Phan Tấn Hải: Tưởng Nhớ Nguyễn Tất Nhiên

VIẾT TỪ PHƯƠNG XA
Tác giả:
Phan Tấn Hải
Lotus Media xuất bản lần thứ nhất, 2019
Bìa và trình bày: Uyên Nguyên
ISBN: 978-0-359-41848-0
© Tác giả và nhà xuất bản giữ bản quyền.

(Sắp xuất bản)

 

Tin Nguyễn Tất Nhiên từ giã cuộc đời đến thật bất ngờ, không một điềm tiên báo. Hôm trước còn gặp Nhiên ở nhà anh Nguyễn Mộng Giác, trước đó vài hôm còn gặp Nhiên ở tòa soạn Người Việt, mọi chuyện như dường vẫn bình thường. Trông mặt chàng vẫn ngơ ngơ ngác ngác như vẫn năm này qua tháng nọ, vẫn kiểu đứng như chôn chân một chỗ, cao, hơi to con một tí, mặt mũi hiền lành dễ thương, thường cười nhiều hơn là nói. Và dĩ nhiên khi nói thì rất là vụng về, lắp bắp, có khi không đâu vào đâu.

Tôi chỉ gặp Nhiên từ đầu năm 1991. Khi ở San Jose xuống vùng thủ đô tị nạn, gặp Nhiên ở các khu phố quanh Bolsa, tôi được biết Nhiên đang ăn ngủ ở chùa Liên Hoa. Nhiều người cho tôi biết tính Nhiên không bình thường từ năm, bảy năm nay. Nhiên không đang làm gì hết, chỉ sống nhờ chùa và bạn bè. Một lần gặp Nhiên ở quán nhậu Mai Hồng, chàng cho biết đã ở nơi khác và cho tôi hai số điện thoại để khi cần liên lạc và dặn: “Có việc gì làm kêu tao với.” Tôi băn khoăn nhưng vẫn ừ đại, tôi không có khả năng từ chối trước những lời yêu cầu trong hoàn cảnh đó, mặc dù tự thân mình chưa lo được cho mình. Dọn nhà vài lần, tôi mất mẩu giấy ghi hai số phone của Nhiên. Lúc đó thì lại không cần nữa, vì tôi vừa được tin Nhiên đã lên San Jose ở với Trần Nghi Hoàng. Mọi người đều tiên đoán là Nhiên sẽ về lại Santa Ana không lâu vì nhiều lý do. Ai nói thì mình nghe, nhưng tôi thực sự không hiểu cặn kẽ về hoàn cảnh của Nhiên.

Một thời gian sau, tôi gặp Nhiên ở tòa soạn Văn Học (nói tòa soạn cho oai, thực ra là nhà của nhà văn Nguyễn Mộng Giác, nơi cùng lưu trú có cư sĩ Từ Mẫn). Nhiên cho biết đã về lại Santa Ana, và bảo tôi chở Nhiên về nhà. Tôi hỏi nhà Nhiên ở đâu. Suy nghĩ một chặp, Nhiên nói cứ lên xe rồi chàng chỉ đường về. Nhiên bảo đưa về một khu chung cư gần góc Bolsa và Beach. Tôi hỏi, nhà của ai. Nhiên bảo, nhà của thằng cha kia. Trong cách nói chuyện, Nhiên lộ ra vẻ suy nghĩ chậm chạp, lơ đãng. Tôi bảo có bài thơ nào mới thì đưa cho Hợp Lưu, rồi đưa nhuận bút cho. Tôi giải thích vậy là đặc biệt lắm, Khánh Trường có nhờ mình tìm một bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên và bạn thì phải trả nhuận bút. Khi Nhiên xuống xe, tôi dúi tờ 20 đô vào tay chàng. Lúc này thì ai cũng đói rách cả, tôi an ủi, lúc nào có thơ thì phone tao một tiếng. Hợp Lưu không có tiền, nhưng với Nhiên thì phải khác.

