Cái thời mà ngôn ngữ trở thành trò chơi, chữ nghĩa bị đánh vờn chán chê thì giá trị đích thực của nó dường như đã bị quên lãng. Ngôn Ngữ ra đời trong sự phù phiếm của thời đại, đôi khi cũng bị xem là một phương tiện giải trí hơn là để truyền đạt những ý nghĩa chân thiết. Charli Charlo – người nghệ sĩ đã thấu hiểu sâu sắc sự bi ai và hài hước của đời người, đã nói: chúng ta suy tư quá nhiều nhưng cảm nhận quá ít. Hơn máy móc, chúng ta cần nhân tính. Hơn sự thông minh, chúng ta cần những tấm lòng trắc ẩn và sự dịu dàng.

Trong sự phức tạp của cuộc sống hiện đại, chúng ta càng khát khao đi tìm ý nghĩa, và chính ngôn ngữ, với sức mạnh tinh tế và sâu sắc của nó, là cánh cửa mở ra không gian nội tâm. Ở đó, người viết có thể xây dựng những bức tường chữ nghĩa để bảo vệ mình khỏi sự xâm thực của hỗn loạn, và người đọc, trong hành trình dạo bước giữa những dòng chữ, tìm thấy sự đồng cảm, niềm an ủi và đôi khi, là lối thoát khỏi thực tại ê chề.

Đối với người viết, lẫn người đọc hôm nay, ngôn ngữ trở thành một thành lũy, một nơi chốn để náu thân. Ngôn Ngữ, bấy giờ, không chỉ tồn tại để được ca tụng hay phô diễn, mà là nơi để ẩn náu, để chữa lành và tái sinh.

Đầu năm 2025, đọc Nguyễn Thị Khánh Minh; Trương Vũ và Phương Tấn, để cảm nhận trọn vẹn Ngôn Ngữ trong ý nghĩa đó. Tôi không tham vọng làm công việc giới thiệu, bởi mỗi tác phẩm tự nó trình bày thân phận của từng nhân vật gắn liền. Có nhiều cách náu thân để tồn tại của những nhà văn và thơ, riêng tôi, được trầm mình vào những con chữ, như cách tự vẫn, và được chết. Chết như thế thật sảng khoái!

*

Có những tác phẩm ra đời sinh ra không phải để đọc, mà để lặng lẽ chiêm ngưỡng như người ta chiêm ngưỡng ánh sao rơi trong đêm thẳm. Có những tác giả không chỉ viết bằng bút mực mà còn viết bằng hơi thở của thời đại, bằng máu thịt và những nỗi đau thẳm sâu của kiếp người. Trong không gian văn học này, ba vì sao Trương Vũ, Phương Tấn, Nguyễn Thị Khánh Minh lóe lên như ba dòng sông mộng mị, chảy qua miền hoang sơ của ngôn ngữ và chạm vào trái tim độc giả bằng tiếng vọng từ một cõi xa xăm.

Trương Vũ, với con mắt của nhà khoa học và trái tim của một nghệ sĩ, tựa như người lữ hành lang thang giữa hai bờ lý trí và cảm xúc. Ông không chỉ viết, mà còn khắc từng con chữ vào không gian, như thể muốn làm vỡ tan mọi giới hạn của hiện thực. Trong những tiểu luận và tùy bút của mình, người ta nghe thấy âm vang của đại dương, những cơn mưa xưa cũ và cả tiếng gọi mơ hồ từ những vì sao xa. Ở đó, hội họa và văn chương hòa quyện, tạo nên một thế giới mà mỗi bức chân dung đều mang theo tiếng thở dài của lịch sử, mỗi dòng chữ là một nhịp cầu nối hiện tại và ký ức.

Phương Tấn, như người lữ hành mang trên vai tấm áo choàng dệt từ những sợi chỉ thơ. Đời ông là một bài thơ dài chưa có đoạn kết, một bản trường ca kể về những nỗi đau, niềm vui và cả những lặng thinh mà chỉ có người yêu quê hương sâu đậm mới thấu được. Ông bước vào thơ như kẻ khát, tìm nguồn nước trong sa mạc chữ nghĩa, và ở đó, ông gặp được chính mình – một kẻ tình si không bao giờ cạn lời yêu. Từng câu thơ của ông là tiếng nói của đất mẹ, là tiếng vọng từ những cánh đồng, ngọn núi, dòng sông nơi ông đã đi qua, đã sống và đã yêu bằng tất cả máu thịt.

Nguyễn Thị Khánh Minh lại là một cơn gió nhẹ lướt qua cánh đồng văn học, mang theo hương thơm của những bông hoa dại. Thơ và văn của chị như giấc mơ trong suốt, mỏng manh mà lại rực rỡ như tia nắng đầu ngày xuyên qua sương mù.. Từ “Tặng Phẩm” đến “Ngôn Ngữ Xanh,” từng chữ của chị là một lời thì thầm với cuộc đời, một sự chiêm nghiệm đầy ân tình về cái đẹp và sự mong manh của kiếp người. Người ta đọc chị không phải để hiểu, mà để mơ, để lạc lối trong cõi mộng mà chị dệt nên bằng ngôn từ như tơ lụa.

Và rồi, thật kỳ diệu, ba ngôi sao ấy không đứng riêng rẽ trên bầu trời văn học, mà kết tinh thành một dải ngân hà rực rỡ. Những bằng hữu đâu đó – những người đã viết, đã cảm, đã sống cùng – như những ánh sáng xung quanh, cùng nâng vẻ đẹp bất tuyệt của chữ nghĩa. Mỗi lời nhận xét, mỗi bài viết, mỗi dòng thơ tặng là một đóa hoa, một ngọn nến góp phần làm sáng thêm con đường mà nhà văn Trương Vũ, Phương Tấn, và Nguyễn Thị Khánh Minh đã đi qua.

Cuối cùng, những tuyển tập Ngôn Ngữ đặc biệt này không đơn thuần chỉ là một áng văn chương, mà là một bức tranh về tình người, về sự đồng hành trong nỗi cô đơn và hy vọng. Văn học, hơn tất cả, là nơi mà con người tìm về để làm bạn với chính mình, với những giấc mơ chưa thành và những nỗi niềm chưa nói.

Yuma, ngày 1 tháng 1, 2025