đứng giữa một miền ký ức rộng hơn lịch sử, sâu hơn văn tự. Những trang sách của một học giả tưởng như chỉ nói về Phật giáo – về những vị thiền sư, những văn bản cổ, những triều … Đọc tiếp Huệ Đan: ‘Trang Sử Việt Cũng Là Trang Sử Phật*’ Xuyên Qua Công Trình Biên Khảo Của Thầy Lê Mạnh Thát
Bài viết này không tìm cách vẽ thêm một lý tưởng mới cho Giáo Hội, mà chỉ làm hiện rõ những sự thật mà đời sống tôn giáo tại quốc nội lẫn hải ngoại đang phải đối diện: sự phân mảnh nội bộ, sự thế tục hóa âm thầm, sự già hóa cộng đồng, sự rời xa của thế hệ trẻ, và sự đứt đoạn … Đọc tiếp Trí-Tuệ: Tăng Già và GHPGVNTN Bản Thệ: ‘Thập phương Bạc-già-phạm nhất lộ Niết-bàn môn’
Trong suốt hơn một thế kỷ qua, kể từ ngày triết học và tôn giáo phương Tây bắt đầu tiếp xúc sâu hơn với Phật giáo, một loạt diễn giải thiếu chính xác đã hình thành, lan rộng và bám rễ vào nhiều công trình học thuật. Những công trình ấy, dù được trình bày dưới dáng vẻ uyên bác, vẫn mang một lỗi cơ … Đọc tiếp Lôi Am: Giữa Hai Bờ Tư Tưởng – Khi Phật Giáo Gặp Tri Thức Tây Phương
“Rồi ngã xuống nghe suối tràn ngập máu Thân là thân cỏ lá gập ghềnh xuôi Chờ mưa tạnh ta trải trăng làm chiếu Nghìn năm sau hoa trắng trổ trên đồi.” (Tuệ Sỹ – Đoạn 8 trong chuỗi thơ Thiên Lý Độc Hành, 2011-2012) Dưới vầng trăng muộn của dặm trường hiện sinh bao trùm bóng tối, câu thơ ấy hiện lên như một … Đọc tiếp Huệ Đan: ‘Nghìn Năm Sau Hoa Trắng Trổ Trên Đồi’…
“Phật giáo đứng ở đâu trong lòng dân tộc?” – câu hỏi tưởng chừng chỉ thuộc phạm vi tôn giáo, nhưng thực ra là bài toán bản mệnh quốc gia, đạo đức công quyền và cách chúng ta kể lại lịch sử nửa sau thế kỷ XX. Đặt tên cố Tổng thống Ngô Đình Diệm bên cạnh cố Hòa Thượng Thích Trí Quang không phải … Đọc tiếp Lôi Am: Phật giáo đứng ở đâu trong lòng dân tộc?
Phật giáo vốn khai thị một chân lý vượt thời gian: “Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc; thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị.” Đây không phải chỉ là lời tuyên ngôn triết lý trong Bát Nhã Tâm Kinh, mà chính là con mắt thấy xuyên suốt bản thể vạn pháp. Sắc là hình tướng, là y phục, là nghi lễ, là … Đọc tiếp Lôi Am: Phật giáo và Sắc – Không: Thanh tịnh là đường về
Bài đăng trên tạp chí Ngôn Ngữ, số 39, phát hành tháng 9 năm 2025 Từ khi con người biết cất tiếng gọi tên nỗi khổ của mình, văn học đã trở thành một chiếc gương soi cả hai mặt – một bên là bóng dáng phù du của thế giới, bên kia là những mảng tối sâu thẳm của tâm thức. Trong lịch sử … Đọc tiếp Huệ Đan: Ngôn Ngữ và Giải Thoát – Mỹ Học và Sứ Mệnh Văn Học Phật Giáo
Mỗi mùa ra trường, sân chùa hay giảng đường lại rộn rã tiếng chân người, lòng rộn niềm tri ân và hy vọng. Trong giây phút ấy, người học Phật – dù là Tăng, Ni hay cư sĩ – thường đứng trước lựa chọn: khoác chiếc áo thụng đen và mũ vuông theo nghi lễ đại học Tây phương, hay bước lên pháp tòa trong … Đọc tiếp Lôi Am: Nghi Thức Ra Trường và Căn Tính Phật Môn
Đôi khi, một bài pháp không nằm trong kinh điển, mà len vào một buổi trò chuyện tưởng như ngẫu nhiên, được trao đi không bằng diễn đàn lớn, mà bằng ánh nhìn xa xăm của bậc thầy đã nếm đủ mùi vị của trầm luân và siêu thoát. Như một cơn gió từ đỉnh núi thổi qua cánh rừng im vắng, lời nói của … Đọc tiếp Huệ Đan: Ngọn Gió Vượt Qua Đỉnh Núi
Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất (GHPGVNTN) không phải là kết quả của một toan tính tổ chức, càng không phải là một phản ứng thuần túy chính trị nhất thời. Sự ra đời của Giáo hội này là một hiện tượng mang tính lịch sử – không đơn giản là việc hợp nhất các tổ chức Phật giáo rời rạc, mà là … Đọc tiếp Lôi Am: Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, Trong Tận Cùng Cô Liêu…
Tôn giáo, từ thời nguyên thủy cho đến thời hậu hiện đại, luôn đứng trước một câu hỏi: nên đứng ở đâu giữa cuộc chơi quyền lực của thế gian? Và nên hành xử thế nào để không phản bội bản thể tâm linh mà vẫn hiện diện giữa đời sống xã hội, chính trị và con người? Câu hỏi ấy, tưởng như trừu tượng, … Đọc tiếp Lôi Am: Giáo Hội và Quyền Lực
Uyên Nguyên 