Với tôi, Nhiên là một thiên tài thi ca. Thơ Nhiên càng lúc càng hay. Thể thơ lục bát đã trở nên quen thuộc, khó làm cho mới lạ, nhưng khi tới Nhiên thì mỗi chữ mỗi lời đều rực sáng dị thường. Với tập thơ sắp in, Minh Khúc, thì ngôn ngữ Nhiên đầy những bất ngờ, với những hình ảnh đẹp như không có thật trên trần gian này. Người ta giải thích nhiều về trường hợp Nhiên, về những bất trắc trong đời sống gia đình, về những tính tình bất thường từ nhiều năm, nhưng không ai giải thích được tại sao càng lúc thơ Nhiên càng hay. Tôi chỉ nghe nhưng không phẩm bình, vì tôi tin mạnh mẽ rằng mỗi người có một định nghiệp. Chỉ có một điều đáng học trên cuộc đời này thôi, đó là học cách chấp nhận cuộc đời và do vậy mới biết cách yêu thương cuộc đời.

Một lần, có bạn của nhà thơ Phạm Việt Cường từ San Jose xuống Santa Ana tìm việc. Lúc đó chỗ ở của tôi cũng không được đàng hoàng lắm. Sau khi chàng ngủ ở ngoài xe một đêm, ở nhà tôi một đêm, nhà Khánh Trường một đêm, tôi đưa anh chàng lên chùa để xin ăn ngủ tạm. Vào nói chuyện với thầy Chơn Thành, thầy chỉ xuống ga ra, ở dưới này có hai ông homeless rồi, chỗ đâu nữa. Thầy bảo thôi, tối về cứ thấy trong chùa có chỗ nào trống thì nằm. Tôi đứng nhìn vào ga ra, ở đây cũng có vài kệ sách, sách cũng tương đối đủ loại, có cả sách Anh, Pháp, Hán. Điều này chứng tỏ người đang tạm trú, hoặc có thể là cả hai vị khách không mời ấy, là người có trình độ, kiến thức cũng thuộc loại uyên bác. Một chiếc bàn làm việc đặt một góc ga ra, một ghế sofa loại có thể kéo ra làm giường ở góc khác. Một người trong chùa cho biết, nơi này từng là chỗ ở của hai người nổi tiếng. Người đầu tiên là Phạm Công Thiện, hiện đang ở Úc. Người thứ nhì là nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên, hiện đang lang thang ở các phố Bolsa. Tôi hỏi chuyện về người đang ở, một người đôi khi làm thơ, cũng đang làm việc cho Phật giáo, có lối sống kỳ dị nổi tiếng, mà tôi thường gọi là một vị Bồ Tát kiểu Hàn Sơn, Thập Đắc. Nhiên nó cũng từng ở đây à, chùa này nhiều kỳ duyên quá ha, tôi lại hỏi. Bây giờ tôi hình dung lại chiếc ghế sofa đó, sọc đỏ, ca rô đen, cũ lắm rồi; trên đó đã có bao nhiêu nhà thơ chọn làm chỗ ngủ, dưới mái chùa, trong hồng ân của Phật.

Một thời gian sau, Nhiên về làm cho Người Việt. Thật sự thì không phải làm, lúc đầu Nhiên học đánh máy hay typeset chi đấy, hình như không tiến bộ lắm (tôi hiểu chuyện này, vì tôi chỉ đánh máy được bằng 2 ngón tay trỏ, có lẽ Nhiên cũng thế), sau mới xếp báo, kiểu như rất là trên mây. Lúc nào gặp cũng thấy Nhiên cười, không mấy khi thấy Nhiên mở lời. Lời nói Nhiên, nếu có, thường khi cũng lộn xộn, không đâu vào đâu. Giai đoạn này tôi không hỏi Nhiên ngủ ở đâu vì thấy chàng có việc hằng ngày, có xe riêng là mừng rồi. Thỉnh thoảng vẫn gặp Nhiên ở các buổi ra mắt sách hoặc tiếp tân nào đó. Nhiên vẫn đứng hoặc ngồi một góc, cười cười im lặng.

Nhiên đã ra đi không ai ngờ. Tới bây giờ cũng không ai hiểu chính xác nguyên do. Nhiên nằm trong xe, đậu ở sân chùa Việt Nam, một ngôi chùa khổng lồ đang xây dở dang, gần tượng Đức Phật Bà Quan Âm, và không thức dậy nữa. Có người nói chàng uống thuốc ngủ quá liều lượng, nhưng đó là vô tâm hay cố ý? Bản giảo nghiệm của cảnh sát không được công bố. Hay là tới lúc đi thì đi, chỉ đơn giản như lúc tới cuộc đời, hay như lúc làm thơ?

Anh nổi tiếng từ cuối thập niên 60, khi chưa tới hai mươi tuổi. Anh là người làm hãnh diện cho cả tỉnh Biên Hòa, tôi biết vậy vì sau có gặp nhiều sinh viên trưởng thành ở Biên Hòa thường nhắc về anh với lòng quý trọng, trong đó dĩ nhiên có cả những người chưa có cơ hội đọc thơ anh mà chỉ mới nghe các bản nhạc Phạm Duy phổ thơ anh. Anh là nhà thơ tình làm thơ mộng cho xứ Bưởi cũng như Lê Uyên Phương là người làm nhạc tình của Đà Lạt.

Tôi đã được học và đã tin rằng có vô lượng hóa thân Phật trong cuộc đời này. Có những người đến chỉ để thị hiện một điều đơn giản mà con người đã quên. Có khi chợt đến chợt đi chỉ để cho đời ý thức được cái ngắn ngủi, lạnh lùng của kiếp người. Mỗi vị đến cuộc đời chỉ mang theo những thông điệp ngắn, tất cả cùng hòa vào nhau thành bản hợp ca hùng tráng của Đại Tạng Kinh. Còn Nhiên, một kẻ sống với những thế giới ngoài Thái Dương Hệ này, vẫn đang đi giữa phố Bolsa, vẫn cười cười, vẫn hỏi mọi người điếu thuốc, nhưng vẫn thật xa tất cả chúng ta. Nhiên đến để làm thơ cho chúng ta, cho cuộc đời, cho chúng ta biết trân trọng với người tình hơn. Cuộc đời, tình yêu trước mắt đó, quanh ta đó. Chúng ta vẫn nhìn nhưng không thấy, vẫn nghe nhưng không biết, và khi đọc thơ Nhiên thì mới thâm cảm được, mới hàm ơn Nhiên.

Thơ Nhiên đã trở thành thông điệp của cuộc đời, cho những cặp tình nhân đang yêu nhau hay đã tan vỡ. Ý thức về yêu thương, và ý thức về tan vỡ, đó cũng là một mật nghĩa của Kinh Phật.

Và cuộc đời Nhiên, cũng là một điển hình của yêu thương, của tan vỡ, của những dòng Minh Khúc chưa ngưng. Một hôm Nhiên đã bước vào cuộc đời, cầm bút viết lên những dòng thơ, lang thang, cười cười đùa đùa giỡn giỡn điên điên, cảm nhận những yêu thương và tan vỡ, ngủ dưới những tượng đài chư Phật, và một hôm không thức dậy nữa, vào một ngày tuổi còn đầy sinh lực. Người sống nồng nhiệt ngây thơ như vậy, viết những dòng chữ khai thị đầy mật nghĩa như vậy, thị danh Phật hóa thân dã, phải gọi là hóa thân Phật vậy.

Những dòng chữ này để viết về anh, nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên, với muôn vàn trân trọng.

Advertisements


Chuyên mục:Lotus Media, Tác giả - Tác phẩm, Tác giả, tác phẩm, Trên kệ sách

Thẻ:,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: